Sumowanie robót budowlanych

W orzeczeniach Głównej Komisji Orzekającej w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych, wyraźnie podkreśla się, że nie każdy podział zamówienia na części, a jedynie dokonany w celu uniknięcia stosowania przepisów ustawy, narusza ustawową dyspozycję zakazu dzielenia zamówienia.

Świadomy zamiar

Zamawiający, który świadomie dzieli zamówienie na części z zamiarem uniknięcia stosowania przepisów ustawy, narusza więc ustawowy zakaz zawarty w art. 32 ust. 2 ustawy PZP. Przy ocenie, czy dokonano zakazanego podziału zamówienia na części, należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym przewidywalność udzielenia zamówienia, jego rodzaj, właściwości świadczeń, jakie mają być treścią umowy, i inne elementy charakterystyczne dla rynku usług, dostaw lub robót budowlanych stanowiących przedmiot zamówienia. Nie będzie zakazanym podziałem zamówienia podział uzasadniony względami technicznymi, organizacyjnymi, gospodarczymi czy zdolnością finansowania przez zamawiającego. Zatem, dzielenie zamówienia w innym celu niż określono w art. 32 ust. 2 ustawy, tj. w innym celu niż uniknięcie stosowania przepisów ustawy, jest dopuszczalne.

Jak bowiem wskazano w jednym z komentarzy do ustawy - Prawo zamówień publicznych - "sens zakazu dzielenia zamówienia na części wyraża się w formule: zamawiający może dzielić, jeśli chce, zamówienie na części, ale z uwzględnieniem treści przepisu ust. 4, stosownie do którego wartością zamówienia jest łączna wartość poszczególnych części zamówienia". Nie stanowi zatem naruszenia przepisów ustawy prowadzenie odrębnych postępowań w celu realizacji jednego zamówienia (zadania), z zastrzeżeniem, że każde z tych postępowań jest prowadzone zgodnie z procedurą właściwą dla wartości całego zamówienia (art. 32 ust. 4 ustawy PZP).

Nowe definicje

W przypadku ustalenia wartości zamówienia na roboty budowlane nie wystarczy oprzeć się na wskazanej wykładni. W wyniku nowelizacji ustawy Prawo zamówień publicznych z 12 października 2012 r., która weszła w życie 20 lutego 2013 r. na grunt prawa polskiego wprowadzone zostały nowe definicje "robót budowlanych" i "obiektu budowlanego".

Wprowadzone zmiany powodują odejście od definiowania pojęć "obiektu budowlanego" oraz "robót budowlanych" dla potrzeb określenia przedmiotu zamówienia w postępowaniach prowadzonych na podstawie Prawa zamówień publicznych w oparciu o definicje zawarte w ustawie - Prawo budowlane. Nowe definicje odpowiadają natomiast ściśle z regulacjom ujętym w dyrektywach 2004/18/WE i 2004/17/WE.

Zgodnie z nowymi definicjami, ilekroć w ustawie PZP jest mowa o:

● "robotach budowlanych" - należy przez to rozumieć wykonanie albo zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 2c lub obiektu budowlanego, a także realizacja obiektu budowlanego, za pomocą dowolnych środków, zgodnie z wymaganiami określonymi przez zamawiającego.

● "obiekcie budowlanym" - należy przez to rozumieć wynik całości robót budowlanych w zakresie budownictwa lub inżynierii lądowej lub wodnej, który może samoistnie spełniać funkcję gospodarczą lub techniczną (art. 2 ust. 5d Pzp)

Wprowadzone do ustawy Prawo zamówień publicznych pojęcia robót budowlanych i obiektu budowlanego w rozumieniu dyrektyw unijnych z zakresu zamówień publicznych, są pojęciami autonomicznymi dla systemu zamówień publicznych - mają zastosowanie wyłącznie na gruncie stosowania przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych, w szczególności celem dokonania czynności szacowania wartości przedmiotu zamówienia.

W związku z tym szacując wartość robót budowlanych, niezbędnych do realizacji obiektu budowlanego w rozumieniu ustawy PZP, nawet jeżeli roboty te odnoszą się do różnych obiektów budowlanych w rozumieniu prawa budowlanego, ale składają się na jedno zamierzenie budowlane wyznaczone wspólną funkcją gospodarczą i techniczną, jaką ta inwestycja budowlana ma pełnić, zamawiający powinien dokonać łącznego szacowania, sumując wartość robót składających się na to zamierzenie.

Kryteria tożsamościowe

Wątpliwości budzi jednak okoliczność konieczności sumowania ze sobą wartości tożsamych robót budowlanych realizowanych na odrębnych obiektach budowlanych w rozumieniu prawa budowlanego, które jednocześnie nie stanowią obiektu budowlanego w rozumieniu Prawa zamówień publicznych, tj. roboty te nie składają się na jedno zamierzenie budowlane określone wspólną funkcją gospodarczą lub techniczną. Możliwe jest bowiem powstanie sytuacji, w której będzie zachodził obowiązek wartościowego łączenia tychże robót, bez względu na okoliczność, że będą one wykonywane na odrębnych obiektach budowlanych zarówno w rozumieniu Prawa budowlanego, jak również Prawa zamówień publicznych.

