Planowanie zarządzania kryzysowego na poziomie województwa, powiatu i gminy

Obowiązek podjęcia działań w zakresie zarządzania kryzysowego spoczywa na tym organie administracji, który pierwszy otrzymał informację o wystąpieniu zagrożenia. Organ ten niezwłocznie powinien poinformować o zaistniałym zdarzeniu organy odpowiednio wyższego i niższego szczebla, przedstawiając jednocześnie swoją ocenę sytuacji oraz informację o zamierzonych działaniach. Zarządzanie kryzysowe to działalność organów administracji publicznej będąca elementem kierowania bezpieczeństwem narodowym, która polega na zapobieganiu sytuacjom kryzysowym, przygotowaniu do przejmowania nad nimi kontroli w drodze zaplanowanych działań, reagowaniu w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowych, usuwaniu ich skutków oraz odtwarzaniu zasobów i infrastruktury krytycznej. Od 19 września obowiązuje ustawa z 17 lipca 2009 r. o zmianie ustawy o zarządzaniu kryzysowym (Dz.U. nr 131, poz. 1076).

Za sytuację kryzysową uznaje się sytuację wpływającą negatywnie na poziom bezpieczeństwa ludzi, mienia w znacznych rozmiarach lub środowiska, wywołującą znaczne ograniczenia w działaniu właściwych organów administracji publicznej ze względu na nieadekwatność posiadanych sił i środków. Organy właściwe w sprawach zarządzania kryzysowego oraz dyrektor Rządowego Centrum Bezpieczeństwa mają prawo żądania udzielenia informacji, gromadzenia i przetwarzania danych niezbędnych do realizacji ich zadań. Ministrowie kierujący działami administracji rządowej, kierownicy urzędów centralnych, wojewodowie, starostowie i wójtowie, burmistrzowie, prezydenci miast mogą powoływać ekspertów do udziału w pracach właściwych zespołów zarządzania kryzysowego. W zależności od skali zagrożenia atakiem o charakterze terrorystycznym lub sabotażowym, prezes Rady Ministrów, ministrowie i kierownicy urzędów centralnych oraz wojewodowie, w drodze zarządzenia, mogą wprowadzić odpowiedni stopień alarmowy.

To starosta ma organizować siedzibę oraz tryb pracy powiatowego centrum zarządzania kryzysowego. W miejscowościach będących jednocześnie siedzibami powiatów i miast na prawach powiatu, na podstawie porozumienia zawartego między tymi jednostkami samorządu terytorialnego, może być tworzone wspólne centrum zarządzania kryzysowego obejmujące zasięgiem działania obszar obu jednostek samorządu terytorialnego. Począwszy od 2011 roku w budżetach jednostkek samorządu terytorialnego utworzone mają być rezerwy celowe na realizację zadań własnych z zakresu zarządzania kryzysowego w wysokości nie mniejszej niż 0,5 proc. wydatków budżetu jednostki samorządu terytorialnego, pomniejszonych o wydatki inwestycyjne, wydatki na wynagrodzenia i pochodne oraz wydatki na obsługę długu.

● Krajowy Plan Zarządzania Kryzysowego ma być sporządzony w okresie jednego roku, licząc od 19 września tego roku, tj. do 19 września 2010 r. Plan, do czasu jego aktualizacji, może nie zawierać załączników funkcjonalnych dotyczących infrastruktury krytycznej.

● Ministrowie kierujący działami administracji rządowej oraz kierownicy rzędów centralnych stworzyć mają nowe plany zarządzania kryzysowego, w terminie dziewięciu miesięcy licząc od 19 września tego roku, a więc do 19 czerwca 2010 r.

● Plany reagowania kryzysowego, przygotowane na poziomie wojewódzkim, powiatowym i gminnym przed 19 września 2009 r., pozostają w mocy do czasu ich aktualizacji, co powinno następować najpóźniej co dwa lata (art. 5 ust. 3 ustawy o zarządzaniu kryzysowym).

Funkcjonować będą Krajowy Plan Zarządzania Kryzysowego oraz wojewódzkie, powiatowe i gminne plany zarządzania kryzysowego.

W skład planów zarządzania kryzysowego wchodzić mają następujące elementy: plan główny, zespół przedsięwzięć na wypadek sytuacji kryzysowych, załączniki funkcjonalne planu głównego.

