Jak należy traktować zadłużenie przedsiębiorstw komunalnych

@RY1@i02/2011/090/i02.2011.090.207.007b.001.jpg@RY2@

Tadeusz Dobek prezes Regionalnej Izby Obrachunkowej w Bydgoszczy

Przepisy prawa materialnego upoważniają jednostki samorządu terytorialnego (JST) do powoływania jednostek organizacyjnych, w tym spółek prawa handlowego, w celu przekazania im do realizacji niektórych swoich zadań np. z zakresu komunikacji miejskiej, utrzymania zieleni miejskiej, czystości, gospodarki wodnej i kanalizacyjnej, zarządzania komunalnymi obiektami mieszkalnymi, sportu i rekreacji. Spółki te funkcjonują jako odrębne podmioty prawa, dla których JST są organem założycielskim (także właścicielem lub współwłaścicielem). Spółki komunalne jako odrębne podmioty podlegają rygorom kodeksu spółek handlowych, a w sprawach finansowych - ustawie o rachunkowości. Dysponują one określonym majątkiem, mogą zawierać umowy, pozyskiwać przychody, zaciągać zobowiązania, w tym także kredyty i pożyczki we własnym imieniu i na własną rzecz. I takie działania są zgodne z prawem. Trudno uznać, że kredyt lub pożyczka, zaciągana przez spółkę komunalną, a związana z realizacją zadań, dla których spółka ta została powołana, jest formą ukrywania długu samorządowego. Banki, udzielając kredytów spółkom komunalnym, dokonują kontroli ich sytuacji finansowej w sposób nie mniej szczegółowy niż w odniesieniu do JST. Ponadto dla oceny ich sytuacji finansowej stosowane są wskaźniki rentowności i płynności, które umożliwiają miarodajną ocenę ich zdolności do spłaty zobowiązań. Coraz większa liczba samorządów poddaje się co roku ocenom ratingowym, które również obejmują zadłużenie spółek, w których mają one udziały.

Może zaistnieć sytuacja, w której spółka komunalna zaciąga kredyt, a samorząd udziela poręczenia. Kwota udzielonego poręczenia, w części należnej do spłaty w danym roku przez kredytobiorcę, obciąża nominalnie budżet poręczyciela - JST. Przepisy ustawy o finansach publicznych, w przypadku udzielenia poręczenia przez JST, zobowiązują samorządy do ujmowania w planie wydatków na dany rok kwoty poręczenia wynikającej z umowy. W takiej sytuacji trudno nie przyznać, że spółka zaciąga zobowiązania na realizację zadań samorządu. Ponadto spółka ta osiąga przychody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Tym samym przychody te nie stanowią dochodów budżetu danego samorządu, a jednocześnie stanowią faktyczne źródło spłaty zobowiązań spółki, w tym kredytów i pożyczek. Przykładem jest Bydgoszcz, którego wydatki inwestycyjne w 2010 r. wyniosły 169 mln zł. Natomiast wszystkie spółki komunalne, w których miasto posiada udziały lub akcje, poniosły w tymże roku wydatki inwestycyjne w kwocie 262 mln, z czego 90 proc. (237 mln zł) to wydatki inwestycyjne Miejskich Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. Kwota poręczeń i gwarancji udzielonych przez Bydgoszcz wynosi 25 mln zł, a kwota dywidendy przekazanej ze spółek do budżetu miasta - wynosi 11 mln zł. Miejskie Wodociągi i Kanalizacje Sp. z o.o. zabezpieczyła prowadzone inwestycje emitując obligacje przychodowe. Oznacza to, że jej przedsięwzięcia inwestycyjne nie obciążają ani majątku spółki ani budżetu miasta.

POL