Grupa radnych nie może destabilizować działania rady

Komisja rewizyjna jest stałym i obligatoryjnym gremium organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego (gminy, powiatu lub województwa). Kontroluje ona działalność organu wykonawczego oraz samorządowych jednostek organizacyjnych. Najważniejszym zagadnieniem objętym zakresem jej działania jest wykonanie budżetu.

W skład komisji wchodzą radni, w tym przedstawiciele wszystkich klubów, z wyjątkiem tych, którzy pełnią funkcje przewodniczącego, wiceprzewodniczącego rady (powiatu lub sejmiku województwa) lub członka zarządu powiatu lub województwa. Naruszenie wymogu by członkami byli przedstawiciele wszystkich ugrupowań skutkuje stwierdzeniem nieważności uchwały o powołaniu komisji.

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał, że ustawowy wymóg, by w skład wspomnianego gremium weszli przedstawiciele wszystkich klubów, jest normą bezwzględnie obowiązującą (wyroki NSA z: 8 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 2380/2011 i 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 2069/2011).

Zarząd komisaryczny

Liczba członków musi być tak ukształtowana, aby każde z ugrupowań było reprezentowane przez co najmniej jednego radnego. Rada gminy nie jest przy tym związana kandydaturą przedstawioną przez klub. Jeżeli jednak na danej sesji nie można podjąć wspomnianej uchwały, próbę wyboru należy ponowić na kolejnej. Organy gminy oraz kluby radnych powinny dążyć do wypracowania konsensusu w sprawie wyboru konkretnego kandydata. W przeciwnym razie brak obligatoryjnego wewnętrznego organu gminy może doprowadzić do zainicjowania procedury ustanowienia zarządu komisarycznego w trybie art. 97 ustawy o samorządzie gminnym. Tak orzekł NSA w wyroku z 10 stycznia 2012 r. (sygn. akt II OSK 2351/2011).

Osiągnięcie konsensusu w skonfliktowanych radach nie zawsze jest możliwe. Dla przykładu w sprawie rozstrzyganej przez WSA w Białymstoku (wyrok z 23 sierpnia 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 461/07) klub przedstawiał tylko jednego kandydata, wobec którego rada gminy wyraziła już swoje negatywne stanowisko. Dwukrotnie wojewoda stwierdzał nieważność uchwał w sprawie powołania komisji rewizyjnej. Ponadto członkowie klubu zgłaszając własnego kandydata, nie popierali go w głosowaniu, co dowodziło, iż klub celowo utrudniał działanie rady.

Nieskuteczna rezygnacja

Innym sposobem na destabilizowanie funkcjonowania komisji jest nieprzedstawianie przez ugrupowanie swojego przedstawiciela. Świadomej rezygnacji ze zgłoszenia kandydata dotyczy bardzo ważne orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 czerwca 2013 r. (sygn. akt II OSK 325/13). W wyroku tym NSA stwierdził, że działanie klubu radnych uniemożliwiające powołanie komisji rewizyjnej w ustawowo określonym składzie należy uznać za działanie naruszające prawo.

Jest to nadużycie publicznego prawa podmiotowego i wykorzystywanie go do celów niezgodnych z intencjami ustawodawcy. W takich okolicznościach uchwała rady powiatu powołująca komisję rewizyjną w okrojonym składzie nie narusza prawa.

Uniemożliwianie powołania komisji w ustawowym terminie narusza prawo

Leszek Jaworski

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 18a ust. 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 594 z późn. zm.).

Art. 16 ust. 2 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 595 z późn. zm.).

Art. 30 ust. 2 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 596 z późn. zm.).