Gmina musi dbać o finanse mieszkańców

W obecnych realiach, gdy do realizacji wielu zadań, przede wszystkim w obszarze gospodarki komunalnej, samorząd powołuje wyspecjalizowane jednostki jako spółki prawa handlowego, rachunek ekonomiczny staje się jednym z podstawowych wyznaczników efektywnego działania. Tym samym ceny usług kalkulowane są nie tylko według kryterium kosztowego, lecz z zapewnieniem powszechnej dostępności i spełniania innych funkcji, jak społeczna, środowiskowa, integracyjna etc. Przedsiębiorstwa komunalne chcą także maksymalizować ściągalność należności i redukować koszty związane z windykacją i obsługą zadłużenia. To jedne z najważniejszych przesłanek zmiany prawa w zakresie wymiany informacji gospodarczej poprzez BIG-i. Istotna bowiem jest weryfikacja potencjalnego kontrahenta ze względu na rzetelność, płynność finansową, terminowość i posiadane doświadczenie w realizacji przedsięwzięć o znacznym stopniu skomplikowania technicznego, technologicznego, organizacyjnego, a także finansowego. Szczególna pozycja przedsiębiorstwa komunalnego wyraża się w konieczności godzenia rachunku ekonomicznego z oczekiwaniami mieszkańców - odbiorców usług, aby były świadczone na wysokim poziomie i tanio oraz były dostępne. Praktyczne godzenie tych oczekiwań, z założenia jakże często sprzecznych ze sobą, dodatkowo utrudnia konieczność przestrzegania wymogów wynikających z prawa np. w zakresie ochrony środowiska. Wiąże się to częstokroć z koniecznością modernizacji starej infrastruktury, co z kolei oznacza znaczne nakłady finansowe. Prosta zależność pomiędzy liczbą odbiorców danej usługi a jednostkową ceną nie ma tu zastosowania, gdyż im bardziej rozbudowana sieć, tym większe koszty przesyłu, wody, energii elektrycznej, odprowadzanych ścieków, wywożonych odpadów itd.

Miejskie ośrodki pomocy społecznej nie mogą kierować się w swoich działaniach wskazaniami właściwymi dla sfery przedsiębiorczości. Ich profesjonalizm wyraża się w zbilansowaniu potrzeb w zakresie szeroko pojętego zabezpieczenia społecznego i zapewnieniu niezbędnych świadczeń, co wiąże się z określonymi wydatkami. Dokuczliwą bolączką jest wypłata uprawnionym świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wdrażanie procedur zmierzających do odzyskiwania tych środków od dłużników alimentacyjnych generowały kolejne koszty, a stopa zwrotu należnych świadczeń nie przekracza 10%.

Problemy w tym obszarze zostały znacznie zredukowane przez nowelizację prawa z 2009 roku, gdy do współpracy z biurem i informacji gospodarczej upoważnione zostały ośrodki opieki społecznej. Przełożyło się to na szybsze odzyskanie setek milionów złotych.

Świadome tego samorządy skłaniają się w tym stanie rzeczy ku poszukiwaniu nowych, bardziej efektywnych metod odzyskiwania należności. Możliwości takie stwarza przywołana na wstępie ustawa. Ulegną one znacznemu wzmocnieniu. W dotychczas obowiązującym stanie prawnym wierzytelności skupione np. przez firmy windykacyjne musiały być przez wierzyciela pierwotnego usuwane z baz danych BIG-ów, a nowy wierzyciel (wtórny) nie miał prawa zgłaszać tego długu ponownie, zatem próba weryfikacji klienta czy kontrahenta nie zawsze odpowiadała stanowi faktycznemu. Utrudniało to obrót gospodarczy rzetelnym uczestnikom rynku, podnosiło ryzyko i koszty prowadzenia przedsięwzięć gospodarczych.

Związek Banków Polskich wespół z Biurem Informacji Kredytowej i Biurem Informacji Gospodarczej InfoMonitor przygotowały komplementarny projekt dedykowany jednostkom samorządu terytorialnego i przedsiębiorstwom komunalnym - "Program Ochrony Finansów Samorządów". Specyfika i komplementarność danych dostępnych poprzez BIG InfoMonitor wynika z dostępu - jako jedynego podmiotu na rynku - do bankowych baz danych. Aktualność przetwarzanych danych sprawia, że zainteresowany podmiot uzyskuje informację aktualną na chwilę sprawdzania wiarygodności kontrahenta. Z chwilą spłaty zadłużenia następuje wykreślenie danych w bazie BIG InfoMonitor, co znacząco motywuje do regulowania zobowiązań i odzyskiwania wiarygodności - tak działa chęć odzyskania miana rzetelnego płatnika. Program uzupełniają: ogólnopolska baza danych zastrzeżonych dokumentów tożsamości (System DOKUMENTY ZASTRZEŻONE) i projekt "Dłużnik Alimentacyjny". Ten ostatni prowadzony jest od roku 2008, to jest od momentu, kiedy zmiana w przepisach pozwoliła przekazywać dane o dłużnikach alimentacyjnych do biur informacji gospodarczej. Tylko na przestrzeni ostatnich dwunastu miesięcy, od czerwca 2009, pozwoliło to odzyskać ponad 460 mln zł. w skali kraju. W porównaniu z windykacją komorniczą czy odbieraniem prawa jazdy to nieporównanie więcej w wymiarze finansowym i społecznym. Poprawiła się zatem efektywność środków wydatkowanych z bazy Funduszu Alimentacyjnego, i to do tego stopnia, że rząd obniżył rezerwę budżetową na działania społeczne.

Maciej Małek