Zamówienia publiczne: kolejna rewolucja

W ubiegłym tygodniu prezydent podpisał ustawę z 22 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy - Prawo zamówień publicznych oraz niektórych innych ustaw. Teraz czeka na publikację w Dzienniku Ustaw.

Zmiany w przepisach  to efekt dostosowania polskich regulacji do unijnych. Chodzi o:- dyrektywę  nr 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylającą dyrektywę 2004/18/WE (tzw. dyrektywa klasyczna),- dyrektywę nr 2014/25/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie udzielania zamówień przez podmioty dzia-łające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych, uchylającą dyrektywę 2004/17/WE (tzw. dyrektywa sektorowa).W efekcie ich uwzględnienia w nowelizacji ustawy o zamówieniach publicznych znalazły się zapisy dotyczące:- elektronizacji zamówień publicznych i wprowadzenia obowiązkowej komunikacji elektronicznej pomiędzy za-mawiającym a wykonawca-mi;- promowania i realnego wykorzystywania pozaekonomicznych celów zamówień publicznych, takich jak ochrona środowiska, integracja społeczna czy wspieranie innowacyjności;-  uproszczenia procedur przy udzielaniu zamówień społecznych oraz niektórych innych usług, np. prawnych, hotelarskich, gastronomicznych, kulturalnych, zdrowotnych itp.;- uwzględnienia w zamówieniach publicznych zagadnień związanych z przestrzeganiem prawa pracy, ochrony środowiska oraz zabezpieczenia społecznego poprzez m.in. przewidzenie przesłanek wykluczenia wykonawcy;- zwiększenia pewności prawnej w zakresie dopuszczalnej modyfikacji umowy o wykonanie zamówienia publicznego.

Zmiany wprowadzone nowelizacją nie ograniczają się jednak wyłącznie do tych wynikających z unijnych przepisów. Mają również na celu poprawę systemu udzielania zamówień publicznych w obszarach nieregulowanych przepisami wspólnotowymi. Chodzi m.in. o zwiększenie dostępu do zamówień finansowanych ze środków publicznych małym i średnim przedsiębiorstwom. Nowela skraca do 35 dni (z dotychczasowych 40) termin składania ofert w przetargu nieograniczonym, którego wartość przekracza progi unijne. Po-nadto umożliwia wyznaczenie 15-dniowego terminu na przedstawienie ofert przetargowych,  gdy zachodzi pilna potrzeba udzielenia zamówienia i skrócenie jest uzasadnione. Zmiany zwiększają też możliwość wykorzystania aukcji elektronicznej np. poprzez usunięcie wymogu ich przeprowadzenia, jeżeli zostaną złożone co najmniej 3 oferty. Wprowadzony zostaje również obowiązek komunikacji w formie elektronicznej między zamawiającym a wykonawcą. Na dostosowanie się do tego ostatniego wymogu strony mają czas do kwietnia 2018 r.Po zmianach zamawiający może wymagać w szczególności, aby wykonawcy po-siadali określony minimalny roczny obrót, w tym w obszarze objętym zamówieniem. Zamawiający zyskali również prawo domagania się od nich przedstawienia informacji na temat rocznych sprawozdań finansowych wykazujących, w szczególności stosunek aktywów do zobowiązań. Ponadto posiadania przez wykonawcę odpowiedniego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Zamawiający nie może natomiast wymagać, aby minimalny roczny obrót przekraczał dwukrotność wartości zamówienia, z wyjątkiem należycie uzasadnionych przypadków od-noszących się do przedmiotu zamówienia lub sposobu jego realizacji.

Nowelizacja określa też za-sady stosowania jednolitego europejskiego dokumentu zamówienia (JEDZ) - tj. wy-standaryzowanego oświadczenia dotyczącego warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, który znajduje za-stosowanie do zamówień po-wyżej progów unijnych.

Jedna z kluczowych zmian dotyczy kryterium ceny. Nowela ogranicza do 60 proc. wagę proponowanej  ceny  przy wyborze najkorzystniejszej oferty (odstępstwo od wskazanego wymogu określa zamknięty katalog okoliczności zawarty w przepisach ustawy Prawo zamówień publicznych). Poszerzony zostaje katalog dostępnych trybów udzielenia zamówienia publicznego o nowy tryb "partnerstwa innowacyjnego". Ma to zwiększy poziom wykorzystywania środków publicznych w rozwoju innowacyjnych rozwiązań. Zmodyfikowane zostały przesłanki zastosowania trybu negocjacji z ogłoszeniem, a w przypadku dialogu konkurencyjnego zamawiający zyskał uprawnienie do negocjowania ze zwycięskim oferentem ostatecznych warunków umowy w celu potwierdzenia zobowiązań finansowych lub innych warunków oferty. Większy nacisk ma by również położony na tzw. klauzule społeczne, zwłaszcza przy udzie-laniu zamówień na usługi społeczne.

Nowe regulacje poszerza-ją prawo wnoszenia odwołań do Krajowej Izby Odwoławczej dla zamówień o wartości poniżej progów unijnych o nowe obszary dotyczące opisu przedmiotu zamówienia, wyboru oferty najkorzystniejszej. Wprowadzona zostaje definicja istotnej zmiany umowy, poprzez wskazanie, że ma ona taki charakter, jeżeli:- zmienia ogólny charak-ter umowy w stosunku do jej pierwotnego brzmienia;- nie zmienia ogólnego charakteru umowy, lecz wprowadza warunki, które gdyby były pierwotnie postawione, to w postępowaniu wzięliby lub mogliby wziąć udział inni wykonawcy lub przyjęto by inne oferty; - prowadzi do zmiany równowagi ekonomicznej umowy na korzyść wykonawcy w sposób nieprzewidziany w umowie;- rozszerza zakres świadczenia i zobowiązań wynikających z umowy;- prowadzi do  zastąpienia wykonawcy nowym podmiotem.

Nowelizacja przewiduje krótki okres vacatio le-gis. Większość jej przepisów zacznie obowiązywać w 14 dni od publikacji ustawy w Dzienniku Ustaw. Ponad-to, część zmian dotyczących możliwości modyfikacji po-stanowień zawartych umów będzie miało zastosowanie również do tych zawartych przed wejściem w życie nowej ustawy.

Marek Okniński