Plany zarządzania kryzysowego, o których mowa, podlegać mają systematycznej aktualizacji, a cykl planowania nie może być dłuższy niż dwa lata. Cykl planowania realizują właściwe organy administracji publicznej oraz podmioty przewidywane do realizacji przedsięwzięć określonych w planie zarządzania kryzysowego w zakresie ich dotyczącym. Jak wynika z nowych przepisów, Krajowy Plan Zarządzania Kryzysowego zostanie sporządzony w okresie jednego roku od dnia wejścia w życie tej ustawy. Plany reagowania kryzysowego, przygotowane na poziomie wojewódzkim, powiatowym i gminnym przed dniem wejścia w życie powołanej ustawy, pozostają w mocy do czasu ich odpowiedniej aktualizacji.

Na potrzeby Krajowego Planu Zarządzania Kryzysowego ministrowie kierujący działami administracji rządowej, kierownicy urzędów centralnych oraz wojewodowie sporządzają raport o zagrożeniach bezpieczeństwa narodowego. Koordynację przygotowania raportu zapewnia dyrektor Rządowego Centrum Bezpieczeństwa, a w części dotyczącej zagrożeń o charakterze terrorystycznym, mogących doprowadzić do sytuacji kryzysowej, szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Raport przyjmuje Rada Ministrów w drodze uchwały. Raport, o którym mowa, jest dokumentem zawierającym:

● wskazanie najważniejszych zagrożeń przez stworzenie mapy ryzyka;

● określenie celów strategicznych;

● określenie priorytetów w reagowaniu na określone zagrożenia;

● wskazanie sił i środków niezbędnych do osiągnięcia celów strategicznych;

● programowanie zadań w zakresie poprawy bezpieczeństwa przez uwzględnianie regionalnych i lokalnych inicjatyw;

● wnioski zawierające hierarchicznie uporządkowaną listę przedsięwzięć niezbędnych do osiągnięcia celów strategicznych.

Kierunki działania wynikające z wniosków z raportu stanowić będą element Krajowego Planu Zarządzania Kryzysowego oraz mają być uwzględniane w planach zarządzania kryzysowego.

● plan główny zawierający:

- charakterystykę zagrożeń oraz ocenę ryzyka ich wystąpienia, w tym dotyczących infrastruktury krytycznej, oraz mapy ryzyka i mapy zagrożeń,

- zadania i obowiązki uczestników zarządzania kryzysowego w formie siatki bezpieczeństwa,

- zestawienie sił i środków planowanych do wykorzystania w sytuacjach kryzysowych;

● zespół przedsięwzięć na wypadek sytuacji kryzysowych, a w tym:

- zadania w zakresie monitorowania zagrożeń,

- tryb uruchamiania niezbędnych sił i środków (i współdziałanie między nimi), uczestniczących w realizacji planowanych przedsięwzięć na wypadek sytuacji kryzysowej,

- procedury reagowania kryzysowego, określające sposób postępowania w sytuacjach kryzysowych,

● załączniki funkcjonalne planu głównego określające:

- procedury realizacji zadań z zakresu zarządzania kryzysowego, w tym związane z ochroną infrastruktury krytycznej,

- organizację łączności,

- organizację systemu monitorowania zagrożeń, ostrzegania i alarmowania,

- zasady informowania ludności o zagrożeniach i sposobach postępowania na wypadek zagrożeń,

- organizację ewakuacji z obszarów zagrożonych,

- organizację ratownictwa, opieki medycznej, pomocy społecznej oraz pomocy psychologicznej,

- organizację ochrony przed zagrożeniami charakterystycznymi dla danego obszaru,

- wykaz zawartych umów i porozumień związanych z realizacją zadań zawartych w planie zarządzania kryzysowego,

- zasady oraz tryb oceniania i dokumentowania szkód,

- procedury uruchamiania rezerw państwowych,

- wykaz infrastruktury krytycznej znajdującej się odpowiednio na terenie województwa, powiatu lub gminy, objętej planem zarządzania kryzysowego,

- priorytety w zakresie ochrony oraz odtwarzania infrastruktury krytycznej.

