Zastępstwo procesowe bez zbytniego formalizmu

Świadczenie usług zastępstwa procesowego przez profesjonalistów ma swoją specyfikę, związaną z istotą łączącego strony stosunku prawnego. Zasadniczym zagadnieniem jest osobiste zaufanie, na jakim opiera się relacja pomiędzy pełnomocnikiem a jego klientem. Kwestia ta znalazła również odzwierciedlenie w regulacji ustawy - Prawo zamówień publicznych.

Usługa pełnomocnictwa

Sposób reprezentacji podmiotu (w tym również publicznego) przed organami sądowymi przez profesjonalnych pełnomocników, a mianowicie radcę prawnego, adwokata, rzecznika patentowego itp., wymaga dla swej skuteczności udzielenia pełnomocnictwa procesowego, będącego następstwem zawarcia umowy o zastępstwo procesowe. Bezspornie zastępstwo procesowe należy zaliczyć do kategorii usług prawniczych, które to usługi zostały ujęte jako usługi o charakterze niepriorytetowym zgodnie z załącznikiem nr 2 rozporządzenia prezesa Rady Ministrów z 28 stycznia 2010 r. w sprawie wykazu usług o charakterze priorytetowym i niepriorytetowym (Dz.U. nr 12, poz. 68). Zawsze dopuszczalne i właściwe jest stosowanie trybów podstawowych oraz pełnego rygoryzmu wynikających z przepisów ustawy - Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. 2013 r. poz. 907; dalej jako - ustawa p.z.p.), tym samym można uniknąć ewentualnego późniejszego zarzutu naruszenia ustawy p.z.p. w zakresie niewłaściwego zakwalifikowania kategorii rodzaju zamówienia i zastosowania wobec niego niewłaściwych przepisów. Zatem w przypadku usługi zastępstwa procesowego w pełni dopuszczalne jest udzielenie zamówienia w procedurze otwartej - przetargu nieograniczonym przy zastosowaniu w pełni przepisów regulujących tryb tego postępowania. Możliwe, prawnie dozwolone jest także skorzystanie z wszystkich przywilejów określonych w art. 5 ustawy p.z.p., jakie odnoszą się do usług o charakterze niepriorytetowym, bo oczywiste jest, iż ta kategoria usług nosi znamiona usług prawniczych. Tym samym dopuszczalne, a nawet wymagane powinno być określanie kryteriów oceny ofert na podstawie właściwości wykonawcy, skoro chcemy, by te usługi świadczył nam doświadczony profesjonalista.

Negocjacje z ogłoszeniem

Dopuszczalnym, a zarazem właściwym rozwiązaniem mogłoby być także udzielenie tego zamówienia w trybie negocjacji z ogłoszeniem. Taka forma udzielenia zamówienia zawsze dopuszczalna jest w przypadku usług prawniczych.

Ustawodawca w aspekcie zastępstwa procesowego dopuścił możliwość udzielenia tego typu zamówienia w trybie najbardziej niekonkurencyjnym, jakim jest zamówienie z wolnej ręki bez względu na to, czy zostaną spełnione jakiekolwiek przesłanki z art. 67 ustawy p.z.p., lub w trybie negocjacji bez ogłoszenia. Zatem zamawiający nie musi badać, czy zachodzą przesłanki do udzielenia zamówienia w ww. trybach, a samoistnie może wszcząć postępowanie w trybie zamówienia z wolnej ręki lub negocjacji bez ogłoszenia. Innym warunkiem koniecznym, aby w taki sposób udzielić zamówienia na usługę zastępstwa procesowego, jest jego udzielenie w sprawach przed sądami, trybunałami lub innymi organami orzekającymi lub przy doradztwie prawnym w zakresie zastępstwa procesowego, a także gdy zachodzi potrzeba ochrony ważnych praw lub interesów Skarbu Państwa stosownie do art. 5 ust. 1b ustawy p.z.p.

Obecnie taka możliwość istnieje jedynie w przypadkach, o których mowa w art. 5 ust. 1a pkt 1-4 ustawy p.z.p. Udzielenie zamówienia z wolnej ręki na usługi zastępstwa procesowego stanowi wyjątek w postaci możliwości sięgnięcia po ten tryb bez względu na spełnienie przesłanek zastosowania zamówienia z wolnej ręki, o których mowa w art. 67 ustawy p.z.p.

Skoro chcemy, by usługi świadczył doświadczony profesjonalista, dopuszczalne jest określanie kryteriów oceny ofert na podstawie właściwości wykonawcy

Łukasz Michał Mackiewicz

radca prawny