Niewielkie firmy z większymi szansami na zamówienia publiczne

Od 28 lipca 2016 r. obowiązuje tzw. mała nowelizacja ustawy - Prawo zamówień publicznych, która wdrożyła rozwiązania zawarte w unijnych dyrektywach. Celem wprowadzonych zmian jest m.in. ułatwienie małym i średnim firmom dostępu do zamówień publicznych. Na czym polegają te ułatwienia?

Rzeczywiście wprowadzone regulacje powinny przyczynić się większego uczestnictwa MSP w realizacji zamówień. Przede wszystkim instytucja zamawiająca podczas kwalifikacji kandydata do realizacji zamówienia nie może już żądać, aby jego minimalny roczny dochód przekraczał dwukrotność wartości zamówienia publicznego (z wyjątkiem uzasadnionych przypadków). W ten sposób usunięto przeszkodę, która do tej pory eliminowała z ubiegania się o uzyskanie zamówienia przedsiębiorców osiągających mniejsze obroty.

Nowelizacja wprowadza również wymóg dzielenia zamówień publicznych na części. W jaki sposób to uregulowanie może pomóc małym i średnim firmom?

To rozwiązanie nie tylko ułatwiające, ale wręcz umożliwiające wzięcie udziału w procedurze przetargowej niewielkim przedsiębiorstwom. Dzięki podziałowi zamiast jednego wielkiego zamówienia będziemy mieli kilka mniejszych, które staną się w ten sposób osiągalne również dla wykonawców spośród małych i średnich przedsiębiorstw. Przy okazji warto podkreślić, że zgodnie z nowymi przepisami podział zamówienia jest - co do zasady - obowiązkowy. Jeżeli zamawiający go nie dokona, to musi przedstawić pisemne uzasadnienie. W specjalnym protokole zamawiający musi wyjaśnić powody braku podziału zamówienia.

Ogromnym utrudnieniem dla MSP były do tej pory nadmierne wymagania o charakterze administracyjnym. Czy nowelizacja coś zmienia w tym zakresie?

Dotychczas wielu przedsiębiorców nie ubiegało się o uzyskanie zamówień publicznych, ponieważ uczestnictwo w procedurze przetargowej wiązało się z koniecznością przedkładania dużej liczby dokumentów, m.in. zaświadczeń i potwierdzeń. To zawsze stanowiło realną przeszkodę szczególnie dla małych i średnich firm, które z natury nie dysponują rozbudowaną i wyspecjalizowaną kadrą mogącą każdorazowo zapewnić przygotowanie na czas wszelkiego rodzaju dokumentów niezbędnych do uczestnictwa w przetargu. Nowelizacja ustawy to zmieniła. Dzięki niej wprowadzony został jednolity europejski formularz dokumentu zamówienia. Ma on postać ujednoliconego formularza. Wprowadzono go po to, żeby zmniejszyć obciążenia administracyjne zarówno instytucji zamawiających wykonanie zamówień, jak i potencjalnych wykonawców, zwłaszcza małych i średnich firm. Jednolity europejski formularz dokumentu zamówienia eliminuje obowiązek przedstawiania przez potencjalnych wykonawców na wcześniejszych etapach postępowania przetargowego znacznej liczby zaświadczeń lub innych dokumentów dotyczących tzw. przesłanek wykluczenia oraz kryteriów kwalifikacji. Przykładowo, przedsiębiorca uczestniczący w procedurze przetargowej nie musi już załączać dodatkowych dokumentów, które zamawiający może sam uzyskać, ponieważ są one ogólnodostępne.

Wspomnianym dokumentom poświęcone są nie tylko regulacje wprowadzone przez nowelizację, ale również wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze.

Tak. Przepisy te są zawarte w rozporządzeniu ministra rozwoju z 26 lipca 2016 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy w postępowaniu o udzielenie zamówienia. Rozporządzenie to umożliwia m.in. szerokie wykorzystanie oświadczeń składanych przez wykonawcę, szczególnie na początkowym etapie procedury przetargowej. To również powinno ułatwić zadanie małym i średnim przedsiębiorcom ubiegającym się o zamówienia.

Czy oprócz rozwiązań administracyjno-proceduralnych nowelizacja wprowadziła też zachęty finansowe, które mogą okazać się korzystne dla niewielkich firm?

Nowa ustawa stwarza szersze możliwości udzielania zaliczek w trakcie realizacji zamówienia. W przypadku wykonawców zamówień będących małymi i średnimi przedsiębiorcami ma niebagatelne znaczenie ze względu na łatwość utraty płynności finansowej przez te podmioty.

Jakie jeszcze rozwiązania mogą pomóc niewielkim firmom w staraniach o uzyskanie zamówień publicznych?

Nowelizacja promuje tzw. cele społeczne zamówień publicznych poprzez stawianie dodatkowych wymogów, np. dotyczących integracji społecznej. Chodzi o wymóg zatrudniania przez przedsiębiorstwa przystępujące do przetargu określonej kategorii osób. Mogą to być np. osoby niepełnosprawne, które bardzo często znajdują zatrudnienie w lokalnych małych i średnich firmach. Wymogi takie mogą dotyczyć także wspierania innowacyjności czy ochrony środowiska, które w wielu przypadkach powinny zwiększyć szanse niewielkich firm w uzyskaniu zamówień publicznych.

@RY1@i02/2016/167/i02.2016.167.13000030d.801.jpg@RY2@

Grażyna Kuźma, radca prawny, partner w Kancelarii TaylorWessing w Warszawie

Rozmawiał Krzysztof Tomaszewski