Infrastruktura krytyczna to systemy oraz wchodzące w ich skład powiązane ze sobą funkcjonalnie obiekty, w tym obiekty budowlane, urządzenia, instalacje, usługi kluczowe dla bezpieczeństwa państwa i jego obywateli oraz służące zapewnieniu sprawnego funkcjonowania organów administracji publicznej, a także instytucji i przedsiębiorców. Infrastruktura krytyczna obejmuje m.in. systemy: zaopatrzenia w energię i paliwa, łączności i sieci teleinformatycznych, finansowe, zaopatrzenia w żywność i wodę, ochrony zdrowia, transportowe i komunikacyjne, ratownicze, zapewniające ciągłość działania administracji publicznej oraz produkcji, składowania, przechowywania i stosowania substancji chemicznych i promieniotwórczych, w tym rurociągi substancji niebezpiecznych. Ochrona infrastruktury krytycznej to zespół przedsięwzięć organizacyjnych realizowanych w celu zapewnienia funkcjonowania lub szybkiego odtworzenia infrastruktury krytycznej na wypadek zagrożeń, w tym awarii, ataków oraz innych zdarzeń zakłócających jej prawidłowe funkcjonowanie.

Zadania z zakresu ochrony infrastruktury krytycznej obejmują:

● gromadzenie i przetwarzanie informacji dotyczących zagrożeń infrastruktury krytycznej;

● opracowywanie i wdrażanie procedur na wypadek wystąpienia zagrożeń infrastruktury krytycznej;

● odtwarzanie infrastruktury krytycznej,

● współpracę między administracją publiczną a właścicielami oraz posiadaczami samoistnymi i zależnymi obiektów, instalacji lub urządzeń infrastruktury krytycznej w zakresie jej ochrony.

Właściwi wojewodowie, jeżeli istnieje potrzeba wynikająca z wojewódzkiego planu zarządzania kryzysowego, będą upoważnieni do przekazywania niezbędnej informacji o infrastrukturze krytycznej na terenie województwa właściwemu organowi administracji publicznej działającemu na tym terenie, z zachowaniem przepisów o ochronie informacji niejawnych.

Rada Ministrów ma przyjąć, w drodze uchwały, Narodowy Program Ochrony Infrastruktury Krytycznej którego celem jest stworzenie warunków do poprawy bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej, w zakresie: zapobiegania zakłóceniom funkcjonowania tej infrastruktury, przygotowania na sytuacje kryzysowe mogące niekorzystnie wpłynąć na infrastrukturę krytyczną oraz reagowania w sytuacjach zniszczenia lub zakłócenia funkcjonowania i odtwarzania infrastruktury krytycznej.

Narodowy Program Ochrony Infrastruktury Krytycznej, przygotowuje dyrektor Rządowego Centrum Bezpieczeństwa we współpracy z ministrami i kierownikami urzędów centralnych odpowiedzialnymi m.in. za systemy zaopatrzenia w energię i paliwa, łączności i sieci teleinformatycznych oraz finansowe, oraz właściwymi w sprawach bezpieczeństwa narodowego.

● zaopatrzenia w energię i paliwa,

● łączności i sieci teleinformatycznych,

● finansowe,

● zaopatrzenia w żywność i wodę,

● ochrony zdrowia,

● transportowe i komunikacyjne,

● ratownicze,

● zapewniające ciągłość działania administracji publicznej,

● produkcji, składowania, przechowywania i stosowania substancji chemicznych i promieniotwórczych, w tym rurociągi substancji niebezpiecznych.

Ministrowie i centralne organy administracji rządowej, do których zakresu działania należą sprawy związane z zapewnieniem bezpieczeństwa narodowego, w tym ochrony ludności lub gospodarczych podstaw bezpieczeństwa państwa, tworzą centra zarządzania kryzysowego.

Do zadań centrów, o których mowa, należy:

● pełnienie całodobowego dyżuru w celu zapewnienia przepływu informacji na potrzeby zarządzania kryzysowego;

● współdziałanie z centrami zarządzania kryzysowego organów administracji publicznej;

● nadzór nad funkcjonowaniem systemu wykrywania i alarmowania oraz systemu wczesnego ostrzegania ludności;

● współpraca z podmiotami realizującymi monitoring środowiska;

● współdziałanie z podmiotami prowadzącymi akcje ratownicze, poszukiwawcze i humanitarne;

● dokumentowanie działań podejmowanych przez centrum;

● realizacja zadań stałego dyżuru na potrzeby podwyższania gotowości obronnej państwa;

● współdziałanie na wszystkich szczeblach administracji rządowej w zakresie informowania i przekazywania poleceń do wykonania w systemie całodobowym dla jednostek ochrony zdrowia w przypadkach awaryjnych, losowych, jak również zaburzeń funkcjonowania systemu.

