Zakaz dzielenia zamówienia nie jest bezwzględnie obowiązujący

Podział zamówienia na części nie może mieć na celu obejścia prawa. W celu zdefiniowania sytuacji, kiedy podział zamówienia jest niedopuszczalny, należy uprzednio sprecyzować pojęcie zamówienia. Ustawa p.z.p. definiuje jedynie pojęcie zamówienia publicznego jako umowy odpłatnej zawieranej pomiędzy zamawiającym a wykonawcą, której przedmiotem są usługi, dostawy lub roboty budowlane (art. 2 pkt 13). Należy przyjąć, że pojęcie zamówienia dla potrzeb oszacowania jego wartości należy rozumieć szerzej, posługując się przy jego interpretacji dyrektywami znajdującymi się w orzecznictwie oraz poglądami z literatury przedmiotu.

W praktyce jednak wiele problemów może nastręczać odróżnienie jednego zamówienia o złożonym charakterze od dwóch lub więcej odrębnych zamówień. Kwestia ta, z przyczyn obiektywnych, nie została rozstrzygnięta na gruncie ustawy - Prawo zamówień publicznych. Pomocne w tym zakresie są wskazówki wynikające z orzecznictwa oraz piśmiennictwa dotyczącego zamówień publicznych. Ustawodawca wskazuje, że przy ocenie, czy zamawiający ma do czynienia z jednym zamówieniem, czy też z odrębnymi zamówieniami, konieczna jest analiza okoliczności danego przypadku, opierająca się na następujących kryteriach:

- tożsamości przedmiotowej;

- tożsamości podmiotowej;

- tożsamości czasowej.

Tożsamość przedmiotowa zamówienia zachodzi wówczas, jeżeli usługi, dostawy lub roboty budowlane są tego samego rodzaju i o tym samym przeznaczeniu, zaś tożsamość podmiotowa - gdy zachodzi możliwość wykonania zamówienia przez jednego wykonawcę, a tożsamość czasowa (funkcjonalna) - gdy zachodzi możliwość udzielenia zamówienia w jednym czasie. Brak spełnienia którejkolwiek z powyższych przesłanek będzie mógł skutkować uznaniem, że dane usługi, dostawy lub roboty budowlane są odrębnymi zamówieniami. Ocena okoliczności danego przypadku powinna zostać ponadto oparta na wiedzy i doświadczeniu zamawiającego.

Zakaz unikania stosowania ustawy

Gdy zamawiający dojdzie do przekonania, iż ma do czynienia z jednym zamówieniem, powstaje problem dopuszczalności jego podziału na części. Zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy - Prawo zamówień publicznych zabroniony jest podział zamówienia na części w celu uniknięcia stosowania przepisów ustawy. Zakresem powyższej regulacji objęte są zarówno czynności zamawiającego mające na celu uniknięcie stosowania przepisów ustawy w ogóle, jak i czynności zmierzające do uniknięcia stosowania niektórych procedur bądź wymogów wynikających z ustawy p.z.p. W pierwszym przypadku chodzi o podział, którego wynikiem jest udzielenie zamówienia bez stosowania przepisów ustawy - Prawo zamówień publicznych. Dotyczy to np. podziału jednego zamówienia na trzy części, o wartości szacunkowej poniżej 30 tys. euro każda (wyłączenie obowiązku stosowania ustawy wynika z art. 4 pkt 8). Natomiast w drugim przypadku chodzi o podział, którego wynikiem jest obniżenie wartości szacunkowej poszczególnych części zamówienia w taki sposób, aby nie przekraczały one kwoty, z którą ustawa p.z.p. wiąże obowiązek stosowania określonej procedury lub określonego wymogu formalnego. Dotyczy to np. sytuacji, gdy wynikiem niedozwolonego podziału jest zastosowanie dla zamówień trybu negocjacji z ogłoszeniem na podstawie art. 55 ust. 1 pkt 5 ustawy - Prawo zamówień publicznych lub brak obowiązku przekazania ogłoszenia o poszczególnych zamówieniach Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich.

Kiedy podział zamówienia jest dozwolony

Natomiast podział zamówienia nie będzie stanowił naruszenia przepisów ustawy p.z.p. wówczas, kiedy postępowanie dla każdej z części będzie prowadzone z zachowaniem wymogów ustawowych przewidzianych dla całości zamówienia. Jednakże zamawiający powinien pamiętać - na co zwraca uwagę Urząd Zamówień Publicznych - że u podstaw takiego podziału powinny leżeć względy organizacyjne, techniczne, celowościowe itp. Należy bowiem brać pod uwagę to, iż prowadzenie kilku postępowań w związku z podziałem zamówienia może doprowadzić do zwiększenia kosztów obsługi zamówień, w stosunku do sytuacji, gdy zamawiający przeprowadziłby jedno postępowanie. A takie działanie może pozostawać w sprzeczności z założeniami stanowiącymi podstawy systemu zamówień publicznych i wydatkowania środków publicznych.

Zamówienia niemożliwe do uprzedniego zaplanowania

Decyzję o podziale zamówienia zamawiający podejmuje przed wszczęciem postępowania, biorąc pod uwagę również stan istniejący w czasie podejmowania decyzji. W praktyce zdarzają się jednak sytuacje, kiedy zamawiający na etapie przygotowywania postępowania o udzielenie zamówienia publicznego nie jest w stanie przewidzieć ilości lub wielkości danego zamówienia w ciągu roku. Należy przyjąć, iż w przypadku takich nieprzewidywalnych zamówień zamawiający jest uprawniony do dokonania podziału zamówienia na części, nie naruszając w ten sposób przepisów ustawy - Prawo zamówień publicznych. W takiej sytuacji nie będzie konieczne sumowanie wartości takich zamówień, choćby były tego samego rodzaju, w celu zbadania, czy nie zachodzi niedozwolony podział zamówienia, gdyż w istocie będziemy mieli do czynienia z odrębnymi zamówieniami. Jednakże należy pamiętać, iż takie działanie zamawiającego nie może mieć na celu uniknięcia stosowania przepisów ustawy p.z.p. oraz powinno zostać poprzedzone dokładną analizą stanu faktycznego popartą wiedzą i doświadczeniem zamawiającego.

@RY1@i02/2015/163/i02.2015.163.211000100.101.gif@RY2@

Łukasz Michał Mackiewicz

 radca prawny