Nie zawsze można poprawić omyłkę

Zgodnie z art. 87 ust. 2 pkt 3 ustawy - Prawo zamówień publicznych zamawiający poprawia niepowodujące istotnych zmian w treści oferty omyłki polegające na niezgodności ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia, niezwłocznie zawiadamiając o tym wykonawcę, którego oferta została poprawiona. Przepis zawiera pojęcia niedookreślone (omyłka, istotna zmiana), które są na bieżąco intepretowane przez orzecznictwo. Nie w każdym przypadku można to jednoznacznie zrozumieć.

Wskazuje się, iż dla zakwalifikowania omyłki wynikającej z przepisu art. 87 ust. 2 pkt 3 ustawy p.z.p. konieczne jest spełnienie następujących przesłanek:

● niezgodność musi mieć charakter omyłki, a nie celowego działania wykonawcy polegającego na świadomym złożeniu oświadczenia woli o określonej treści,

● poprawienie przez zamawiającego niezgodności nie spowoduje istotnych zmian w treści oferty złożonej przez wykonawcę.

Istotą wprowadzenia tego przepisu było zatem uniknięcie licznych przypadków odrzucania ofert z powodu błahych pomyłek, niedopatrzeń, niezamierzonych błędów, opuszczeń czy drobnych różnic. Wskazuje się przy tym, że wszystkie te zmiany (dokonane przez zamawiającego) muszą się jednak mieścić w pojęciu korekty omyłki (por. wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 2 września 2016 r., sygn. akt KIO 1513/16). Idea wprowadzenia takich zapisów była więc jak najbardziej uzasadniona, natomiast stosowanie tych przepisów w praktyce powoduje konieczność rozstrzygania trudnych zagadnień o charakterze ocennym.

W judykaturze można więc odnaleźć dyrektywę interpretacyjną, że o możliwości poprawienia przez zamawiającego "innych omyłek pisarskich" powodujących niezgodność oferty z SIWZ decyduje ich skala liczona rezultatem oferty po ich ewentualnym poprawieniu. Należy więc każdorazowo odpowiedzieć na pytanie, czy po ich naniesieniu treść oferty zostanie istotnie zmieniona, czy nie (por. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 21 stycznia 2010 r., sygn. akt V Ca 1051/10). W cytowanym orzeczeniu wskazano, iż z treści art. 87 ust. 2 pkt 3 ustawy p.z.p. wynika, że zmiana oferty jest dokonywana samodzielnie przez zamawiającego, a dopiero po naniesieniu poprawek zawiadamia się o tym wykonawcę. Na gruncie sprawy rozstrzyganej w cytowanym orzeczeniu poprawienie błędnych pozycji w kosztorysie oferty zmuszałoby zamawiającego do prowadzenia swoistych negocjacji przed dokonaniem poprawek, aby ustalić, jakie pozycje należałoby wpisać w miejsce błędnie wstawionych, co odbiera pomyłkom cechę oczywistości i uniemożliwia samodzielne wprowadzenie poprawek przez zamawiającego. Z drugiej natomiast strony można spotkać pogląd odmienny, zgodnie z którym wspomniany przepis odnosi się do "innych omyłek", które nie muszą być oczywiste, ale z kolei ich poprawa nie może powodować istotnej zmiany treści oferty (por. wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z 31 maja 2016 r., sygn. akt KIO 784/16).

Można też spotkać orzeczenia, które w sposób dość elastyczny interpretują opisany powyżej przepis prawa, co niewątpliwie może być korzystne dla wykonawców biorących udział w postępowaniu o udzielenie zamówienia. W jednym z takich orzeczeń sąd stanął na stanowisku, iż oferta w swej warstwie merytorycznej co prawda musi odpowiadać wyrażonym w SIWZ oczekiwaniom zamawiającego, natomiast nie musi spełniać jego wymogów co do formy prezentacji. Każdy taki wymóg może być traktowany wyłącznie jako zalecenie sporządzenia oferty we wskazany sposób, nie zaś jako bezwzględny obowiązek wykonawców biorących udział w postępowaniu (por. wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku z 8 maja 2013 r., sygn. akt XII Ga 186/13). Tym samym orzecznictwo w pewnym zakresie stara się łagodzić formalizm procedury udzielania zamówień publicznych, biorąc pod uwagę merytoryczną treść oświadczenia wykonawcy.

Niezależnie jednak od powyższych poglądów pamiętać należy również, iż decyzja zamawiającego odnośnie do poprawy jakiejkolwiek omyłki nie ma arbitralnego charakteru. W pierwszej kolejności bowiem poprawie omyłki na gruncie wspomnianego przepisu może się sprzeciwić wykonawca, natomiast od zamawiającego oczekuje się uzasadnienia dokonanej zmiany. Również brak takiej poprawki może finalnie skutkować złożeniem odwołania przez oferenta, którego oferta nie została uwzględniona w postępowaniu.

Wątpliwości na gruncie powyższych przepisów nie da się usunąć. Należy jednak brać pod uwagę, że celem tych przepisów jest zapewnienie procedurze udzielania zamówień publicznych większej elastyczności, która jest niezbędna i w założeniu ma służyć wyłonieniu wykonawcy o właściwym dla danego zamówienia potencjale.

Łukasz Michał Mackiewicz

radca prawny