Obowiązek utworzenia centrum zarządzania kryzysowego uznaje się za spełniony, jeżeli organ utworzył komórkę organizacyjną w urzędzie go obsługującym lub jednostkę organizacyjną jemu podległą lub nadzorowaną, odpowiedzialną za pełnienie całodobowych dyżurów i stwarzającą gwarancję realizacji zadań, o których mowa wyżej.

Organem właściwym w sprawach zarządzania kryzysowego na terenie województwa jest wojewoda. Organem pomocniczym wojewody w zapewnieniu wykonywania zadań zarządzania kryzysowego jest wojewódzki zespół zarządzania kryzysowego, powoływany przez wojewodę, który określa jego skład, organizację, siedzibę oraz tryb pracy. Zarząd województwa uczestniczy w realizacji zadań z zakresu zarządzania kryzysowego, w tym planowania cywilnego, wynikających z jego kompetencji.

Do zadań wojewody w sprawach zarządzania kryzysowego należy, zgodnie z nowymi przepisami, m.in.

● kierowanie monitorowaniem, planowaniem, reagowaniem i usuwaniem skutków zagrożeń na terenie województwa;

● realizacja zadań z zakresu planowania cywilnego, w tym:

- wydawanie starostom zaleceń do powiatowych planów zarządzania kryzysowego,

- zatwierdzanie powiatowych planów zarządzania kryzysowego,

- przygotowywanie i przedkładanie do zatwierdzenia ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych wojewódzkiego planu zarządzania kryzysowego,

- realizacja wytycznych do wojewódzkich planów zarządzania kryzysowego;

● zarządzanie, organizowanie i prowadzenie szkoleń, ćwiczeń i treningów z zakresu zarządzania kryzysowego,

● współdziałanie z szefem Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w zakresie zapobiegania, przeciwdziałania i usuwania skutków zdarzeń o charakterze terrorystycznym;

● organizacja wykonania zadań z zakresu ochrony infrastruktury krytycznej.

Minister spraw wewnętrznych i administracji, po zasięgnięciu opinii dyrektora Rządowego Centrum Bezpieczeństwa (RCB), wydaje, w drodze zarządzenia, wojewodom wytyczne do wojewódzkich planów zarządzania kryzysowego. Ten sam minister zatwierdza wojewódzkie plany zarządzania kryzysowego i ich aktualizacje, po zasięgnięciu opinii dyrektora RCB.

Komórki organizacyjne właściwe w sprawach zarządzania kryzysowego w urzędach wojewódzkich zapewniają obsługę centr zarządzania kryzysowego. Do zadań wojewódzkich centrów zarządzania kryzysowego należy:

● pełnienie całodobowego dyżuru w celu zapewnienia przepływu informacji na potrzeby zarządzania kryzysowego,

● współdziałanie z centrami zarządzania kryzysowego organów administracji publicznej,

● nadzór nad funkcjonowaniem systemu wykrywania i alarmowania oraz systemu wczesnego ostrzegania ludności,

● współpraca z podmiotami realizującymi monitoring środowiska,

● współdziałanie z podmiotami prowadzącymi akcje ratownicze, poszukiwawcze i humanitarne,

● dokumentowanie działań podejmowanych przez centrum,

● realizacja zadań stałego dyżuru na potrzeby podwyższania gotowości obronnej państwa.

Organem właściwym w sprawach zarządzania kryzysowego na obszarze powiatu jest starosta jako przewodniczący zarządu powiatu. Do zadań starosty w sprawach zarządzania kryzysowego, zgodnie z nowym brzmieniem przepisów o zarządzaniu kryzysowym należy: kierowanie monitorowaniem, planowaniem, reagowaniem i usuwaniem skutków zagrożeń na terenie powiatu, realizacja zadań z zakresu planowania cywilnego (takich jak np. opracowywanie i przedkładanie wojewodzie do zatwierdzenia powiatowego planu zarządzania kryzysowego oraz realizacja zaleceń do powiatowych planów zarządzania kryzysowego) oraz zarządzanie, organizowanie i prowadzenie szkoleń, ćwiczeń i treningów z zakresu zarządzania kryzysowego. Zadania starosty to również wykonywanie przedsięwzięć wynikających z planu operacyjnego funkcjonowania powiatów i miast na prawach powiatu, organizacja i realizacja zadań z zakresu ochrony infrastruktury krytycznej oraz zapobieganie, przeciwdziałanie i usuwanie skutków zdarzeń o charakterze terrorystycznym i współdziałanie z Szefem Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

