Kiedy można zawiesić organy jednostki samorządu terytorialnego

dr nauk prawnych, wspólnik w Kancelarii Radcowskiej Chmaj i Wspólnicy

@RY1@i02/2010/115/i02.2010.115.092.006b.001.jpg@RY2@

Mariusz Bidziński, dr nauk prawnych, wspólnik w Kancelarii Radcowskiej Chmaj i Wspólnicy

Zawieszenie organów możliwe jest jedynie w sytuacji łącznego wystąpienia dwóch przesłanek. Po pierwsze niezbędnym jest stwierdzenie nierokującego nadziei na szybką poprawę braku skuteczności wykonywania przez nie zadań publicznych.

Po drugie nieskuteczność realizacji tych zadań powinna być rozpoznawalna w dłuższym wymiarze czasowym - ulegać przedłużaniu. Niemożność ta powinna więc trwać pomimo wykorzystywania innych - mniej restrykcyjnych środków oddziaływania mających na celu usunięcie powstałych nieprawidłowości.

Zaistnienie wskazanych przesłanek może skutkować podjęciem przez prezesa Rady Ministrów, po uprzednim wniosku złożonym przez ministra właściwego do spraw administracji publicznej, decyzji o zawieszeniu organów gminy. Warto podkreślić, że przepis art. 97 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym kształtuje uprawnienie, a nie obowiązek premiera. W efekcie, ostateczna decyzja uwarunkowana jest wyłącznie od subiektywnej oceny zaistniałej sytuacji. Niemniej jednak, w przypadku zawieszenia organów gminy ich zadania i kompetencje powierzane są ustanawianemu na okres maksymalnie dwóch lat, jednak nie dłużej niż do wyboru rady oraz wójta na kolejną kadencję, zarządowi komisarycznemu. Co więcej, przed ustanowieniem zarządu komisarycznego niezbędne jest także uprzednie przedstawienie organom gminy zarzutów oraz wezwanie ich do przedłożenia programu poprawy sytuacji gminy.

Zestawienie czynności określonych we wskazanym powyżej przepisie prowadzi w praktyce do liczncyh trudności interpretacyjnych. Wadliwość tego unormowania polega w szczególności na braku wyraźnego określenia przez ustawodawcę kolejności i trybu podejmowania czynności, ich formy, jak również nie precyzuje terminów, w jakich powinny one zostać dokonane. Istotną wadą przyjętej w ustawie regulacji jest brak określenia przez ustawodawcę formy oraz trybu, w jakim powinny zostać przedstawione organom gminy zarzuty. Wskazanie takich informacji, z formalnego punktu widzenia, jest niezbędne. Przemawia za tym m.in. konstytucyjne prawo do obrony (art. 42 ust. 2 Konstytucji RP) czy też prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji (art. 78 zd. 1 Konstytucji RP).

Problematyczna może się okazać także przedstawienie przez organy gminy programu poprawy sytuacji gminy. Ustawodawca nie wskazał formy, a nawet przykładowego katalogu elementów, jakie program taki musi zawierać. W jednostkowych sytuacjach wiązać się to może z całkowicie subiektywnym (uznaniowym) odrzuceniem planu, a w konsekwencji spełnieniu przesłanki warunkującej zawieszenie organów gminy.

Wątpliwości budzi także sam termin na przygotowanie programu. Przyjęty przez ustawodawcę termin "niezwłocznie" może niejednokrotnie skutkować żądaniem realizacji programu w krótkim - nierealnym terminie, w innym zaś usprawiedliwiać opieszałość organów.

LJ