Zostały dwa miesiące na złożenie wniosku o zmianę statusu miejscowości lub jej granic

Jednym z warunków uzyskania praw miejskich jest, by miejscowość liczyła dwa tysiące mieszkańców, z czego połowa powinna pracować poza rolnictwem. Gmina taka musi mieć także wyraźnie miejsko-usługowy, a nie rolniczy, charakter. O zmianach terytorialnych decyduje Rada Ministrów. Zgodnie bowiem z ustawą o samorządzie gminnym Rada Ministrów w drodze rozporządzenia tworzy, łączy, dzieli i znosi gminy oraz ustala ich granice, nadaje gminie lub miejscowości status miasta i ustala jego granice, a także ustala i zmienia nazwy gmin oraz siedziby ich władz.

Trzeba złożyć wniosek

Zmiana granic lub statusu gminy najczęściej następuje na wniosek zainteresowanej gminy. Wniosek rady gminy powinien być złożony za pośrednictwem wojewody do ministerstwa odpowiedzialnego za administrację. Termin na jego złożenie upływa 31 marca w roku, na koniec którego ma nastąpić zmiana. Wraz z wnioskiem gmina musi przesłać jego uzasadnienie oraz niezbędne dokumenty, mapy i informacje potwierdzające zasadność wniosku. Kolejnym wymaganym dokumentem jest opinia wojewody właściwego dla samorządów objętych wnioskiem.

Konieczne są konsultacje

Zanim gmina złoży taki wniosek, musi najpierw poznać opinie mieszkańców. Konsultacje w sprawach zmiany granic gmin lub granic miasta mogą zostać ograniczone przez:

● odpowiednie rady gmin. W konsultacjach biorą wówczas udział jedynie mieszkańcy jednostki pomocniczej gminy objęci zmianą;

● odpowiednie rady powiatów lub sejmiki województw. Konsultacje dotyczą wtedy mieszkańców tych gmin, które zostały objęte zmianą naruszającą granice powiatów lub województw.

Forma tych konsultacji nie została jednak określona przepisami. W konsekwencji tryb ich przeprowadzenia powinien zostać określony uchwałą rady gminy. Oznacza to, że mogą mieć one formę dowolną, z zastrzeżeniem, że nie mogą przyjąć formy referendum gminnego, gdyż referendum ma charakter rozstrzygający, a stanowisko mieszkańców wyrażone w konsultacji ma mieć charakter opiniodawczy, a więc niewiążący Rady Ministrów przy podejmowaniu decyzji.

Przeprowadzenie konsultacji spoczywa na radzie gminy tej jednostki, która występuje z wnioskiem, jak również na organach tych jednostek, które są objęte wnioskiem. Każda gmina objęta wnioskiem zobowiązana jest do przeprowadzenia konsultacji na swoim obszarze.

Po przeprowadzeniu konsultacji rada gminy wyraża opinię dotyczącą proponowanej zmiany granic. Opinia taka powinna zawierać fakty dotyczące zmiany granic, w tym np. wyliczenia skutków finansowych, straty majątku itd. Zarówno argumenty zawarte w opinii rady wnioskującej, jak i rady gminy objętej zmianą mają taką samą wagę dla organu rozstrzygającego daną zmianę granic.

Decyzja Rady Ministrów

Po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami rada gminy wysyła swój wniosek do właściwego wojewody. Wojewoda, nie później niż w ciągu 30 dni od dnia otrzymania wniosku, przekazuje go wraz ze swoją opinią, a w przypadkach gdy wniosek obejmuje zmianę granic gmin naruszającą granice województwa, także z opinią odpowiedniego wojewody, ministrowi właściwemu do spraw administracji publicznej. Złożone wnioski są rozpatrywane w ciągu roku od dnia złożenia wniosku, nie później jednak niż do 31 lipca roku poprzedzającego rok budżetowy, w którym ma nastąpić zmiana. [Przykład]

Decyzję o tworzeniu, łączeniu, dzieleniu i znoszeniu gmin oraz ustaleniu ich granic czy nadaniu statusu miasta zawsze podejmuje Rada Ministrów. Następuje to poprzez wydanie odpowiedniego rozporządzenia.