Zadania, o których mowa, starosta wykonuje przy pomocy powiatowej administracji zespolonej i jednostek organizacyjnych powiatu. Starosta wykonuje zadania zarządzania kryzysowego przy pomocy powiatowego zespołu zarządzania kryzysowego powołanego przez starostę, który określa jego skład, organizację, siedzibę oraz tryb pracy. Zespół powiatowy wykonuje na obszarze powiatu zadania przewidziane dla zespołu wojewódzkiego.

W skład zespołu powiatowego, którego pracami kieruje starosta, wchodzą osoby powołane spośród:

● osób zatrudnionych w starostwie powiatowym, powiatowych jednostkach organizacyjnych lub jednostkach organizacyjnych stanowiących aparat pomocniczy kierowników zespolonych służb, inspekcji i straży powiatowych;

● przedstawicieli społecznych organizacji ratowniczych.

W skład zespołu powiatowego mogą wchodzić inne osoby zaproszone przez starostę.

Od 19 września tego roku zmienił się również przepis dotyczący tworzenia powiatowych centrów zarządzania kryzysowego. I tak, powiatowe centra zarządzania kryzysowego zapewnić mają przepływ informacji na potrzeby zarządzania kryzysowego oraz wykonywać takie zadania jak:

● pełnienie całodobowego dyżuru w celu zapewnienia przepływu informacji na potrzeby zarządzania kryzysowego;

● współdziałanie z centrami zarządzania kryzysowego organów administracji publicznej;

● nadzór nad funkcjonowaniem systemu wykrywania i alarmowania oraz systemu wczesnego ostrzegania ludności;

● współpraca z podmiotami realizującymi monitoring środowiska;

● współdziałanie z podmiotami prowadzącymi akcje ratownicze, poszukiwawcze i humanitarne;

● dokumentowanie działań podejmowanych przez centrum;

● realizacja zadań stałego dyżuru na potrzeby podwyższania gotowości obronnej państwa.

Organizację, siedzibę oraz tryb pracy powiatowego centrum zarządzania kryzysowego, w tym sposób całodobowego alarmowania członków zespołu zarządzania kryzysowego oraz sposób zapewnienia całodobowego obiegu informacji w sytuacjach kryzysowych, określa starosta. W miejscowościach będących jednocześnie siedzibami powiatów i miast na prawach powiatu, na podstawie porozumienia zawartego między tymi jednostkami samorządu terytorialnego, może być tworzone wspólne centrum zarządzania kryzysowego obejmujące zasięgiem działania obszar obu jednostek samorządu terytorialnego.

● kierowanie monitorowaniem, planowaniem, reagowaniem i usuwaniem skutków zagrożeń na terenie gminy;

● realizacja zadań z zakresu planowania cywilnego, w tym:

- realizacja zaleceń do gminnego planu zarządzania kryzysowego,

- opracowywanie i przedkładanie staroście do zatwierdzenia gminnego planu zarządzania kryzysowego;

● zarządzanie, organizowanie i prowadzenie szkoleń, ćwiczeń i treningów z zakresu zarządzania kryzysowego;

● wykonywanie przedsięwzięć wynikających z planu operacyjnego funkcjonowania gmin i gmin o statusie miasta;

● zapobieganie, przeciwdziałanie i usuwanie skutków zdarzeń o charakterze terrorystycznym;

● współdziałanie z Szefem Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego w zakresie przeciwdziałania, zapobiegania i usuwania skutków zdarzeń o charakterze terrorystycznym;

● organizacja i realizacja zadań z zakresu ochrony infrastruktury krytycznej.

Organem właściwym w sprawach zarządzania kryzysowego na terenie gminy jest wójt, burmistrz, prezydent miasta. Do zadań wójta, burmistrza, prezydenta miasta w sprawach zarządzania kryzysowego należy m.in. kierowanie działaniami związanymi z monitorowaniem, planowaniem, reagowaniem i usuwaniem skutków zagrożeń na terenie gminy.

