Dobre opracowanie to oszczędność dla wszystkich

Zgodnie z pełną nazwą studium przy jego uchwalaniu należy uwzględnić uwarunkowania zagospodarowania przestrzennego. O jakie chodzi?

Szczegółowy katalog zawarty jest w art. 10 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Są to zarówno zagadnienia sformułowane ogólnie, jak np. "potrzeby i możliwości rozwoju gminy" czy "zadania służące realizacji ponadlokalnych celów publicznych", jak i kwestie szczegółowe, np. występowanie udokumentowanych złóż kopalin czy określenie obszarów chronionych.

Który element studium jest najistotniejszy?

Najistotniejszą częścią studium są kierunki zmian w strukturze przestrzennej gminy oraz w przeznaczeniu terenów, a także kierunki i wskaźniki dotyczące zagospodarowania oraz użytkowania terenów, w tym wyłączone spod zabudowy. Przedstawia się je na rysunku (mapie) oraz w formie tekstowej (ustalenia). Cechą, nie zawsze dobrą, wielu studiów jest to, że uwarunkowania, czyli stan istniejący, są opracowywane bardzo dokładnie i szeroko, natomiast kierunkom zmian poświęca się znacznie mniej miejsca i formułuje się je ogólnikowo. A to przecież właściwe ustalenie kierunków ma wpływ na późniejsze plany zagospodarowania przestrzennego. Sensowne byłoby też, żeby kierunki zmian miały odzwierciedlenie w decyzjach o warunkach zabudowy czy o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Niestety nie ma takiego obowiązku i wiele samorządów nie uwzględnia przesądzeń studium przy wydawaniu takich decyzji, a nawet wydaje decyzje sprzeczne z tym, co zostało zapisane w studium.

Z jakimi trudnościami spotykają się osoby sporządzające studium?

Większość włodarzy i mieszkańców gmin chce, żeby na ich terenach można było lokalizować wiele inwestycji, a przede wszystkim budownictwo mieszkaniowe. To powoduje, że gminy, które są w rzeczywistości zielone, pokryte terenami rolniczymi czy łąkami, na mapach kierunkowych pokrywają się kolorem brązowym (w ten sposób oznacza się budownictwo mieszkaniowe). Nie ma nawet którędy przeprowadzić korytarzy ekologicznych, choć w rzeczywistości miejsca na ten cel jest bardzo dużo. Taki sposób ustalania kierunków oznaczać może to, że w przyszłości zabudowa na terenie samorządu będzie rozproszona i trzeba będzie ponosić bardzo duże wydatki na drogi czy wodociągi. Gdyby już na etapie studium dało się ustalić, na których terenach należy skupić zabudowę, w przyszłości koszty życia na takim terenie byłyby mniejsze, a ułatwiające życie inwestycje infrastrukturalne dałoby się przeprowadzić znacznie szybciej.

Gmina musi uchwalić studium, natomiast sporządzenie planu miejscowego nie jest obowiązkowe. Jakie są różnice między tymi aktami?

Do przeznaczania terenów na określone cele oraz ustalania zasad ich zagospodarowania i zabudowy ustawodawca dał gminie dwa narzędzia:

- miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego (zwane planami miejscowymi), które są aktami prawa miejscowego oraz

- decyzje o warunkach zabudowy (ich szczególną odmianą są decyzje o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego).

Wydanie decyzji o warunkach zabudowy może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy na danym terenie nie został uchwalony plan miejscowy.

Należy w tym miejscu zaznaczyć, że studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego nie jest aktem prawa miejscowego, ale jego ustalenia są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Tak więc jeśli gmina chce naprawdę realizować swoją politykę przestrzenną i w pełni kontrolować zagospodarowanie terenu, powinna dążyć do pokrycia jak największej części terenu planami miejscowymi.

@RY1@i02/2012/182/i02.2012.182.08800070c.802.jpg@RY2@

Jacek Skorupski urbanista rzeczoznawca w zakresie planowania przestrzennego

Rozmawiał Leszek Jaworski