Jakie są budżetowe konsekwencje dla udzielającego poręczenia zabezpieczającego

@RY1@i02/2011/250/i02.2011.250.088000700.802.jpg@RY2@

Monika Dębowska-Sołtyk prawnik, członek regionalnej komisji orzekającej w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych przy RIO w Kielcach

Jednostki samorządu terytorialnego (j.s.t.) mogą udzielać poręczeń i gwarancji na podstawie art. 94 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240 z późn. zm.). Z możliwości takiej samorządy korzystają głównie poprzez udzielanie poręczeń zabezpieczających wykonanie zobowiązań zaciąganych przez szpitale. Jednak udzielając takiego poręczenia, samorządy powinny brać pod uwagę fakt, że ta czynność ograniczy ich zdolność do zaciągania kredytów i pożyczek czy emisji papierów wartościowych, gdyż ograniczy kwoty rozchodów. Zgodnie bowiem z art. 169 ustawy o finansach publicznych z 30 czerwca 2005 roku (Dz.U. nr 249, poz. 2104 z późn. zm.), który obowiązuje jeszcze do końca 2013 r., kwoty wynikające z udzielonych poręczeń są uwzględniane przy obliczeniu obciążeń budżetu. Natomiast zgodnie z art. 212 ust. 1 pkt 7 ustawy o finansach publicznych z 2009 r., wydatki budżetowe w całym okresie poręczenia muszą ulec zwiększeniu o tę część poręczonego zobowiązania, która przypada do spłaty w danym roku budżetowym, na podstawie zawartej umowy poręczenia.

W celu uniknięcia przez samorząd udzielający poręczenia konieczności zaplanowania w budżecie całej kwoty poręczanego kredytu i odsetek, należy w umowie poręczenia zawrzeć odpowiednią klauzulę. Zapis ten powinien przewidywać, że poręczający (tj. samorząd) nie będzie musiał wykonywać swojego zobowiązania natychmiast, lecz w terminach wynikających z harmonogramu spłat kredytu i odsetek przewidzianego w zawartej przez podmiot poręczany (np. szpital) umowy kredytowej. Jest to ważne, gdyż jednostka udzielająca poręczenia nie musi blokować corocznie w budżecie danego roku całej kwoty poręczanego kredytu, a tylko równowartość potencjalnej spłaty rocznych rat i odsetek. Oczywiście rozwiązanie to odnosi się do poręczeń długoterminowych.

Udzielając poręczenia niewykraczającego poza rok budżetowy, należy zabezpieczyć w budżecie całą kwotę poręczenia. W uchwale budżetowej powinna zostać zabezpieczona cała kwota zobowiązania objętego poręczeniem. Odnosi się to również do sytuacji, w której umowa poręczenia nie będzie przewidywała spłaty poręczanej kwoty kredytu według harmonogramu spłaty wynikającego z zawartej umowy kredytowej. Należy zaznaczyć, iż stosownie do art. 94 ust 2 ustawy o finansach publicznych z 2009 r. udzielane przez j.s.t. poręczenia i gwarancje są terminowe i udzielane do konkretnej kwoty. Nie jest więc możliwe udzielanie przez j.s.t. poręczeń bezterminowych. Do udzielenia poręczeń j.s.t. mogą przystąpić dopiero po określeniu przez organ stanowiący w uchwale budżetowej danego roku budżetowego kwoty poręczeń, jakie są planowane do udzielenia w danym roku i zaplanowaniu wydatków na potencjalną spłatę poręczanego kredytu w budżecie, w tym również odsetek. Poręczenie takie, stosownie do art. 226 ust. 4 pkt 3 ustawy o finansach publicznych z 2009 r., powinno zostać również ujęte w wieloletniej prognozie finansowej, z której będą wynikać zarówno kwoty udzielonych poręczeń, jak i okres, na jaki zostały udzielone. Na podstawie ustalonej w uchwale budżetowej przez organ stanowiący maksymalnej wysokości poręczeń, czynności tej może dokonać organ wykonawczy.

Ustawodawca pozostawił j.s.t. swobodę w zakresie udzielania poręczeń i gwarancji. Jednak należy pamiętać, że poręczenia nie mogą udzielać j.s.t., których planowane w budżecie rozchody oscylują wokół 15 proc. kwoty planowanych dochodów, a udzielone poręczenie spowodowałoby przekroczenie tego wskaźnika. Zasadnym wydaje się również, aby udzielane przez j.s.t. poręczenia i gwarancje dotyczyły zobowiązań związanych z zadaniami własnymi poręczającego.

POL