Zadania, z zakresu zarządzania kryzysowego wójt, burmistrz, prezydent miasta wykonuje przy pomocy komórki organizacyjnej urzędu gminy (miasta) właściwej w sprawach zarządzania kryzysowego. Organem pomocniczym wójta, burmistrza, prezydenta miasta w zapewnieniu wykonywania zadań zarządzania kryzysowego jest gminny zespół zarządzania kryzysowego powoływany przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta, który określa jego skład, organizację, siedzibę oraz tryb pracy. Zespół gminny wykonuje na obszarze gminy zadania przewidziane dla zespołu wojewódzkiego.

W skład zespołu gminnego, którego pracami kieruje wójt, burmistrz, prezydent miasta, wchodzą osoby powołane spośród:

● osób zatrudnionych w urzędzie gminy, gminnych jednostkach organizacyjnych lub jednostkach pomocniczych;

● pracowników zespolonych służb, inspekcji i straży, skierowanych przez przełożonych do wykonywania zadań w tym zespole na wniosek wójta, burmistrza, prezydenta miasta;

● przedstawicieli społecznych organizacji ratowniczych.

W skład zespołu gminnego mogą wchodzić inne osoby zaproszone przez wójta, burmistrza, prezydenta miasta.

Wójt, burmistrz, prezydent miasta zapewnia na obszarze gminy (miasta), całodobowe alarmowanie członków gminnego zespołu zarządzania kryzysowego, a w sytuacjach kryzysowych zapewnienie całodobowego dyżuru w celu zapewnienia przepływu informacji oraz dokumentowania prowadzonych czynności. Inne zadania m.in. wójta i burmistrza to: współdziałanie z centrami zarządzania kryzysowego organów administracji publicznej; nadzór nad funkcjonowaniem systemu wykrywania i alarmowania oraz systemu wczesnego ostrzegania ludności oraz współpracę z podmiotami realizującymi monitoring środowiska, także współdziałanie z podmiotami prowadzącymi akcje ratownicze, poszukiwawcze i humanitarne. Na szczeblu gminy musi być zapewniony również stały dyżur na potrzeby podwyższania gotowości obronnej państwa.

Finansowanie wykonywania zadań własnych z zakresu zarządzania kryzysowego na poziomie gminnym, powiatowym i wojewódzkim planuje się w ramach budżetów odpowiednio gmin, powiatów i samorządów województw. Z kolei finansowanie wykonywania zadań z zakresu zarządzania kryzysowego na poziomie krajowym planuje się w ramach budżetu państwa w częściach, którymi dysponują wojewodowie, minister spraw wewnętrznych i inni ministrowie kierujący działami administracji rządowej oraz centralne organy administracji rządowej. Na finansowanie zadań zleconych z zakresu administracji rządowej jednostki samorządu terytorialnego otrzymują z budżetu państwa dotacje celowe w wysokości zapewniającej realizację tych zadań.

W budżecie jednostki samorządu terytorialnego tworzone mają być począwszy od 2011 roku rezerwy celowe na realizację zadań własnych z zakresu zarządzania kryzysowego w wysokości do 1 proc. bieżących nie mniejszej niż 0,5 proc. wydatków budżetu jednostki samorządu terytorialnego, pomniejszonych o wydatki inwestycyjne, wydatki na wynagrodzenia i pochodne oraz wydatki na obsługę długu.

Na dofinansowanie zadań własnych z zakresu zarządzania kryzysowego jednostki samorządu terytorialnego mogą otrzymywać dotacje celowe z budżetu państwa. Zasady otrzymywania i rozliczania dotacji, o których mowa, określają przepisy ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 249, poz. 2104 ze zm.) i ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. nr 203, poz. 1966 ze zm.).

Jeżeli w sytuacji kryzysowej użycie innych sił i środków jest niemożliwe lub może okazać się niewystarczające, o ile inne przepisy nie stanowią inaczej, minister obrony narodowej, na wniosek wojewody, może przekazać do jego dyspozycji pododdziały lub oddziały Sił Zbrojnych wraz ze skierowaniem ich do wykonywania zadań z zakresu zarządzania kryzysowego.

