Rezygnacja z kancelarii tajnych przyniesie oszczędności samorządom

ANDRZEJ JAKUBOWSKI,

wiceprezydent Koszalina

Kancelarie tajne będą funkcjonować tylko w urzędach, które dysponują dokumentami tajnymi i ściśle tajnymi – wynika z projektu nowej ustawy o ochronie informacji niejawnych. Rząd chce także obniżyć klauzule tajności dotychczasowych materiałów. Dodatkowo nie będzie już dwustopniowego systemu definiowania informacji niejawnych oraz nastąpi ograniczenie zawyżania klauzul tajności bez wyraźnego uzasadnienia.

Właściwym rozwiązaniem jest propozycja zlikwidowania dwustopniowego systemu definiowania informacji niejawnych (podział na tajemnicę państwową i służbową) oraz rezygnacja z uznawania za informacje niejawne prawnie chronionych interesów obywateli i jednostek organizacyjnych, gdyż sposób ich ochrony jest już przewidziany w innych ustawach (np. ustawa o ochronie danych osobowych czy ustawa skarbowa). Pozwoli to na znaczne ograniczenie liczby dokumentów o charakterze niejawnym.

Ważną i jak najbardziej potrzebną zmianą, jaka przewiduje projekcie ustawy, jest ograniczenie liczby kancelarii tajnych poprzez zapis, że – kancelarie tajne tworzy się w jednostkach organizacyjnych, w których przetwarzane są informacje niejawne oznaczone klauzulą tajne lub ściśle tajne. Obecnie wymagane jest tworzenie kancelarii w jednostkach organizacyjnych, w których przetwarzane są informacje o klauzuli poufne. W rzeczywistości dziś w jednostkach organizacyjnych samorządu terytorialnego praktycznie nie występują informacje niejawne o klauzuli wyższej niż poufne. W związku z tym nie będzie konieczne utrzymywanie kancelarii tajnych, co na pewno przyczyni się do znacznych oszczędności w budżetach gmin. Z drugiej jednak strony w projekcie ustawy nie określono, czy i jakie środki ochrony należy stosować w stosunku do informacji niejawnych o klauzulach poufne i zastrzeżone.

Istotną i doniosłą w praktyce zmianą zawartą w projekcie ustawy jest kwestia szacowania ryzyka bezpieczeństwa przetwarzanych informacji niejawnych oraz zarządzanie tym ryzykiem. Zadanie to realizowane przez pełnomocnika ochrony i umożliwia ograniczenie stosowania nadmiernych i zbędnych środków ochrony (w tym ochrony fizycznej) do wagi chronionych informacji oraz rzeczywistego poziomu zagrożeń.

Proponowana ustawa nie określa jednak sposobu sprawowania nadzoru nad ewidencjonowaniem, przechowywaniem i obiegiem dokumentów zawierających informacje niejawne o klauzuli poufne. Wprawdzie pełnomocnik ochrony musi opracować zasady obiegu tych informacji w komórkach organizacyjnych gminy, ale na razie brak jest konkretnych wytycznych. Bardzo przydatna będzie możliwość przeprowadzania zwykłych postępowań sprawdzających przez pełnomocnika ochrony wobec osób zajmujących stanowiska związane z kierowaniem, wykonywaniem lub bezpośrednią realizacją przez przedsiębiorcę umowy związanej z dostępem do informacji niejawnych o klauzuli poufne. Rozwiązanie takie da większy wybór wśród przedsiębiorców mogących realizować zadania wynikające z zawartej umowy, z którą łączą się z dostępem do informacji niejawnych. Dotychczas przy zawieraniu umów lub zlecaniu zadań, z którymi łączy się dostęp do informacji niejawnych, zleceniodawca żądał przedstawienia przez zleceniobiorcę odpowiednich uprawnień dostępu do informacji niejawnych. Przedsiębiorcy, którzy chcieli realizować takie zadania po raz pierwszy, praktycznie nie mieli możliwości zdobycia takich uprawnień.