Chcesz dostać zaliczkę, musisz spełnić określone wymogi

Zaliczki na realizację twardych projektów inwestycyjnych, współfinansowanych z funduszy europejskich stanowią ułatwienie dla beneficjentów programów krajowych, w tym m.in. Infrastruktura i Środowisko i Innowacyjna Gospodarka oraz regionalnych programów operacyjnych. Choć np. w przypadku projektu, który polega na rozbudowie firmy poprzez zakup nowej linii produkcyjnej, zaliczka nie stanowi 100 proc. wartości dofinansowania, to i tak pozwala zmniejszyć zapotrzebowanie na środki zewnętrzne.

Należy jednak pamiętać, że ubiegając się o zaliczkę, przedsiębiorca lub inny podmiot korzystający z funduszy unijnych zobowiązuje się do zwrotu pieniędzy, jeśli wykorzysta je niezgodnie z umową o dofinansowanie projektu.

Wypłata zaliczki następuje po złożeniu wniosku do instytucji, która udzieliła dofinansowania. Należy pamiętać, że warunkiem koniecznym do jej otrzymania jest wniesienie stosowanego zabezpieczenia. Najczęściej jest to weksel in blanco wraz z załączoną do niego deklaracją wekslową. Takie zabezpieczenie jest wystarczające dla projektów, w których wartość wsparcia wypłaconego w formie zaliczki nie przekracza 10 mln zł. Dla zdecydowanej większości firm taka granica jest wystarczająca. Tylko duże projekty dofinansowane z programów Innowacyjna Gospodarka czy Infrastruktura i Środowisko będą opiewały na kwoty kilkunastu lub nawet kilkudziesięciu mln zł. Jednak nawet wtedy może się okazać, że wielkość zaliczki nie przekroczy 10 mln zł.

W przypadkach, w których weksel in blanco nie stanowi wystarczającego zabezpieczenia, beneficjent jest zmuszony stosować dodatkowo jedno lub kilka z następujących zabezpieczeń:

● pieniądze,

● poręczenia bankowe lub poręczenia spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych,

● gwarancje bankowe,

● gwarancje ubezpieczeniowe,

● poręczenia funduszu doręczeniowego,

● weksle z poręczeniem wekslowym banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej,

● zastaw na papierach wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego,

● zastaw rejestrowy na zasadach określonych w przepisach o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów,

● przewłaszczenie rzeczy ruchomych beneficjenta na zabezpieczenie,

● hipoteka wraz z cesją praw z polisy ubezpieczeniowej nieruchomości będącej przedmiotem hipoteki,

● poręczenie według prawa cywilnego.

Zaliczka może być udzielona jednorazowo lub wypłacana transzami. W tym drugim przypadku kolejna pula ma prawo zostać wypłacona tylko wtedy, gdy środki pochodzące z pierwszej transzy zostaną rozliczone co najmniej w 70 proc. W przypadku rozliczenia przez firmę całości dofinansowania przyznanego w formie zaliczki w ramach projektu, w którym zabezpieczenie ustanowione było w którejś z wymienionych wcześniej form, może ono ulec zmianie na wniosek przedsiębiorcy i przyjąć formę weksla in blanco wraz z deklaracją wekslową.

Należy przy tym pamiętać, że w każdym programie operacyjnym mogą obowiązywać inne szczegółowe procedury ubiegania się o zaliczki (obok procedura dla regionalnego programu operacyjnego dla woj. lubelskiego). Będą one różniły się takimi elementami, jak np. wzory wymaganych dokumentów czy też maksymalna wysokość zaliczki, którą można otrzymać.

I tak np. w woj. mazowieckim beneficjenci mogą w postaci zaliczki otrzymać nawet 95 proc. wartości dofinansowania. Wniosek o płatność zaliczkową na realizację bieżącego zadania lub jego etapu można składać nie częściej niż raz na miesiąc, z zastrzeżeniem, że ostatni w danym roku wniosek o płatność zaliczkową należy złożyć nie później niż do 30 listopada. Po zweryfikowaniu i akceptacji wniosku przez Mazowiecką Jednostkę Wdrażania Programów Unijnych wypłacana jest zaliczka. W ciągu 10 dni roboczych od zasilenia rachunku beneficjenta jest on zobowiązany do wydatkowania otrzymanych środków, zaksięgowania wydatków w wewnętrznym systemie księgowym oraz przedstawienia wniosku o refundację, na podstawie którego rozliczana jest zaliczka. Otrzymanie kolejnej transzy zaliczki uwarunkowane jest rozliczeniem poprzedniej zaliczki w 100 proc.

Z kolei w województwie zachodniopomorskim przyjęte zasady wypłaty zaliczek są już inne. Przedsiębiorcy mogą w formie zaliczki pozyskać maksymalnie 70 proc. całego dofinansowania. Dopuszcza się wypłatę zaliczki w jednej lub kilku transzach. Wysokość jednej transzy nie może być większa niż 35 proc. wysokości dofinansowania. W przypadku gdy wartość całego dofinansowania jest niższa niż 200 tys. zł, pierwsza transza dofinansowania w formie zaliczki może stanowić do 70 proc. całego dofinansowania. Pierwsza transza dofinansowania w formie zaliczki może zostać przekazana beneficjentowi na podstawie poprawnego wniosku o płatność, natomiast następne transze przekazywane będą na podstawie poprawnego wniosku o płatność, stanowiącego rozliczenie dotychczas otrzymanych transz zaliczki. Przekazywanie drugiej transzy i kolejnych dofinansowania w formie zaliczki jest uzależnione od rozliczenia uprzednio uzyskanych płatności zaliczkowych, w wysokości co najmniej 70 proc. ich wartości.