W realizacji zadań z zakresu zarządzania kryzysowego mogą uczestniczyć oddziały Sił Zbrojnych, stosownie do ich przygotowania specjalistycznego, zgodnie z wojewódzkim planem zarządzania kryzysowego. Dowodzenie oddziałami wojska odbywa się na zasadach określonych w regulaminach wojskowych i według procedur obowiązujących w siłach zbrojnych. Użycie oddziałów Sił Zbrojnych w sytuacji kryzysowej nie może zagrozić ich zdolności do realizacji zadań wynikających z Konstytucji i ratyfikowanych umów międzynarodowych.

Wojsko może m.in.:

● współdziałać w monitorowaniu zagrożeń;

● wykonywać zadania związane z oceną skutków zjawisk zaistniałych na obszarze występowania zagrożeń;

● wykonywać zadania poszukiwawczo-ratownicze;

● ewakuować poszkodowaną ludność i mienie;

● wykonywać zadania mające na celu przygotowanie warunków do czasowego przebywania ewakuowanej ludności w wyznaczonych miejscach;

● współdziałać w ochronie mienia pozostawionego na obszarze występowania zagrożeń;

● izolować obszary występowania zagrożeń lub miejsca prowadzenia akcji ratowniczej;

● wykonywać prace zabezpieczające, ratownicze i ewakuacyjne przy zagrożonych obiektach budowlanych i zabytkach;

● prowadzić prace wymagające użycia specjalistycznego sprzętu technicznego lub materiałów wybuchowych będących w zasobach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej;

● usuwać materiały niebezpieczne i je unieszkodliwiać,

● likwidować skażenia chemiczne oraz skażenia i zakażenia biologiczne;

● usuwać skażenia promieniotwórcze.

Zadania z zakresu przeciwdziałania, zapobiegania i usuwania skutków zdarzeń o charakterze terrorystycznym są realizowane we współpracy z organami administracji rządowej właściwymi w tych sprawach, w szczególności z Szefem Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Organy administracji publicznej, posiadacze samoistni i zależni obiektów, instalacji lub urządzeń infrastruktury krytycznej są obowiązani niezwłocznie przekazywać Szefowi Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego będące w ich posiadaniu informacje dotyczące zagrożeń o charakterze terrorystycznym dla tej infrastruktury, w tym zagrożeń dla funkcjonowania systemów i sieci energetycznych, wodno-kanalizacyjnych, ciepłowniczych oraz teleinformatycznych istotnych z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa, a także działań, które mogą prowadzić do zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, mienia w znacznych rozmiarach, dziedzictwa narodowego lub środowiska. Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w przypadku podjęcia informacji o możliwości wystąpienia sytuacji kryzysowej będącej skutkiem zdarzenia o charakterze terrorystycznym, może udzielać zaleceń organom i podmiotom zagrożonym tymi działaniami oraz przekazywać im niezbędne informacje służące przeciwdziałaniu zagrożeniom. Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o podjętych działaniach informuje dyrektora Centrum.

Zgodnie z obowiązującymi już od 10 lutego tego roku przepisami ustawy o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2009 r. nr 11, poz. 11, poz. 59) utworzony jest system powiadamiania ratunkowego integrujący krajowy system ratowniczo-gaśniczy i system Państwowego Ratownictwa Medycznego, m.in. w celu przyjmowania zgłoszeń alarmowych oraz obsługi numeru alarmowego 112. Wojewódzkie centrum powiadamiania ratunkowego oraz centra powiadamiania ratunkowego organizowane są odpowiednio przez komendantów wojewódzkich i komendantów powiatowych (miejskich) Państwowej Straży Pożarnej.

Komendant wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej, w uzgodnieniu z wojewodą, określa liczbę, lokalizację i teren działania centrów powiadamiania ratunkowego oraz liczbę stanowisk dyspozytorów medycznych i stanowisk operatorów numerów alarmowych. Wojewoda może, w drodze porozumienia, powierzyć organizowanie centrów powiadamiania ratunkowego starostom lub prezydentom miast na prawach powiatów. Porozumienie określa prawa i obowiązki stron oraz zasady współfinansowania centrów powiadamiania ratunkowego. Wojewódzkie centra powiadamiania ratunkowego są finansowane z budżetu państwa, z części, której dysponentem jest właściwy wojewoda. Centra powiadamiania ratunkowego organizowane przez komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej są finansowane z budżetu państwa w formie dotacji celowej na zadania z zakresu administracji rządowej. Mimo obowiązywania omówionych rozwiązań już od lutego tego roku rozporządzenie konieczne do uruchomienia systemu centrów powiadamiania ratunkowego zacznie obowiązywać dopiero od 2 września. Chodzi o rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 31 lipca 2009 r. w sprawie organizacji i funkcjonowania centrów powiadamiania ratunkowego i wojewódzkich centrów powiadamiania ratunkowego (Dz.U. nr 130, poz. 1073).

