Gdy wybrany wykonawca nie podpisze umowy

Ustawodawca przewidział rozwiązania, które mają na celu zabezpieczenie zamawiających przed taką sytuacją i umożliwić płynną realizację zamówienia.

Zamawiający po zbadaniu ofert wybiera ofertę najkorzystniejszą zakładając możliwie szybkie rozpoczęcie realizacji zamówienia. Niezwłocznie po wyborze najkorzystniejszej oferty zamawiający przygotowuje zawiadomienie o wyborze najkorzystniejszej oferty. W praktyce po upływie okresu tzw. standstill dochodzi do podpisania umowy. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy wykonawca, którego oferta została wybrana jako najkorzystniejsza, odmawia podpisania umowy.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić pojęcie "uchylania się od zawarcia umowy". Przedmiotowa kwestia była przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego, który w wyroku z 9 maja 2001 r. (sygn. akt II CKN 440/00) stanął na stanowisku, iż przez uchylenie się od zawarcia umowy należy rozumieć bezpodstawną odmowę jej zawarcia. Za odmowę podpisania umowy uznać można tylko oświadczenie woli wykonawcy zawierające negatywne stanowisko w przedmiocie zaproszenia go przez zamawiającego, ewentualnie takie działanie, z którego wynikałaby dla zamawiającego informacja, iż takiego rodzaju oświadczenie woli skarżący rzeczywiście złożył. Odmowa podpisania umowy jest tożsama ze stanowiskiem podjętym świadomie przez wykonawcę i przekazanym do wiadomości zamawiającego.

Należy pamiętać, iż ustawodawca przewidział środki, jakie można podjąć w przypadku uchylenia się przez wykonawcę od zawarcia umowy. Czynności podjęte przez zamawiającego uzależnione są od liczby ofert złożonych w postępowaniu.

Jeżeli w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego została złożona więcej niż jedna oferta, to zamawiający może wybrać najkorzystniejszą spośród pozostałych ofert, jednak już bez przeprowadzania ich ponownego badania i oceny. Jeżeli natomiast w danym postępowaniu została złożona tylko jedna oferta, to wtedy zamawiający powinien unieważnić postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego.

Ponadto ustawodawca przewidział konsekwencje dla nierzetelnego wykonawcy, który uchyla się od zawarcia umowy. Najważniejszą jest utrata wniesionego wadium (jeżeli było ono wymagane w przedmiotowym postępowaniu).

Należy również wskazać, iż zamawiający ma obowiązek przygotowania ponownego zawiadomienia o wyborze najkorzystniejszej oferty i rozesłania go do wszystkich wykonawców biorących udział w postępowaniu. Jeżeli zamawiający zwrócił nowemu wykonawcy wadium, to na tym wykonawcy spoczywa obowiązek ponownego wniesienia wadium.

Podsumowując, wskazać należy, iż uchylenie się wykonawcy od zawarcia umowy o zamówienie publiczne nie jest pozbawione konsekwencji i niekoniecznie musi stawiać zamawiającego w kłopotliwej sytuacji. Co więcej, powyższe rozwiązania oznaczają, iż nawet brak pierwszego miejsca wśród oferentów w danym postępowaniu nie oznacza, iż wykonawca, którego oferta nie została w pierwszym badaniu wybrana jako najkorzystniejsza, nie będzie finalnie realizował zamówienia.

Łukasz Michał Mackiewicz

radca prawny