W województwie kujawsko-pomorskim maksymalna wartość zaliczek w ramach projektu wynosi do 80 proc. dofinansowania. Przekazanie pozostałej części dofinansowania ma charakter refundacji części wydatków kwalifikowanych faktycznie poniesionych i w całości zapłaconych przez beneficjenta. Ubiegając się o zaliczkę, beneficjent powinien posiadać wystawione, ale jeszcze niezapłacone faktury związane z realizacją projektu. Faktury te powinny mieć odroczony termin płatności. Beneficjent składa wniosek o płatność w formie zaliczki nie później niż na 20 dni przed terminem płatności wspomnianych faktur.

Niezależnie od różnych zasad szczegółowych obowiązujących w poszczególnych regionach należy pamiętać o istocie zaliczki, tzn. przekazywana jest ona na poczet przyszłych wydatków. Tym samym zaliczkę można rozliczyć tylko takimi wydatkami, które zostały poniesione dopiero po jej otrzymaniu. Zaliczki nie rozliczają koszty poniesione przez beneficjenta, jeśli nie wiążą się z fizycznym przepływem środków na rachunku/w kasie beneficjenta, a stanowią jedynie zapis w księgach rachunkowych.

● Zaliczka przekazywana jest na wyodrębniony rachunek bankowy beneficjenta, służący do obsługi projektu. Odsetki bankowe narosłe od kwoty zaliczki podlegają zwrotowi na rachunek Banku Gospodarstwa Krajowego, a w przypadku odsetek środków dotacji celowej stanowiących współfinansowanie z budżetu państwa na rachunek instytucji zarządzającej programem operacyjnym. Wyjątek stanowią beneficjenci będący jednostkami samorządu terytorialnego, dla których odsetki bankowe narosłe na rachunku bankowym beneficjenta stanowią ich dochód, zgodnie z zapisami ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

● Dofinansowanie w formie zaliczki przekazywane jest beneficjentowi na podstawie poprawnych i prawidłowo składanych wniosków o płatność. Wnioskowanie o kolejne transze zaliczki odbywa się w terminach określonych w harmonogramie składania wniosków o płatność przez beneficjenta, stanowiącym załącznik do wniosku o płatność. W uzasadnionych przypadkach urząd może obniżyć wysokość transzy zaliczki lub przekazać ją w częściach.

● Zaliczka nie będzie przekazywana na zadania, dla których będą przeprowadzane lub toczą się postępowania przetargowe.

● Beneficjent jest zobligowany do wydatkowania i złożenia rozliczenia transzy zaliczki poprzez złożenie wniosku o płatność i ewentualny zwrot niewydatkowanych środków, w terminie trzech miesięcy od dnia przekazania transzy zaliczki. Wydatkowanie lub rozliczenie zaliczki w terminie późniejszym skutkuje naliczeniem odsetek jak dla zaległości podatkowych, liczonych od dnia przekazania środków do dnia złożenia wniosku o płatność.

● Zaliczka może być przekazywana w jednej lub kilku transzach. Przekazanie zaliczki w jednej transzy jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy beneficjent będzie miał możliwość wydatkowania przekazanych środków w okresie rozliczeniowym.

● Jeżeli zaliczka przekazywana jest w jednej transzy, to wypłata środków dofinansowania na rachunek bankowy beneficjenta następuje po dokonaniu następujących czynności:

- podpisaniu umowy o dofinansowanie projektu,

- wniesieniu przez beneficjenta prawidłowo ustanowionego zabezpieczenia,

- złożeniu przez beneficjenta wniosku o płatność,

- zatwierdzeniu wniosku o płatność,

- przekazaniu zlecenia płatności do Banku Gospodarstwa Krajowego,

- dostępności środków finansowych na rachunkach bankowych Banku Gospodarstwa Krajowego.

● Jeżeli zaliczka przekazywana jest beneficjentowi w kilku transzach, to wypłata pierwszej następuje w oparciu o wyżej opisane zasady. Natomiast wypłata kolejnych transz zaliczki na rachunek bankowy beneficjenta następuje po rozliczeniu nie mniej niż 70 proc. łącznej kwoty przekazanych wcześniej transz zaliczki.

● Każda transza zaliczki przekazywanej beneficjentowi nie może przekroczyć wartości części wydatków kwalifikowanych odpowiadających dofinansowaniu, przewidzianych przez beneficjenta do poniesienia w kolejnym okresie rozliczeniowym.

● Warunkiem otrzymania przez beneficjenta dofinansowania w formie refundacji poniesionych wydatków jest rozliczenie całości otrzymanej przez beneficjenta kwoty zaliczki oraz spełnienie warunków określonych w umowie o dofinansowanie.

Źródło: Zasady udzielania dofinansowania w formie zaliczki na projekty współfinansowane w ramach Lubelskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007 - 2013.

Mariusz Gawrychowski

mariusz.gawrychowski@infor.pl