Firmy szybciej odzyskają wadium

To jedna z ważniejszych zmian przewidzianych w nowelizacji ustawy - Prawo zamówień publicznych oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych uchwalonej przez posłów 25 września 2009 r. Jeśli nowe przepisy zaakceptuje Senat, wykonawcy będą mogli wcześniej odzyskać środki pieniężne albo zwrócić dokumenty gwarancji lub poręczenia do ich wystawców. Poprawi to ich sytuację finansową oraz umożliwi ubieganie się o kolejne zamówienia publiczne.

Po zmianach zamawiający zatrzyma wadium tylko tego wykonawcy, którego oferta została uznana za najkorzystniejszą. Firmy, których oferty nie zostały uznane za najkorzystniejsze, odzyskają wadia niezwłocznie po wyborze oferty najkorzystniejszej lub unieważnieniu postępowania. Zamawiający będzie miał także obowiązek zwrócić wadium niezwłocznie na wniosek wykonawcy, który wycofał ofertę przed upływem terminu składania ofert. Gdyby wynik przetargu się zmienił wskutek wniesienia środków odwoławczych przez wykonawców, zamawiający ponownie będzie żądał wniesienia wadium przez tego wykonawcę, któremu zwrócono wadium, jeżeli w wyniku ostatecznego rozstrzygnięcia protestu jego oferta została wybrana jako najkorzystniejsza. Taki wykonawca będzie musiał wnieść wadium w terminie określonym przez zamawiającego.

Obecnie przetrzymywanie przez zamawiających wadiów stanowi duże obciążenie finansowe dla wykonawców. Na razie wykonawcy mogą liczyć na zwrot wadiów, dopiero gdy upłynie termin związania ofertą albo gdy zawarto umowę i wniesiono zabezpieczenie, a także gdy zamawiający unieważnił postępowanie, a protesty zostały ostatecznie rozstrzygnięte lub upłynął termin ich wnoszenia. Zamawiający zwraca dziś wadium także na wniosek wykonawcy, gdy wycofał się on z przetargu lub został wykluczony albo gdy oferta wykonawcy została odrzucona.

Nowelizacja przewiduje również ważne zmiany w zakresie zabezpieczenia należytego wykonania umowy. Zmienić ma się przede wszystkim zakres zabezpieczenia. Ma ono objąć tylko roszczenia związane z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem umowy. Natomiast nie obejmie jak dotychczas roszczeń z tytułu gwarancji jakości. Zniknąć ma także ustawowy nakaz żądania od wykonawcy zabezpieczenia należytego wykonania umowy. Dotychczas zamawiający musiał obowiązkowo żądać wniesienia zabezpieczenia przy większych zamówieniach oraz przy umowie zawieranej na okres dłuższy niż cztery lata. W pozostałych sytuacjach żądanie zabezpieczenia było prawem, a nie obowiązkiem urzędnika. Jeśli Senat zaakceptuje zmiany uchwalone przez posłów, decyzja w tej sprawie zostanie pozostawiona woli zamawiającego.

Wykonawcy, którzy mają trudności z zaciąganiem kredytów, będą mogli liczyć na pomoc przy realizacji zamówień publicznych. Wkrótce zamawiający będą mogli im na bieżąco udzielić zaliczki na wykonanie zamówień, pod warunkiem że taka możliwość została przewidziana w ogłoszeniu o zamówieniu lub w specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Dotychczas firmy same musiały finansować realizację zamówienia, a dopiero po zakończeniu prac otrzymywały zapłatę. Udzielanie zaliczki nie będzie dopuszczalne, jeżeli wykonawca został wybrany w trybie negocjacji bez ogłoszenia lub z wolnej ręki.

W efekcie nowelizacji wykonawców czekają także niekorzystne zmiany. Wzrosną koszty wnoszenia skarg na wyroki Krajowej Izby Odwoławczej. Teraz to 3 tys. zł po zmianach wykonawcy zapłacą za skargę pięciokrotność wpisu od odwołania (tj. 37 500 zł, 50 tys. zł, 75 tys. zł albo 100 tys. zł). Jednak jeżeli skarga będzie dotyczyć czynności podjętych po otwarciu ofert, opłata wzrośnie już do 5 proc. wartości przedmiotu zamówienia, jednak nie więcej niż 5 mln zł. Dla porównania w sprawach cywilnych opłata od pozwu to 5 proc. wartości przedmiotu sporu, ale nie więcej niż 100 tys. zł.

Ograniczona zostanie także możliwość zadawania pytań do specyfikacji przetargowej. Zgodnie ze zmianami wykonawcy będą mogli składać pytania do końca dnia, w którym upływa połowa wyznaczonego terminu do składania ofert, przy czym przedłużenie terminu do składania ofert nie będzie powodować przedłużenia terminu do składania wniosków o wyjaśnienie treści specyfikacji.

Ewa Grączewska-Ivanova

ewa.graczewska-ivanova@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 25 września 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo zamówień publicznych oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.