Podejmując taką decyzję, Rada Ministrów powinna się kierować tym, aby terytorium gminy było możliwie jednorodne ze względu na układ osadniczy i przestrzenny. Powinna także uwzględnić więzi społeczne, gospodarcze i kulturowe oraz zdolność wykonywania zadań publicznych. Nadanie gminie lub miejscowości statusu miasta, ustalenie jego granic i ich zmiana dokonywane są w sposób uwzględniający infrastrukturę społeczną i techniczną oraz układ urbanistyczny i charakter zabudowy. Warunkiem koniecznym do wydania takiego rozporządzenia jest też zasięgnięcie przez ministra właściwego do spraw administracji publicznej opinii zainteresowanych rad gmin. Ustawa o samorządzie gminnym określa, że w przypadku niewyrażenia opinii w terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania wystąpienia o opinię wymóg zasięgnięcia opinii uznaje się za spełniony.

Wszelkie zmiany w podziale administracyjnym kraju następują zawsze od 1 stycznia danego roku.

Status miasta

Większe szanse na uzyskanie statusu miasta ma gmina lub miejscowość, która ma:

● odpowiednią infrastrukturę komunalną (gazociąg, wodociąg, kanalizacja czy oczyszczalnia ścieków);

● miejski charakter (ma m.in. zwartą zabudowę, chodniki, place, oświetlenie ulic, szkoły, przedszkola, bank, pocztę);

● odpowiednią infrastrukturę drogową,

● uchwalony miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przewidujący rozbudowę miasta,

● odpowiednią liczbę ludności, tj. przynajmniej 2 tys. mieszkańców,

● przynajmniej połowę ludności zatrudnioną poza rolnictwem.

Podział od 1 stycznia 2012 r.

● pomiędzy miastem na prawach powiatu Skierniewice a powiatem skierniewickim (woj. łódzkie);

● pomiędzy powiatem mikołowskim a pszczyńskim (woj. śląskie);

● pomiędzy powiatem koszalińskim a sławieńskim (woj. zachodniopomorskie)

● pomiędzy miastem Wejherowo a miastem Reda (woj. pomorskie);

● pomiędzy miastem Łask a miejscowością Wola (woj. łódzkie);

● pomiędzy miastem Jedwabne a wsią Kosaki-Turki i osadami Biczki i Kajetanowo (woj. podlaskie);

● pomiędzy miastem Skarszewy a wsią Bolesławowo (woj. pomorskie);

● pomiędzy miastem Gostyń a miejscowością Dusina (woj. wielkopolskie);

● pomiędzy miastem Pleszew a osadą Nowa Wieś (woj. wielkopolskie);

● pomiędzy miastem Barwice a osadą Stary Grabiaż (woj. zachodniopomorskie).

Podstawa prawna

Rozporządzenie Rady Ministrów z 26 lipca 2011 r. w sprawie ustalenia granic niektórych gmin i miast oraz zmiany siedzib władz niektórych gmin (Dz.U. nr 158, poz. 937).

PRZYKŁAD

Skuteczny protest

Rada miasta Słupsk zaproponowała zmianę granic administracyjnych Słupska poprzez włączenie do niego trzech sołectw - Bierkowa, Strzelina i Włynkówka - leżących na terenie gminy wiejskiej Słupsk. Projekt rady miasta dotyczący zmiany granic miejskich spotkał się ze zdecydowanym sprzeciwem mieszkańców i władz gminy wiejskiej Słupsk. W przeprowadzonych konsultacjach społecznych wzięło udział ponad 6 tys. uprawnionych do głosowania mieszkańców gminy wiejskiej Słupsk (59,32 proc.). Aż 97,5 proc. z nich było przeciwnych zmianie granic miasta. W związku z tym wojewoda pomorski negatywnie zaopiniował wniosek Słupska o zmianę granic administracyjnych miasta.

Łukasz Mazurek

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.). Rozporządzenie Rady Ministrów z 9 sierpnia 2001 r. w sprawie trybu postępowania przy składaniu wniosków dotyczących tworzenia, łączenia, dzielenia, znoszenia i ustalania granic gmin, nadawania gminie lub miejscowości statusu miasta, ustalania i zmiany nazw gmin i siedzib ich władz oraz dokumentów wymaganych w tych sprawach (Dz.U. nr 86, poz. 943 z późn. zm.).