Prezydenci miast nie dbają właściwie o gminne podatki

Egzekucja administracyjna podatków i opłat lokalnych, dla których ustalania i pobierania właściwi są prezydenci miast, nie funkcjonuje prawidłowo – wynika z kontroli przeprowadzonej przez Najwyższą Izbę Kontroli. Chodzi przede wszystkim o należności z tytułu podatku od nieruchomości, od posiadania psa, opłat targowych, uzdrowiskowych czy parkingowych.

Na koniec 2007 roku dłużnicy byli winni miastom niebagatelną sumę 683 mln zł. W konsekwencji gminy tracą miliony złotych, które mogłyby zostać przeznaczone na nowe inwestycje. Winą za ten stan kontrolerzy NIK-u obarczają bezczynność urzędników i nieprecyzyjne przepisy. Milionowym zaległościom sprzyja brak właściwych procedur postępowania, w tym nieokreślenie w procedurach kontroli finansowej terminów wystawiania upomnień, tytułów wykonawczych oraz podejmowania czynności egzekucyjnych. Z ustaleń wynika, że w okresie objętym kontrolą (od początku 2006 roku do 30 kwietnia 2008 r.) ściągnięto w sumie 92 proc. należności, jednak, jak podkreśla NIK, to zaledwie 38 proc. wartości zobowiązań. W konsekwencji znaczna część należności nie została ściągnięta.

– Szczególnie niepokojące jest to, że co roku kolejne zobowiązania dopisywane są do list długów z lat ubiegłych (często zagrożonych przedawnieniem) – w efekcie okazuje się, że według stanu na koniec 2007 roku dłużnicy są winni miastom astronomiczną sumę 683 mln, z czego żadnych działań nie podjęto wobec należności na kwotę 54,5 mln – tłumaczy Małgorzata Pomianowska z Najwyższej Izby Kontroli.

Zdaniem Jarosława Kapsy z Urzędu Miejskiego w Częstochowie wyniki kontroli NIK epatują nadmiernym tonem oskarżenia.

– Skuteczność ściągalności podatków przez samorządy nie odbiega od skuteczności państwowych urzędów skarbowych. W obu wypadkach mamy szereg złożonych problemów wynikających ze zmian życia gospodarczego – mówi Jarosław Kapsa z Urzędu Miejskiego w Częstochowie. Dodaje, że największa część nieegzekwowanych kwot podatkowych jest pokłosiem restrukturyzacji gospodarki w latach dziewięćdziesiątych.

W większości miast znajdziemy twory będące byłymi przedsiębiorstwami państwowymi w trakcie likwidacji, gdzie sąd nie może nawet ogłosić upadłości z powodu braku środków na pokrycie takiego postępowania. Są więc podmioty, gdzie każdy metr kwadratowy pokryty jest hipotekami, a egzekucja jakiejkolwiek kwoty jest abstrakcją.

– Tego typu sytuacje owocują najwyższymi wartościami nieściąganych zobowiązań – broni samorządów Jarosław Kapsa. W ocenie Danuty Kamińskiej, skarbnika Katowic, przyczyny fatalnego stanu egzekucji są różne.

– Polacy są przekonani, że podatki trzeba płacić, ale przede wszystkim te do budżetu państwa, a już niekoniecznie podatki lokalne. W przypadku tych drugich można zwrócić się do organu o rozłożenie go na raty, tłumacząc to innymi ważniejszymi zobowiązaniami – tłumaczy Danuta Kamińska. Dodaje, że w celu usprawnienia egzekucji gminnych podatków zatrudnionych powinno być trzy razy więcej osób. Równocześnie problemem jest egzekucja drobnych zobowiązań, np. zaległych opłat za pobyt w izbach wytrzeźwień, kar, mandatów itd. Jednak i w tym przypadku samorządy są często bezradne, bo dotyczy to często osób nieposiadających ani pracy, ani majątku.

– Trudno więc przeprowadzić egzekucje. Zdaniem samorządowców całej sytuacji dodatkowo nie sprzyjają ciągłe zmiany przepisów.