Umowa o zamówienie publiczne

Zakończeniem procedury postępowania o udzielenie zamówienia publicznego jest podpisanie umowy z wybranym wykonawcą. Zakres przedmiotowy stosowania ustawy Prawo zamówień publicznych powoduje, że w wyniku rozstrzygnięcia postępowania o zamówienie publiczne zawierana jest umowa dotycząca wykonania roboty budowlanej, dostawy lub usługi.

Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt. 8 ustawy Prawo zamówień publicznych pod pojęciem "roboty budowlane" należy rozumieć roboty budowlane w rozumieniu ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2003r. Nr 207 poz. 2016 ze zm.). Definicja robót budowlanych zawarta w art. 3 pkt. 7 Prawa budowlanego stanowi, iż pod pojęciem "roboty budowlanej" należy rozumieć budowę, a także prace polegające na montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego.

Przytoczona definicja robót budowlanych obejmuje szerszy katalog prac niż określono w przepisach Kodeksu cywilnego. Zauważmy, że zgodnie z art. 647 KC przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i z zasadami wiedzy technicznej, a inwestor zobowiązuje się do dokonania wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanych z przygotowaniem robót, w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu, oraz do odebrania obiektu i zapłaty umówionego wynagrodzenia. Zatem definicja kodeksowa ogranicza się jedynie do wykonania obiektu oraz wykonania remontu budynku lub budowli.

Istotny jest zapis art. 651 KC, zgodnie z którym jeżeli dostarczona przez inwestora dokumentacja, teren budowy, maszyny lub urządzenia nie nadają się do prawidłowego wykonania robót albo jeżeli zajdą inne okoliczności, które mogą przeszkodzić prawidłowemu wykonaniu robót, wykonawca powinien niezwłocznie zawiadomić o tym inwestora. Zasada wynikająca z przytoczonego przepisu KC powinna stanowić jeden z elementów umowy o zamówienie publiczne zawieranej z wykonawcą robót budowlanych.

Zgodnie z art. 656 § l KC do umowy o roboty budowlane stosuje się odpowiednio przepisy o umowie o dzieło w zakresie skutków opóźnienia się przez wykonawcę z rozpoczęciem robót lub wykończeniem obiektu albo wykonywania przez wykonawcę robót w sposób wadliwy lub sprzeczny z umową, w zakresie rękojmi za wady wykonanego obiektu, jak również do uprawnienia inwestora do odstąpienia od umowy przed ukończeniem obiektu.

Dotyczy to przede wszystkim:

● opóźniania się przez wykonawcę z rozpoczęciem robót lub wykończeniem obiektu,

● wykonania robót w sposób wadliwy,

● rękojmi za wady.

Podobnie jak definicja robót budowlanych tak i definicja dostaw określona w ustawie Prawo zamówień publicznych nie jest tożsama z definicją określoną w przepisach Kodeksu cywilnego. Dla potrzeb zamówień publicznych pod pojęciem dostawy rozumie się nabywanie rzeczy i praw na podstawie umowy sprzedaży, dostawy, o dzieło, najmu, dzierżawy, leasingu oraz innych umów o podobnym charakterze. Kodeksową definicję dostaw znajdziemy w art. 605 KC gdzie zawarto, iż przez umowę dostawy dostawca (wykonawca) zobowiązuje się do wytworzenia rzeczy oznaczonych tylko, co do gatunku oraz do ich dostarczenia częściami albo periodycznie, a odbiorca (zamawiający) zobowiązuje się do odebrania tych rzeczy i do zapłacenia ceny.

Definicja dostawy zawarta w ustawie Prawo zamówień publicznych powoduje, iż dostawca zamówienia publicznego nie musi być producentem rzeczy, lecz zobowiązuje się tylko do dostarczenia przedmiotu dostawy zamawiającemu.

W praktyce umowy dostawy w stosunkach dotyczących zamówień publicznych przybierają bardzo często formę umowy sprzedaży, przez którą sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę (art. 535 KC). Należy pamiętać, że na podstawie art. 612 KC w zakresie nie uregulowanym dla dostawy, do tej umowy stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży m.in. przepisy o rękojmi za wady i gwarancji jakości. Umowa dostawy jest więc odmianą umowy sprzedaży.

W odniesieniu do usług umowa o ich realizację najczęściej przybiera formę umowy zlecenia. Zgodnie z art. 750 KC do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Na mocy definicji zawartej w art. 2 pkt. 10 ustawy PZP przez usługi należy rozumieć wszelkie świadczenia, których przedmiotem nie są roboty budowlane lub dostawy.

Umowy w sprawach zamówień publicznych wymagają pod rygorem nieważności zachowania formy pisemnej, chyba że przepisy odrębne wymagają innej formy szczególnej (art. 139 ust. 2 ustawy PZP).

Biorąc pod uwagę normę art. 139 ust. 2 ustawy Prawo zamówień publicznych oraz przepisy Kodeksu Cywilnego wskazać należy, że:

● dla niektórych umów przepisy odrębne wymagają formy szczególnej, np. w przypadku umowy zobowiązującej do przeniesienia własności nieruchomości i umowy przenoszącej własność nieruchomości jest to forma aktu notarialnego,

● umowa o roboty budowlane powinna być stwierdzona pismem (art. 648 § l KC); forma pisemna nie jest w tym przypadku uzależniona od wartości zamówienia. Jest to również forma pisemna zastrzeżona do celów dowodowych. Powyższe dotyczy również umów opłacanych ze środków publicznych - bez względu na wartość zamówienia (umowy o roboty budowlane do 14 tys. euro również muszą być sporządzone w formie pisemnej).

W art. 142 ust. 1 Prawa zamówień publicznych znajdujemy zakaz zawierania umowy w sprawie zamówienia publicznego na czas nieoznaczony (z wyłączeniem sytuacji określonych w ustawie). W przypadku gdy zamawiający zawrze umowę na czas nieokreślony umowa ta jest nieważna. Przesądza o tym treść art. 58 §1 KC, zgodnie z którym czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.

Przepisy ustawy Prawo zamówień publicznych regulują między innymi kwestię nieważności umowy w sprawie zamówienia publicznego. Umowa w sprawie zamówienia publicznego jest nieważna jeżeli zaistnieją okoliczności enumeratywnie wymienione w art. 146 ust. 1 pkt. 1 - 6 ustawy Prawo zamówień publicznych.

Nieważność umowy o zamówienie publiczne stwierdza sąd lub Krajowa Izba Odwoławcza rozpatrując odwołanie. Prezes Urzędu Zamówień Publicznych może wystąpić do sądu o stwierdzenie nieważności umowy w sprawie zamówienia publicznego w całości lub w części.

Na zakończenie zauważmy, iż na zasadach wynikających z art. 189 Kodeksu Postępowania Cywilnego każdy, kto ma w tym interes prawny, może wystąpić do sądu o stwierdzenie nieważności umowy w sprawie zamówienia publicznego.

Katarzyna Pazdyka