Gwarancja ubezpieczeniowa w zamówieniach publicznych

Pojęcie wadium zostało uregulowane w przepisach ustawy Kodeks cywilny, które znajdują zastosowanie na podstawie art. 14 ustawy pzp. Stosownie do treści art. 704 par. 1 k.c. organizator przetargu w warunkach jego organizacji może zastrzec, że przystępujący do aukcji albo przetargu powinien, pod rygorem niedopuszczenia do nich, wpłacić organizatorowi określoną sumę albo ustanowić odpowiednie zabezpieczenie jej zapłaty, które stanowi wadium.

Wniesienie wadium ma ten skutek, że jeżeli uczestnik aukcji albo przetargu, mimo wyboru jego oferty, uchyla się od zawarcia umowy, której ważność zależy od spełnienia szczególnych wymagań przewidzianych w ustawie, organizator aukcji albo przetargu może pobraną sumę zachować albo dochodzić zaspokojenia z przedmiotu zabezpieczenia. Natomiast w przypadku gdy sam organizator przetargu uchyla się od zawarcia umowy z wybranym oferentem, wówczas to na nim spoczywa obowiązek zapłaty uczestnikowi przetargu podwójnej wysokości wadium albo naprawienia szkody poniesionej przez uczestnika przetargu.

Rodzaje wadium

Zgodnie z treścią art. 45 ust. 6 ustawy pzp wadium może być wnoszone w jednej lub kilku następujących formach:

1) pieniądzu;

2) poręczeniach bankowych lub poręczeniach spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, z tym że poręczenie kasy jest zawsze poręczeniem pieniężnym;

3) gwarancjach bankowych;

4) gwarancjach ubezpieczeniowych;

5) poręczeniach udzielanych przez podmioty, o których mowa w art. 6b ust. 5 pkt 2 ustawy z 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (Dz. U. z 2007 r. Nr 42, poz. 275, ze zm.).

Przedstawiony katalog zawiera wyczerpujące wyliczenie postaci wadium, które są dopuszczalne w postępowaniach prowadzonych na podstawie przepisów ustawy pzp, co oznacza, że oferent może złożyć wadium tylko w jednej ze wskazanych form. Problematyka gwarancji ubezpieczeniowej jako formy wadium w zamówieniach publicznych rodzi szereg wątpliwości natury interpretacyjnej, bowiem sama gwarancja ubezpieczeniowa nie została dotychczas uregulowana normatywnie.

Forma wadium

Definicja gwarancji ubezpieczeniowej nie została uregulowana na gruncie przepisów prawa. Ustawodawca posłużył się pojęciem gwarancji ubezpieczeniowej w art. 3 ust. 3 pkt 1) ustawy z dnia z 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U.10.11.66.). Konstrukcja gwarancji ubezpieczeniowej została wypracowana więc przez doktrynę i praktykę.

Gwarancja ubezpieczeniowa konstrukcyjnie podobna jest do umowy ubezpieczenia, której definicje zawiera art. 805 § 1 k.c., zgodnie z którym przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę.

Przyjmuje się, iż gwarancja ubezpieczeniowa polega na nałożeniu na zakład ubezpieczeń (gwaranta) obowiązku wypłaty na rzecz beneficjenta gwarancji określonej sumy pieniężnej na wypadek ziszczenia się określonego w umowie gwarancji warunku (którym zazwyczaj jest zajście określonego zdarzenia losowego). Na gruncie ustawy pzp, jako beneficjent gwarancji powinien być wskazany zamawiający. Gwarancja ubezpieczeniowa powinna w swojej treści wskazywać, że zdarzeniem, które uzależnia spełnienie świadczenia, do którego zobowiązuje się ubezpieczyciel, jest zaistnienie jednej z przesłanek wskazanych w treści art. 46 ust. 5 ustawy pzp.

Gwarancja ubezpieczeniowa jest zobowiązaniem bezwarunkowym i nieodwołalnym. Przez bezwarunkowość gwarancji należy rozumieć taką jej właściwość, że zamawiający nie ma obowiązku uzasadniania swojego żądania, a ubezpieczyciel nie ma prawa oceniać zasadności żądania zapłaty, a do spełnienia świadczenia wystarczające jest oświadczenie zamawiającego (por. wyrok KIO/UZP 1867/09). Nieodwołalność oznacza, iż do momentu upływu terminu w gwarancji wskazanego, zamawiający może realizować swoje uprawnienie, bez względu na oświadczenia wykonawcy kierowane do ubezpieczyciela.

Ustanowienie a wniesienie

Ustanowienie wadium w postaci gwarancji ubezpieczeniowej następuje w chwili wystawienia dokumentu gwarancyjnego przez ubezpieczyciela. Z kolei wniesienie wadium w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego następuje z chwilą złożenia dokumentu gwarancji zamawiającemu. Skutek wniesienia wadium w formie gwarancji ubezpieczeniowej następuje wyłącznie wtedy, gdy z upływem terminu składania ofert zamawiający dysponuje prawidłowym konstrukcyjnie wadium.

Forma dowodu

Forma dowodu złożenia wadium budzi w orzecznictwie pewne kontrowersje w aspekcie tego, czy dowód jego wniesienia ma mieć formę oryginału czy też wystarczy jego kserokopia. W orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej można spotkać dwa rozbieżne stanowiska ( por. wyrok KIO KIO/UZP 1514/10; wyrok KIO/UZP 1408/10). Mając na uwadze argumentację przytoczoną w poszczególnych orzeczeniach, należy przychylić się raczej do praktycznego poglądu, który nakłada obowiązek wniesienia wadium w oryginale, gdyż tylko taka forma umożliwia Zamawiającemu bezwarunkowe skorzystanie z uprawnień gwarancyjnych.

Gwarancja ubezpieczeniowa jako forma wadium może przysparzać zarówno zamawiającym jak i wykonawcom pewnych problemów interpretacyjnych z uwagi na brak ustawowego uregulowania konstrukcji tego środka, jak również z uwagi na pojawiające się rozbieżności w orzecznictwie. Tym niemniej, pozytywnie należy ocenić jej funkcjonowanie w systemie zamówień publicznych, gdyż jej stosowanie przyczynia się zarówno do zwiększenia wiarygodności finansowej wykonawców, jak również w sposób skuteczny zabezpiecza interesy zamawiających.

Ustanowienie wadium w postaci gwarancji ubezpieczeniowej następuje w chwili wystawienia dokumentu gwarancyjnego przez ubezpieczyciela

@RY1@i02/2012/079/i02.2012.079.211000100.802.jpg@RY2@

Łukasz Mackiewicz

aplikant radcowski