Przeprowadzanie oceny działania jednostki sektora finansów publicznych

Audyt przeprowadza się m.in. w ministerstwach, urzędach centralnych czy regionalnych izbach obrachunkowych. Audyt wewnętrzny prowadzi się także w jednostkach sektora finansów publicznych, w tym w jednostkach podsektora samorządowego, jeżeli jednostki te gromadzą znaczne środki publiczne lub dokonują znacznych wydatków publicznych. Łączna kwota środków publicznych gromadzonych w ciągu roku kalendarzowego, której przekroczenie powoduje obowiązek prowadzenia audytu wewnętrznego w jednostkach, wynosi 40.000 tys. zł. Audyt będzie również obowiązkowy, gdy łączna kwota wydatków i rozchodów środków publicznych, dokonywanych w ciągu roku kalendarzowego wyniesie 40.000 tys. zł.

Obowiązek prowadzenia audytu wewnętrznego odnosi się także do przekroczenia jednego z wymienionych progów w samorządowych jednostek organizacyjnych zaliczanych do sektora finansów publicznych. Chodzi o podmioty, których organem założycielskim lub nadzorującym jest jednostka samorządu terytorialnego. Będą zatem nimi:

● jednostki budżetowe, zakłady budżetowe i gospodarstwa pomocniczych jednostek budżetowych,

● fundusze celowe,

● samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej,

● instytucje kultury.

Audyt wewnętrzny to ogół działań obejmujących przede wszystkim niezależne badanie systemów zarządzania i kontroli w jednostce, w tym procedur kontroli finansowej. W jego wyniku kierownik jednostki uzyskuje obiektywną i niezależną ocenę adekwatności, efektywności i skuteczności tych systemów. Ocena ta dotyczy:

● zgodności prowadzonej działalności z przepisami prawa oraz obowiązującymi w jednostce procedurami wewnętrznymi;

● efektywności i gospodarności podejmowanych działań w zakresie systemów zarządzania i kontroli;

● wiarygodności sprawozdania finansowego oraz sprawozdania z wykonania budżetu.

Dodatkowo do zadań audytora należą czynności doradcze, w tym składanie wniosków mających na celu usprawnienie funkcjonowania jednostki.

W wyniku przeprowadzenia audytu wójt (burmistrz, prezydent miasta) powinien mieć pewność, że działalność jednostki samorządu terytorialnego jest zgodna z prawem, ale także, że wykonuje swoje obowiązki w sposób efektywny i gospodarny. Chodzi przede wszystkim o zarządzanie i kontrolę. Kolejnym skutkiem przeprowadzonego audytu ma być przekonanie szefa gminy o wiarygodności składanych przez niego sprawozdań finansowych i sprawozdań z wykonania budżetu.

Audyt wewnętrzny w jednostce sektora finansów publicznych prowadzi audytor wewnętrzny zatrudniony w tej jednostce. Kierownik jednostki sektora finansów publicznych może utworzyć komórkę audytu wewnętrznego, w której są zatrudnieni audytorzy i inne osoby. Działalność tej komórki koordynuje audytor wewnętrzny wyznaczony przez kierownika jednostki.

Zgodnie z przepisami audyt wewnętrzny przeprowadza się na podstawie rocznego planu audytu wewnętrznego jednostki sektora finansów publicznych. W uzasadnionych przypadkach audyt wewnętrzny przeprowadza się poza planem audytu. Plan audytu przygotowuje audytor wewnętrzny w porozumieniu z kierownikiem jednostki.

Audytor wewnętrzny przedstawia kierownikowi jednostki i ministrowi finansów do końca marca każdego roku - sprawozdanie z wykonania planu audytu za rok poprzedni oraz do końca października każdego roku - plan audytu na rok następny. Jednak w każdym czasie na ich wniosek audytor zobowiązany jest przedstawić informację o przeprowadzanych audytach wewnętrznych.

Do przeprowadzania audytu wewnętrznego uprawnia imienne upoważnienie wystawione przez kierownika jednostki oraz legitymacja służbowa lub dowód tożsamości. W przypadkach wymagających specjalnych kwalifikacji audytor wewnętrzny może, w uzgodnieniu z kierownikiem jednostki, powołać rzeczoznawcę. Przed rozpoczęciem audytu w komórce organizacyjnej audytor zawiadamia kierownika tej komórki o przedmiocie i czasie trwania audytu wewnętrznego. Obowiązkiem kierownika komórki jest zapewnienie audytorowi warunków niezbędnych do sprawnego przeprowadzania audytu wewnętrznego, przedstawiania żądanych dokumentów oraz ułatwiania terminowego udzielania wyjaśnień przez pracowników tej komórki.

Audytor wewnętrzny ma prawo do wglądu do wszelkich informacji, danych, dokumentów i innych materiałów związanych z funkcjonowaniem jednostki, w tym zawartych na elektronicznych nośnikach informacji, jak również do wykonywania z nich kopii, odpisów, wyciągów, zestawień lub wydruków, z zachowaniem przepisów o tajemnicy ustawowo chronionej. Dodatkowo jest uprawniony do dostępu do obiektów i pomieszczeń jednostki w zakresie niezbędnym do prowadzenia audytu wewnętrznego. Natomiast pracownicy jednostki objętej audytem są obowiązani, na żądanie audytora udzielać mu informacji i wyjaśnień, a także potwierdzać kopie, odpisy, wyciągi, zestawienia lub wydruki. Należy jednak pamiętać, że udzielone ustnie informacje i wyjaśnienia powinny być utrwalone na piśmie. Dodatkowo muszą być one podpisane przez osobę, która ich udzieliła oraz przez samego audytora wewnętrznego. Wyniki przeprowadzonego audytu wewnętrznego przedstawia się w sprawozdaniu z przeprowadzenia audytu wewnętrznego, które przekazywane jest wójtowi(burmistrzowi, prezydentowi miast).

● dochody publiczne (m.in. z podatków, umów najmu i dzierżawy, odsetek od środków na rachunkach bankowych);

● środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej oraz niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielonej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA);

● środki pochodzące ze źródeł zagranicznych, niepodlegające zwrotowi,

● przychody pochodzące ze sprzedaży papierów wartościowych oraz z innych operacji finansowych, z prywatyzacji majątku Skarbu Państwa oraz majątku jednostek samorządu terytorialnego, ze spłat pożyczek udzielonych ze środków publicznych, z otrzymanych pożyczek i kredytów;

● przychody jednostek sektora finansów publicznych pochodzące z prowadzonej przez nie działalności oraz pochodzące z innych źródeł.

Do środków publicznych dolicza się odpowiednio dochody własne i finansowane nimi wydatki. Dodatkowo zalicza się do nich kwoty środków państwowych funduszy celowych przekazywane jednostkom samorządu terytorialnego na wykonanie zadań własnych i zadań zleconych z zakresu administracji rządowej jednostek samorządu terytorialnego.

Łukasz Sobiech

lukasz.sobiech@infor.pl

Ustawa z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 249, poz. 2104 ze zm.).

Rozporządzenie Rady Ministrów z 24 czerwca 2006 r. w sprawie kwot, których przekroczenie powoduje obowiązek prowadzenia audytu wewnętrznego w jednostkach sektora finansów publicznych. (Dz.U. nr 112, poz. 763 ze zm.).

Rozporządzenie ministra finansów z 10 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowego sposobu i trybu przeprowadzenia audytu wewnętrznego (Dz.U. nr 66, poz. 406).