O konieczność ich sumowania może bowiem świadczyć okoliczność, że pomiędzy tymi robotami będą zachodzić ogólne kryteria tożsamościowe, w szczególności:

● tożsamość przedmiotowa, gdy są to roboty zakwalifikowane do tego samego działu, grupy a w szczególności klasy wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 3 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu robót budowlanych (poz. 1372), roboty o podobnym charakterze i przeznaczeniu, posiadające zasadniczo te same lub podobne funkcje techniczne lub gospodarcze, np. podobne pod względem technicznym remonty dachów, wykonywane w podobnej technologii termomodernizacje budynków itp. O tożsamości przedmiotowej zamówień może również świadczyć okoliczność, iż do ich wykonania wymagane jest spełnienie tych samych warunków np. w zakresie posiadanych uprawnień bądź dysponowanego potencjału technicznego;

● tożsamość czasowa, która jest spełniona, gdy zamawiający zamierza udzielić zamówień w tym samym czasie, bądź przewiduje ich udzielnie w tej samej perspektywie czasowej, obejmującej zasadniczo okres roku budżetowego, finansowego albo okres objęty decyzją o udzieleniu wsparcia na realizację określonego projektu;

● tożsamość podmiotowa, gdy zachodzi możliwość ich realizacji przez jednego wykonawcę, a do ich wykonania wymagana jest analogiczna wiedza fachowa oraz jednakowy rodzaj potencjału technicznego.

Należy przy tym wskazać, że tak jak już wcześniej wspomniano, w przypadku robót budowlanych spośród wymienionych kryteriów szczególne znaczenie należy przypisać tożsamości przedmiotowej. Pozostałe dwa kryteria będą miały charakter akcesoryjny.

Tożsamość tychże zamówień nabiera dodatkowego znaczenia w sytuacji, gdy roboty te są wykonywane przez tego samego zamawiającego, w ramach jego zadań statutowych, jak również charakteryzują się bliskością terytorialną ich wykonywania (roboty budowlane są wykonywane w obrębie jednej miejscowości, dzielnicy).

Warto wskazać, że obowiązek łączenia na potrzeby ustalenia szacunkowej wartości zamówienia wartości wszystkich tożsamych zamówień nie oznacza konieczności ich jednoczesnego i jednorazowego udzielania na podstawie pojedynczego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego.

Uzasadnione przypadki

Podsumowując stwierdzić należy, że jeśli ze względów organizacyjnych, technicznych lub gospodarczych uzasadniony jest podział zamówienia na części lub/i dokonywanie zakupów sukcesywnie zamawiający może zastosować jedną z możliwości, które przewiduje art. 32 ust. 4 ustawy, tj:

● podział zamówienia na części w ramach jednego postępowania i dopuszczenie możliwości składania ofert częściowych (zakres poszczególnych części ustala zamawiający mając na względzie otrzymanie najbardziej korzystnych ofert), lub

● udzielenie zamówienia w częściach, z których każda stanowi przedmiot odrębnego postępowania.

Jednakże w każdym przypadku wartością zamówienia (bądź zamówień) będzie łączna wartość poszczególnych części zamówienia.

W określonych przypadkach zamawiający może skorzystać również z wyjątku przewidzianego w art. 6a ustawy PZP. Przepis ten stanowi, iż w przypadku udzielania zamówienia w częściach, do udzielenia zamówienia na daną część zamawiający może stosować przepisy właściwe dla wartości tej części zamówienia, jeżeli:

● jej wartość jest mniejsza niż wyrażona w złotych równowartość kwoty 80 tys. euro dla dostaw i usług oraz 1 mln euro dla robót budowlanych; pod warunkiem, że

● łączna wartość tych części wynosi nie więcej niż 20 proc. wartości zamówienia

Zgodnie z opinią Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych jeżeli w tym przypadku wartość części zamówienia nie przekroczy równowartości kwoty 14 tys. euro, to biorąc pod uwagę art. 4 pkt 8 ustawy PZP dopuszczalne jest udzielenie zamówienia na tę część bez stosowania przepisów PZP.

Niemniej jednak niedopuszczalne i stanowiące obejście prawa jest działanie zamawiającego polegające na świadomym i zamierzonym dzieleniu zamówienia na części (w ramach dopuszczalnych 20 proc. wartości zamówienia), mające na celu ich udzielanie z ominięciem stosowania przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych.

@RY1@i02/2013/227/i02.2013.227.211000100.802.jpg@RY2@

Justyna Majecka-Żelazny