Dla przykładu w skład centrum organizowanego przez komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej wchodzić muszą: stanowiska dyspozytorów medycznych oraz stanowiska dyspozytorów Państwowej Straży Pożarnej. Ponadto w skład centrum mogą wchodzić: stanowiska operatorów numerów alarmowych oraz stanowiska innych podmiotów oraz jednostek samorządu terytorialnego, które na podstawie odpowiednich porozumień realizują zadania systemu powiadamia ratunkowego.

Operatorem numeru alarmowego może być osoba, która:

● posiada co najmniej średnie wykształcenie;

● posługuje się co najmniej jednym językiem obcym w stopniu komunikatywnym, w szczególności językiem angielskim, niemieckim lub rosyjskim;

● posiada zdolność do wykonywania pracy na stanowisku operatora numerów alarmowych potwierdzoną orzeczeniem lekarza medycyny pracy;

● ukończyła szkolenie dla operatorów numerów alarmowych lub posiada odpowiednie kwalifikacje wymagane dla stanowisk dyspozytora Państwowej Straży Pożarnej lub dyspozytora medycznego.

Na potrzeby centrum powiadamiania ratunkowego trzeba zapewnić pomieszczenia spełniające wymagania w zakresie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, a także urządzenia techniczne oraz systemy teleinformatyczne zapewniające realizację zadań systemu powiadamiania ratunkowego. Centrum powiadamiania ratunkowego ma za zadanie m.in. przyjmowanie zgłoszeń alarmowych, w szczególności kierowanych na numery alarmowe 112, 998 i 999 oraz kierowanych na numery alarmowe innych podmiotów oraz jednostek samorządu terytorialnego.

● gromadzenie i przetwarzanie danych oraz ocena zagrożeń występujących na obszarze województwa;

● monitorowanie, analizowanie i prognozowanie rozwoju zagrożeń na obszarze województwa;

● dostarczanie niezbędnych informacji dotyczących aktualnego stanu bezpieczeństwa dla wojewódzkiego zespołu zarządzania kryzysowego, zespołu zarządzania kryzysowego działającego w urzędzie obsługującym ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz Rządowego Centrum Bezpieczeństwa;

● współpraca z powiatowymi zespołami zarządzania kryzysowego;

● zapewnienie funkcjonowania wojewódzkiego zespołu zarządzania kryzysowego, w tym dokumentowanie jego prac;

● realizacja zadań stałego dyżuru w ramach gotowości obronnej państwa;

● opracowywanie i aktualizacja wojewódzkiego planu zarządzania kryzysowego;

● przygotowywanie, w oparciu o analizę zagrożeń w poszczególnych powiatach, zaleceń wojewody do powiatowych planów zarządzania kryzysowego;

● opiniowanie oraz przedkładanie do zatwierdzenia wojewodzie powiatowych planów zarządzania kryzysowego;

● opracowywanie i aktualizacja wojewódzkiego planu ochrony infrastruktury krytycznej;

● planowanie wsparcia innych organów właściwych w sprawach zarządzania kryzysowego;

● planowanie użycia pododdziałów lub oddziałów Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej;

● planowanie wsparcia przez organy administracji publicznej realizacji zadań Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

Zbigniew Kornat

gp@infor.pl

Ustawa z 26 kwietnia 2007 r.o zarządzaniu kryzysowym (Dz.U. nr 89, poz. 590 ze zm.).

Ustawa z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U.z 2002 r, nr 147, poz. 1229 ze zm.).

Rozporządzenie ministra spraw wewnętrznych i administracji z 31 lipca 2009 r. w sprawie organizacji i funkcjonowania centrów powiadamiania ratunkowego i wojewódzkich centrów powiadamiania ratunkowego (Dz.U. nr 130, poz. 1073).