Sposoby na nierzetelnych płatników samorządowych

Czytelniczka: Moja firma często bierze udział w przetargach organizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego (JST). W związku z tym mam spore problemy z płatnościami. Nie obawiam się, że gmina, z którą współpracuję, zbankrutuje. Problemem są jednak odległe terminy regulowania należności.

@RY1@i02/2013/180/i02.2013.180.13000020c.802.jpg@RY2@

Malina Gapik, specjalista ds. finansowania samorządów

Zgodnie z ustawą o terminach płatności jednostki publiczne mają 30 dni na uregulowanie płatności wynikającej z faktury. Jedynie w przypadku szpitali termin ten jest dłuższy i wynosi 60 dni. Jeżeli gmina przekroczy ten termin, przedsiębiorstwo ma prawo zacząć naliczać odsetki karne jak za zwłokę od zaległości podatkowych (obecnie to ok. 12 proc. w skali roku). Można zacząć ich naliczanie bez wezwania dłużnika do zapłaty. Przedsiębiorca może ponadto żądać stałej rekompensaty, odpowiadającej równowartości 40 euro (teraz ok. 165 zł). Jest to, jak zdecydował ustawodawca, zryczałtowany zwrot kosztów poniesionych przez przedsiębiorstwo w trakcie procesu odzyskiwania zaległej należności. Jeżeli wydatki poniesione na uruchomienie zapłaty okażą się wyższe, firma ma prawo dochodzić w sądzie, razem z powiększoną o odsetki należnością główną, także zwrotu wszystkich kosztów, jakie dotyczyły działań windykacyjnych. Jeśli faktury nie zostaną spłacone w ciągu 150 dni od upływu terminu płatności, przedsiębiorstwo może także skorzystać z ulgi na złe długi w podatku VAT. Gmina, która także płaci podatki, nie może natomiast zaliczyć zaległej faktury do kosztów uzyskania przychodów.

Sposoby na zdyscyplinowanie nierzetelnego płatnika nie rozwiązują sprawy. Problemy przedsiębiorstw z terminem płatności ze strony JST są powszechne. Standardem jest regulowanie faktury w ciągu 90 dni, a bywa, że dzieje się to znacznie później. Firma, która ma z tym kłopot, może skorzystać z faktoringu samorządowego. W standardowej odmianie faktoringu rozliczeniu podlega zazwyczaj cała seria płatności i występuje szereg różnych terminów. Z instytucją finansową można wówczas uzgodnić średni termin płatności (z ang. average due date). Opóźnienie w uregulowaniu jednej płatności można wtedy zrekompensować szybszym uregulowaniem należności z innego dokumentu. Rozliczenia z samorządami są natomiast zazwyczaj jednorazowe, dotyczą jednej, za to znacznie większej wartości, faktury. Samorządy są znacznie pewniejszym, w małym stopniu zagrożonym niewypłacalnością kontrahentem. Chociaż jak każdemu podmiotowi teoretycznie grozi im upadłość i mogą ogłosić niewypłacalność, takie sytuacje w naszym kraju nie miały jak dotąd miejsca. Faktor może zatem zaoferować za dokument wyższą niż w przypadku standardowej usługi cenę oraz lepsze warunki realizacji transakcji (np. wziąć na siebie ryzyko całkowitej niewypłacalności kontrahenta). W wielu instytucjach finansowych za wystawioną przez jednostkę samorządową fakturę można uzyskać nawet 100 proc. jej wartości, gdy w przypadku zwykłego dokumentu, w zależności od wersji zastosowanego faktoringu, standardem jest od 80 do 95 proc. (pomniejszone o koszt usługi). W najtrudniejszych przypadkach można z bankiem podpisać umowę o inkaso należności. Obejmuje ona niezbędne podczas administrowania płatnościami czynności. Najczęściej w jej skład wchodzi przyjęcie i zaksięgowanie w imieniu firmy wystawionych faktur, jak i kontrola terminów, podjęcie działań dyscyplinujących, uruchomienie procesów przedwindykacyjnych i windykacyjnych. Wynikiem tych działań jest raport dotyczący obrotu gospodarczego z kontrahentem. Inkaso pozwala na zmniejszenie obciążenia pracą działu księgowości, doradcy prawnego i innych osób zaangażowanych w rozliczenie. Ale jeżeli ewentualną windykacją w imieniu mniejszej firmy zajmuje się duża instytucja finansowa, już sama jej renoma sprawi, że faktura zostanie opłacona przez JST wcześniej niż w przypadku małego, nikomu nieznanego podmiotu.

Malina Gapik

specjalista ds. finansowania samorządów