Upadłość członka konsorcjum i wykonanie umowy

Umowa konsorcjum nie została uregulowana w polskich przepisach prawa. W piśmiennictwie podkreśla się, że charakterem najbardziej zbliżona jest do umowy spółki cywilnej uregulowanej w art. 860 i n. Kodeksu cywilnego. Do umowy konsorcjum zastosowanie znajdują również przepisy ogólne Kodeksu cywilnego dotyczące odpowiedzialności solidarnej dłużników.

Solidarne zobowiązanie

Zgodnie z art. 369 k.c. zobowiązanie jest solidarne jeżeli to wynika z ustawy lub czynności prawnej. Z tego przepisu stanowiącego zasadę przyjęcia solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania w polskim systemie prawa wynika, iż aby powstała solidarna odpowiedzialność pomiędzy dłużnikami, konieczne jest przewidzenie tego przez ustawodawcę lub przez czynność prawną (np. umowę konsorcjum). Na gruncie stosunków prawnych powstających poza systemem zamówień publicznych, kwestia ewentualnej solidarnej odpowiedzialności konsorcjantów budzi wątpliwości, jeżeli nie zostanie to przewidziane w umowie konsorcjum, a brak jest przepisu prawa, który statuowałby taką odpowiedzialność.

Mając na uwadze przyjętą metodę regulacji solidarnej odpowiedzialności, ustawodawca przewidział w ustawie Prawo zamówień publicznych przepis art. 141, zgodnie z którym wykonawcy wspólnie ubiegający się o zamówienie (konsorcjanci) ponoszą solidarną odpowiedzialność za wykonanie umowy i wniesienie zabezpieczenia należytego wykonania umowy. Ustawodawca wprowadzając powyższą regulację w sposób jednoznaczny przesądził o solidarnej odpowiedzialności konsorcjantów wobec zamawiającego.

Odstąpienie od umowy

Oświadczenie o odstąpieniu od umowy w sprawie zamówienia publicznego złożone przez syndyka wywołuje skutki prawne wyłącznie w stosunku prawnym pomiędzy upadłym wykonawcą a zamawiającym. Natomiast zobowiązanie z tytułu umowy w sprawie zamówienia publicznego obowiązuje w dalszym ciągu pomiędzy zamawiającym a pozostałymi uczestnikami konsorcjum, którzy w dalszym ciągu są zobowiązani do wykonania zawartej umowy w sprawie zamówienia publicznego.

Reprezentacja konsorcjantów

W przypadku wspólnego ubiegania się o udzielenie zamówienia publicznego wykonawcy ustanawiają pełnomocnika do reprezentowania ich w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo reprezentowania w postępowaniu i zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego. Przepisy prawa w żaden sposób nie regulują kwestii związanej z reprezentacją wykonawców tworzących konsorcjum na etapie realizacji umowy w sprawie zamówienia publicznego. Kwestia wzajemnej reprezentacji wykonawców tworzących konsorcjum należy w zasadzie do sfery wewnętrznych stosunków prawnych pomiędzy wykonawcami, która jest uregulowana w umowie konsorcjum. Należy zatem przyjąć, iż brak jest przeszkód do dokonania zmiany podmiotu będącego liderem konsorcjum, z którym to konsorcjum zawarto umowę w sprawie zamówienia publicznego. Zmiana taka nie stanowi zmiany podmiotowej wykonawcy, a w konsekwencji możliwości dokonania takiej zmiany nie sprzeciwia się unormowanie zawarte w art. 7 ust. 3 ustawy pzp. Dopuszczalności takiej zmiany nie sprzeciwia się też art. 144 ust. 1 ustawy pzp, ponieważ zmiana taka nie stanowi istotnej zmiany umowy w stosunku do treści oferty.

Jeżeli upadły konsorcjant był jednocześnie liderem konsorcjum, to nie ma przeszkód, aby w toku realizacji umowy w sprawie zamówienia publicznego liderem konsorcjum wykonującego umowę stał się inny wykonawca (członek konsorcjum) wchodzący w skład tego konsorcjum. Sama zmiana lidera konsorcjum nie wpływa na zakres zobowiązań podmiotów tworzących to konsorcjum, wynikających z umowy o udzielenie zamówienia publicznego, a pozwala na dalszą sprawną realizację zamówienia publicznego.

Wygaśnięcie zobowiązania z tytułu umowy w sprawie zamówienia publicznego, w wyniku odstąpienia od umowy dokonanego przez syndyka masy upadłości, wywołuje skutek jedynie co do stosunku prawnego pomiędzy zamawiającym a upadłym wykonawcą. Za takim stanowiskiem przemawia przede wszystkim brak wzajemnej reprezentacji dłużników solidarnych na gruncie przepisów Kodeksu cywilnego (art. 141 ustawy pzp mówi bowiem jedynie o sferze odpowiedzialności). Dlatego, w przypadku odstąpienia od umowy w sprawie zamówienia publicznego dokonanego przez syndyka wywołuje skutki prawne wyłącznie pomiędzy upadłym a zamawiającym, co pozostaje bez wpływu na solidarną odpowiedzialnością pozostałych wykonawców wspólnie wykonujących zamówienie. W takim przypadku zobowiązanie z tytułu umowy w sprawie zamówienia publicznego trwa nadal pomiędzy zamawiającym a pozostałymi uczestnikami konsorcjum, którzy w dalszym ciągu są zobowiązani do wykonania tej umowy.

@RY1@i02/2013/054/i02.2013.054.21100060u.804.jpg@RY2@

Sama zmiana lidera konsorcjum nie wpływa na zakres zobowiązań podmiotów tworzących to konsorcjum, wynikających z umowy o udzielenie zamówienia publicznego, a pozwala na dalszą sprawną realizację zamówienia publicznego.

Łukasz Mackiewicz

prawnik, specjalista ds. zamówień publicznych z Kancelarii Kawczyński i Kieszkowski Adwokaci i Radcowie Prawni w Gdańsku

@RY1@i02/2013/054/i02.2013.054.21100060u.805.jpg@RY2@