Zamówienia z wolnej ręki muszą być uzasadnione

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę jednej ze spółek będących podmiotem prawa publicznego na decyzję prezesa Urzędu Zamówień Publicznych (UZP) w sprawie kary pieniężnej za udzielenie zamówienia publicznego z wolnej ręki z naruszeniem przepisów.

W pisemnym uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie wskazał, że skarżąca spółka jako podmiot prawa publicznego, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo zamówień publicznych, jest zobowiązana do stosowania przepisów ustawy i podlega jej reżimowi.

Względy gospodarcze i organizacyjne czy też skomplikowany charakter zamówienia nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do udzielania zamówienia z wolnej ręki na podstawie art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo zamówień publicznych. Zarówno wymienione względy, jak i racjonalność oferty w oczywisty sposób powinny być zweryfikowane w postępowaniu przeprowadzonym w jednym z trybów konkurencyjnych.

Sąd zgodził się z prezesem UZP, że przeprowadzona przez zamawiającego analiza rynku nie została dokonana w sposób wszechstronny. Nie można jej uznać za kompletną i wystarczającą do oceny, że zachodzi przesłanka udzielenia zamówienia z wolnej ręki. Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy - Prawo zamówień publicznych, dopuszczalne jest, aby wykonawcy, którzy nie są w stanie sami zrealizować przedmiotu zamówienia, mogli wspólnie ubiegać się o udzielenie im zamówienia, łącząc swoje potencjały ekonomiczne, finansowe, kadrowe i techniczne, a także powoływać się na nabyte odrębnie doświadczenie.

Obowiązek udzielania zamówień publicznych z zachowaniem zasad wolnej konkurencji nie skutkuje wzajemnym obowiązkiem wykonawców uczestniczenia w ogłaszanych przetargach. Krąg podmiotów zdolnych do realizacji zamówienia (a o takie chodzi w art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a) w żadnym wypadku nie jest jednoznaczny z kręgiem podmiotów zainteresowanych jego uzyskaniem. Wykonawców zainteresowanych w danym momencie kontraktem publicznym może być bowiem mniej niż tych, którzy są w stanie taki kontrakt wykonać. Ponadto zaistnienie przesłanki odstąpienia od trybu przetargu musi występować w chwili udzielania zamówienia, a nie w okresie wcześniejszym czy późniejszym.

Sąd uznał za trafne stanowisko prezesa UZP, że udzielenie zamówienia z wolnej ręki z naruszeniem przesłanek jego zastosowania jest sprzeczne z przepisami ustawy, gdyż godzi w podstawowe zasady udzielania zamówienia publicznego i niweczy cel dla, którego zasady te zostały ustanowione. Prezes urzędu, którego ustrojowym zadaniem jest czuwanie nad przestrzeganiem zasad systemu zamówień publicznych, może podjąć decyzję o niestosowaniu sankcji w przypadku stwierdzenia naruszeń o mniejszej wadze, ale nie w przypadku rażącego naruszenia zasad systemu zamówień publicznych.

Przedstawiając tę ocenę, sąd uznał, że organ uzasadnił należycie swoje stanowisko nałożenia na zamawiającego kary pieniężnej pomimo zastosowania się przez niego do zaleceń pokontrolnych.

Sąd podzielił także stanowisko prezesa UZP, że ustosunkowanie się do zarzutów podnoszonych przez stronę postępowania administracyjnego nie polega na wypunktowaniu każdego argumentu i wskazaniu w odniesieniu do każdego z nich osobno odmiennej oceny organu.

Nie jest konieczne, aby analizować każde zdanie napisane przez stronę czy też każdy fragment komentarza lub poszczególne cytowane w pismach strony orzeczenia sądów lub innych organów.

Ważne jest to, aby przy rozpoznaniu sprawy nie został pominięty żaden istotny problem. Sąd zgodził się z prezesem UZP, że przytoczenie fragmentu komentarza czy orzeczenia nie stanowi zarzutu, dowodu czy okoliczności faktycznej, które powinien uwzględnić organ, wydając decyzję.

Mogą one być uznane co najwyżej za uzasadnienie zarzutów strony, a nie sam zarzut.

O wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie poinformowano na stronie internetowej Urzędu Zamówień Publicznych (www.uzp.gov.pl).

Zamawiający może udzielić zamówienia z wolnej ręki, jeżeli m.in. dostawy, usługi lub roboty budowlane mogą być świadczone tylko przez jednego wykonawcę z przyczyn technicznych o obiektywnym charakterze. Możliwość tę przewiduje art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo zamówień publicznych

Krzysztof Tomaszewski

krzysztof.tomaszewski@infor.pl

Ustawa z 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2010 r. nr 113, poz. 759 z późn. zm.).

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 lipca 2010 r. (sygn. akt V SA/Wa 875/10).