Do postawienia fotoradaru na lokalnej drodze potrzebny jest strażnik

Straż gminną zlikwidowały na swoim terenie w ubiegłym roku m.in. władze Łagowa w województwie świętokrzyskim. Gmina szukała oszczędności i dlatego zapadła decyzja, że do utrzymania porządku na jej terenie powinna wystarczyć policja. Ale pojawił się też efekt uboczny: gmina musiała pozbyć się fotoradaru, którego obsługą zajmowała się straż gminna. Według wójt Małgorzaty Orłowskiej-Masternak, kwoty płynące do budżetu gminy od kierowców przyłapanych na szybkiej jeździe były jednak niższe niż utrzymanie gminnej straży. Podobne decyzje o likwidacji straży podjęły w ubiegłym roku dziesiątki gmin w całej Polsce.

Nie każdy postawi

Jednocześnie w wyniku ofensywy fotoradarowej ministra transportu Sławomira Nowaka od ubiegłego roku przy drogach krajowych stanęło 240 urządzeń rejestrujących prędkość. Dla kierowców, którzy w ramach protestu przeciwko tej polityce zamawiają do swoich samochodów urządzenia antyradarowe, mamy dobrą wiadomość: nie każdy może ustawić fotoradar na swoim terenie.

Część samorządów próbowała to zrobić, ale się odbiła od urzędowych procedur. Zgodnie z ustawą o drogach publicznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 260), instalacja fotoradarów i utrzymanie zewnętrznej infrastruktury dla zainstalowanych urządzeń na drogach innych niż krajowe należy do zarządcy drogi (art. 20b ust. 1). Czyli w przypadku drogi powiatowej może to zrobić powiat, a gminnej - urząd gminy.

Ale to nie wszystko. Rejestracją wykroczeń za pomocą fotoradarów może się zajmować wyłącznie Inspekcja Transportu Drogowego albo straż miejska (gminna). Wynika to z art. 129g ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137). W przypadku straży miejskiej instalacja fotoradaru odbywa się tylko za zgodą ITD. Przed 2012 r. fotoradarów używała także policyjna drogówka, jednak po zmianie przepisów wszystkie maszty przejęła od niej ITD. Teraz policjanci używają wyłącznie rejestratorów ręcznych (tzw. suszarek).

Co ma zrobić gmina, która nie utrzymuje straży gminnej, a na swoim terenie ma kręty, niebezpieczny odcinek lokalnej drogi, na którym dochodzi do wypadków z powodu nadmiernej prędkości? - Samorząd może wystąpić do ITD z wnioskiem o instalację stacjonarnego urządzenia rejestrującego. Jeżeli proponowana lokalizacja będzie spełniała wymagania formalne określone w ministerialnym rozporządzeniu, ITD może wnioskować do zarządcy drogi o instalację fotoradaru, a następnie rejestrować wykroczenia za pomocą tego urządzenia w ramach systemu automatycznego nadzoru nad ruchem drogowym - mówi rzecznik resortu transportu Mikołaj Karpiński.

Mowa o rozporządzeniu ministra infrastruktury z 17 czerwca 2011 r. w sprawie warunków lokalizacji, sposobu oznakowania i dokonywania pomiarów przez urządzenia rejestrujące (Dz.U. z 2011 r. nr 133, poz. 770). Ustawienie takiego fotoradaru poprzedza policyjna analiza bezpieczeństwa ruchu drogowego na odcinku 500 m w obu kierunkach od lokalizacji urządzenia. Opracowanie powinno wziąć pod uwagę przyczyny wypadków na danym odcinku drogi, ze szczególnym uwzględnieniem nadmiernej prędkości. Dodatkowa reguła: z rozporządzenia wynika, że w obszarze zabudowanym stacjonarne fotoradary ITD nie mogą być ustawiane bliżej niż 500 m od siebie. Natomiast poza miastem odległość między nimi musi wynosić co najmniej dwa kilometry.

Minister obstawia krajówki

W praktyce obsługiwanie przez ITD urządzeń na innych drogach niż krajowe zdarza się bardzo rzadko. Ta podlegająca Ministerstwu Transportu formacja zamówiła w ubiegłym roku 300 fotoradarów, z czego przy drogach stoi na razie 240 (kolejnych 60 zostanie lub powinno zostać zamontowanych do końca czerwca). W planach na 2013 i 2014 r. jest zakup 100 kolejnych.

- 300 fotoradarów, których zakup jest współfinansowany przez Unię Europejską, jest ustawianych wyłącznie przy drogach krajowych - mówi Łukasz Majchrzak z Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego. - Taka sama zasada będzie obowiązywała dla kolejnych 100 urządzeń, które planujemy zamówić. Ale posiadamy też urządzenia rejestrujące prędkość na drogach niższej kategorii. Dysponujemy 75 fotoradarami przejętymi od policji i Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, w tym wykorzystywanymi na drogach wojewódzkich, powiatowych i gminnych - podkreśla.

To jednak małe pocieszenie dla gminy, która fotoradar dopiero chce ustawić. Rozwiązaniem nie będzie też - zamiast stacjonarnego fotoradaru - urządzenie przenośne (na trójnogu). Sprawdziliśmy. W przypadku takiego urządzenia także bez straży miejskiej się nie obejdzie. Z katalogu podmiotów uprawnionych do prowadzenia kontroli drogowej w prawie o ruchu drogowym wynika, że takie urządzenia także może ustawiać straż miejska albo gminna. Strażnik ma co prawda całkowity zakaz mierzenia w taki sposób prędkości na autostradach i drogach ekspresowych, ale może ustawić przenośny rejestrator prędkości na drodze gminnej, powiatowej, wojewódzkiej i drodze krajowej (tylko w obszarze zabudowanym). Według najnowszych regulacji urządzenia nie mogą stać w krzakach, a potencjalne lokalizacje muszą być ustalone z zarządcą drogi i poprzedzone znakiem informacyjnym. Funkcjonariusze nie mogą też rozstawić rejestratora w odległości mniejszej niż 500 metrów od innego fotoradaru przy tej samej drodze.

Jaki z tego wniosek? Samorząd, który pragnie poprawić bezpieczeństwo na drogach, ma do wyboru dwa rozwiązania. Może zainwestować w straż miejską (gminną), która będzie rejestrator obsługiwała. Drugie wyjście podpowiada resort transportu. Samorząd może wnioskować do zarządcy drogi i policji o instalację innych urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego niż fotoradar. W grę wchodzi np. budowa na niebezpiecznym odcinku progów zwalniających (zwanych śpiącymi policjantami) albo wysepek, które zmuszą kierowców do zdjęcia nogi z gazu.

Konrad Majszyk

konrad.majszyk@infor.pl