Liczą się złożone dokumenty, a nie domniemania zamawiającego

Wykonawca ma obowiązek złożyć oświadczenie potwierdzające, że podmiot, którego doświadczeniem chce się podeprzeć, nie podlega wykluczeniu z postępowania. Zamawiający nie może domniemywać tego z innych dokumentów dołączonych do oferty.

Firma chcąca posłużyć się cudzym doświadczeniem musi przedstawić zakres prac, jakie będzie wykonywał partner, na którego wiedzę się powołuje. Nie wystarczy samo wskazanie, że będzie to podwykonawstwo.

Przetarg dotyczył dbania o czystość dróg i poboczy. Zamawiający w specyfikacji napisał wprost, że wykonawcy muszą złożyć oświadczenie o tym, że nie podlegają wykluczeniu. Taki sam dokument miał też dotyczyć podmiotów trzecich, o ile wykonawca będzie się posługiwał ich doświadczeniem, a oni sami będą pracować jako podwykonawcy.

Do oferty wybranej przez zamawiającego nie dołączono stosownego oświadczenia podwykonawcy. Organizator przetargu doszedł jednak do wniosku, że można się bez niego obejść, jeśli z pozostałych dokumentów wynika, że firma nie podlega wykluczeniu. Skoro bowiem np. zaświadczenia z urzędu skarbowego, ZUS czy Krajowego Rejestru Karnego potwierdzają spełnienie wszystkich wymagań, to dodatkowe oświadczenie nie wnosiłoby żadnych nowych informacji.

Kontrowersje wzbudziło także zaakceptowanie innego dokumentu - oświadczenia podwykonawcy potwierdzającego, że użyczy on swojej wiedzy i doświadczenia. Nie wynikało z niego, ani jaki ma być zakres podwykonawstwa, ani jakie konkretnie relacje mają łączyć obydwu przedsiębiorców. Tymczasem wykonawca sam nie spełniał warunku dotyczącego wiedzy i doświadczenia i posługiwał się referencjami wystawionymi przez podmiot trzeci.

Konkurencyjna firma zakwestionowała obydwa dokumenty złożone przez zwycięskiego wykonawcę. Krajowa Izba Odwoławcza przyznała jej słuszność i uwzględniła odwołanie, nakazując wykluczenie wykonawcy i odrzucenie jego oferty.

Dla nikogo nie budziło wątpliwości, że do oferty nie dołączono oświadczenia na temat niepodlegania wykluczeniu, chociaż wymóg jego złożenia przewidziano w specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Spór sprowadzał się do tego, czy mimo jego braku na podstawie innych dokumentów zamawiający mógł ustalić, że przedsiębiorca i tak nie podlega wykluczeniu. Skład orzekający doszedł do wniosku, że brak oświadczenia oznacza konieczność wyeliminowania wykonawcy z przetargu. Inne dokumenty, także wymagane w postępowaniu, nie mogą być potraktowane jako substytucyjne wobec wymaganego oświadczenia, skoro to zamawiający sam domagał się jego złożenia.

Tłumaczenie, że wszystkie dokumenty rozpatrywane całościowo potwierdzają brak podstaw do wykluczenia, zdaniem KIO nie zasługiwało na uwzględnienie. Stanowi ono bowiem polemikę z wyraźnym i jednoznacznym brzmieniem specyfikacji, w której postawiono wymóg złożenia każdego z tych dokumentów: nie tylko zaświadczenia z ZUS i organu podatkowego, informacji z KRK, lecz także oświadczenia o braku podstaw do wykluczenia. Wreszcie też sama ustawa z 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 113, poz. 759 z późn. zm.; dalej: p.z.p.) przewiduje w art. 26 ust. 2a, że na żądanie zamawiającego wykonawca potwierdza nie tylko spełnianie warunków, lecz także brak podstaw do wykluczenia.

Również zobowiązanie podmiotu trzeciego dotyczące udostępnienia swoich zasobów zdaniem KIO nie spełniało wymagań wynikających z przepisów. Zgodnie z par. 1 ust. 6 rozporządzenia prezesa Rady Ministrów w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane (Dz.U. z 2013 r. poz. 231) z zobowiązania takiego powinien wynikać zakres dostępnych wykonawcy zasobów innego podmiotu, sposób ich wykorzystania, charakter stosunku, jaki będzie łączył wykonawcę z tym podmiotem, oraz zakres i czas udziału innego podmiotu w wykonywaniu zamówienia. Dokument ten musi konkretyzować relację między wykonawcą a podmiotem udostępniającym mu zasoby. Powinno z niego wynikać, w jakim zakresie ten ostatni będzie uczestniczył w realizacji zamówienia, i chodzi nie tylko o wskazanie, że będzie to podwykonawstwo, lecz także o określenie konkretnych zadań, jakie mają być przez niego realizowane. Tego wszystkiego, według składu orzekającego, zabrakło w ocenianym zobowiązaniu.

Wyrok KIO z 1 lipca 2013 r., sygn. akt KIO 1439/13