W jaki sposób samorządy powinny dbać o ochronę zabytków

Ochrona oraz opieka nad zabytkami należy do zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego. Rozróżnienie pomiędzy tymi dwoma pojęciami ma istotne znaczenie. Ochrona zabytków realizowana jest bowiem przez organy administracji publicznej, czyli administracji rządowej i samorządowej, działające w publicznym interesie, zgodnie z przepisanymi im ustawowo kompetencjami. Natomiast opieka nad zabytkami ma charakter zindywidualizowany. Odpowiedzialny za jej realizację jest bowiem aktualny właściciel (posiadacz). Zgodnie z art. 5 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (dalej ustawa) opieka nad zabytkiem polega, w szczególności, na zapewnieniu warunków: naukowego badania i dokumentowania zabytku, prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku, zabezpieczenia i utrzymania zabytków oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie, korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości, popularyzowania i upowszechniania wiedzy o zabytku oraz jego znaczeniu dla historii i kultury. Zabytek przestaje być tylko i wyłącznie prywatnym dobrem właściciela (posiadacza), a jego interesy zostają z tego względu wyraźnie ograniczone. W dalszej części artykułu omówione zostaną zadania jednostek samorządu mieszczące się w zakresie ochrony zabytków.