Czym powinien się kierować samorządowiec w swojej pracy

z Urzędu Miasta w Częstochowie

@RY1@i02/2010/125/i02.2010.125.092.006c.001.jpg@RY2@

Fot. Archiwum

Jarosław Kapsa, z Urzędu Miasta w Częstochowie

Pamiętać należy o pewnej hierarchii: po pierwsze - dobre prawo, po drugie - dobre procedury wykonania prawa, po trzecie - dobry urzędnik. Złego prawa urzędnik nie poprawi. Przykładem tego była niezasłużona krytyka pracowników socjalnych, którzy musieli od ofiar powodzi uzyskać liczne, dotykające drażliwych spraw, odpowiedzi do wymaganej obszernej ankiety. To nie urzędnik odpowiadał za treść ankiety, wynikała ona wprost z obowiązujących przepisów prawnych.

Jeżeli prawo jest niedoskonałe, zawierające zbyt duży margines urzędniczej uznaniowości, pomocne są dobre procedury. Dobre, a więc gwarantujące przejrzystość na każdym etapie i określające indywidualną odpowiedzialność za kształt podejmowanej decyzji. Urząd nie może być anonimowy. Jeżeli podjęta została np. decyzja o umorzeniu podatku, dostępna powinna być pełna informacja o dochodzeniu do takiego rozstrzygnięcia - jaki zasób informacji zebrano, jakie opinie, czym je uzasadniono itp. Rolę urzędnika przy podejmowaniu decyzji administracyjnej można porównać do pracy sędziego. Podobnie jak sąd urzędnik zobowiązany jest bezstronnie rozpatrzyć argumenty stron postępowania i wydać wyrok zgodny z prawem, oparty na wiedzy i doświadczeniu. W odróżnieniu od sędziego urzędnik - niestety - podlega mniej lub bardziej formalnemu naciskowi. Dobra procedura chroni bezstronność, forma nacisku (kierunkowe polecenie przełożonego) powinna być także ujawniona, by określić odpowiedzialność. By przełożyć teorię na praktykę, wyobraźmy sobie taką sytuację. Urzędnik rozpatruje podanie o dodatek mieszkaniowy złożone przez bezrobotnego. Zbierając informacje w sprawie, dowiaduje się, że ów bezrobotny dysponuje pięcioletnim samochodem. I teraz od jego interpretacji zależna jest decyzja: czy posiadanie samochodu jest równoznaczne z posiadaniem zasobów umożliwiających przetrwanie bez pomocy publicznej. Przełożony urzędnika - wójt - w trosce o budżet naciska na zmniejszenie wydatków na dodatki mieszkaniowe. W instancji odwoławczej z kolei urzędnikom nie zależy na bezpieczeństwie gminnego budżetu, lecz na sympatii potencjalnych wyborców. Który z tych elementów niejawnego nacisku powinien uwzględnić urzędnik? Wydać, zgodnie z oczekiwaniami wójta, decyzje negatywną, wiedząc, że zostanie ona uchylona, a samemu ryzykował opinię bezdusznego biurokraty? Czy też zgodzić się na wypłatę dodatku, nawet wiedząc, że przez to zabraknie środków na niezbędny remont szkoły? W którym wypadku uznamy urzędnika za dobrego? Dobry - bo zadbał o dobro ogólne, budżet gminy, czy dobry - bo pomógł w indywidualnym przypadku?

Nie jesteśmy w stanie ocenić każdego, tego typu przypadku. Można jednak formułować i promować pewne cechy, które powinny charakteryzować dobrego urzędnika. W każdym przypadku i wobec każdego urzędnik powinien mieć świadomość, że pełni rolę sędziego występującego w imieniu państwa. Zatem jego postępowanie jest wizytówką naszego państwa w każdym elemencie swej pracy: stroju, tonie rozmowy z interesantem czy powadze zachowania.

AJ