Do 10 lutego sprawozdanie o średnich wynagrodzeniach

Do końca stycznia organ prowadzący szkołę, będący jednostką samorządu terytorialnego, musi nauczycielom wypłacać jednorazowy dodatek uzupełniający.

Prawidłowość ustalenia kwoty przeznaczonej na dodatki uzupełniające oraz jej podział i wypłata podlega kontroli regionalnej izby obrachunkowej (RIO). Gdy czynności kontrolne wykażą, że doszło do nieprawidłowego obliczenia lub nie wypłacono jednorazowego dodatku uzupełniającego, RIO kieruje wystąpienie pokontrolne. W tym przypadku gmina może narazić się na zapłatę odsetek związanych z nieterminowym regulowaniem tych zobowiązań, a w konsekwencji na odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Zakres obowiązków

Samorządy były zobowiązane do 20 stycznia przeprowadzić analizę poniesionych w 2013 roku wydatków na pensje nauczycieli. Gdy wykazała ona, że średnie płace gwarantowane w Karcie nauczyciela (dalej: k.n.) dla danego stopnia awansu zawodowego nie zostały osiągnięte, to samorząd do 31 stycznia musiał wypłacić nauczycielom brakującą różnicę w formie dodatku uzupełniającego.

Kolejny obowiązek z tym związany to sporządzenie do 10 lutego sprawozdania z wysokości średnich wynagrodzeń nauczycieli na poszczególnych stopniach awansu zawodowego. Dokument ten musi być w ciągu siedmiu dni od jego przygotowania przedłożony RIO, dyrektorom szkół prowadzonych przez tę jednostkę oraz związkom zawodowym zrzeszającym nauczycieli. Dzięki temu zapewniona jest przejrzystość, czytelność i powszechność w zakresie sposobu realizacji przez dany samorząd głównego zadania własnego, jakim jest edukacja.

Jak należy sporządzić sprawozdanie określa rozporządzenie ministra edukacji narodowej z 13 stycznia 2010 r. w sprawie sposobu opracowywania sprawozdania z wysokości średnich wynagrodzeń nauczycieli na poszczególnych stopniach awansu zawodowego w szkołach prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego (Dz.U. nr 10, poz. 35 z późn. zm.).

Wprowadzenie tej procedury ma na celu przymuszenie samorządów do pełnej realizacji zadań oświatowych, w tym do wypłaty wynagrodzeń nauczycieli na poziomie nie niższym niż ustawowo zagwarantowany na poszczególnych stopniach awansu zawodowego (por. wyrok TK z 16 lipca 2013 r., K 13/10, OTK Seria A 2013/6/77).

Prawo do kontroli

Konsekwencją obowiązku wykonania powyższych obowiązków jest możliwość kontroli przez RIO, przewidziana w art. 30b k.n. Stosowaną przez RIO jej formą, określoną w przepisach ustawy z 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych, jest kontrola kompleksowa. W myśl art. 7 ust. 1 tej ustawy izby przeprowadzają co najmniej raz na cztery lata kompleksową kontrolę gospodarki finansowej jednostek samorządu terytorialnego. Na wniosek jednostki samorządowej RIO może kontrolować również same szkoły, w tym w zakresie zgodności dokumentacji ze stanem faktycznym. W przypadku skarg lub informacji o niewykonaniu obowiązku wypłaty dodatków mogą być dokonywane także kontrole doraźne.

Zadania oświatowe to zadania własne samorządu. Dlatego RIO kontrolują gospodarkę finansową, w tym realizację zobowiązań podatkowych oraz zamówienia publiczne na podstawie kryterium zgodności z prawem i zgodności dokumentacji ze stanem faktycznym. Zgodność z prawem w tym przypadku będzie zachowana, jeżeli wynagrodzenia na poszczególnych stopniach nie będą niższe niż gwarantowane Kartą Nauczyciela.

Realizacja wniosków

Z przeprowadzonej kontroli sporządza się protokół, który podpisują inspektor i kierownik kontrolowanej jednostki oraz skarbnik (główny księgowy) lub ich zastępcy. Na podstawie wyników kontroli izba kieruje do jednostki wystąpienie pokontrolne, wskazując źródła i przyczyny nieprawidłowości, ich rozmiary, osoby odpowiedzialne oraz wnioski zmierzające do ich usunięcia i usprawnienia badanej działalności.

Wystąpienie pokontrolne przekazuje się jednostce nie później niż w terminie 60 dni od dnia podpisania protokołu kontroli. Jednostka musi w ciągu 30 dni od dnia doręczenia wystąpienia zawiadomić izbę o wykonaniu wniosków lub o przyczynach ich niewykonania. Do wniosków zawartych w wystąpieniu pokontrolnym przysługuje prawo zgłoszenia zastrzeżenia do kolegium izby. Zastrzeżenie składa właściwy organ jednostki kontrolowanej w terminie 14 dni od otrzymania wystąpienia pokontrolnego za pośrednictwem prezesa izby. Podstawą zgłoszenia zastrzeżenia może być tylko zarzut naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Kolegium może zastrzeżenia oddalić lub uwzględnić. Przed rozstrzygnięciem sprawy może zarządzić przeprowadzenie dodatkowych czynności kontrolnych. Uchwały kolegium w sprawach odwoławczych zapadają zwykłą większością głosów, na posiedzeniu niejawnym. Rozpatrzenie zastrzeżenia powinno nastąpić w ciągu 30 dni.

WAŻNE

Regionalne izby obrachunkowe przynajmniej raz na cztery lata przeprowadzają w jednostce samorządowej kontrolę kompleksową w zakresie prawidłowości ustalenia kwoty przeznaczonej na dodatki uzupełniające oraz jej podział i wypłatę. Jej efektem mogą być wnioski pokontrolne, które zobowiążą samorząd do wypłacenia tych składników pensji lub ich wyrównania

OPINIA EKSPERTA

@RY1@i02/2014/024/i02.2014.024.08800080a.804.jpg@RY2@

Bartłomiej Bartczak burmistrz Gubina

Wynikający z zapisów art. 30a Karty nauczyciela obowiązek wypłaty dodatków wyrównawczych bardzo często w sposób znaczący obciąża gminne budżety. Wielu jednostkom samorządu terytorialnego brakuje lub będzie brakować pieniędzy na bieżące wydatki. Tymczasem wynagrodzenia nauczycieli i utrzymanie szkół musi być finansowane właśnie z wydatków bieżących. Co w przypadku gdy gminy nie stać na wypłatę dodatkowych pieniędzy dla pedagogów? Ponieważ niewypłacenie ustawowo określonego zobowiązania, jakim są dodatki uzupełniające, stanowi naruszenie dyscypliny finansów publicznych, gmina musi się liczyć ze wszystkimi konsekwencjami prawnymi z owego naruszenia wynikającymi. A ponieważ sprawozdania, także te z informacją o ewentualnie należnych dodatkach wyrównawczych przekazywane są, zgodnie z dyspozycją ustawową, do analizy: regionalnym izbom obrachunkowym, radom gmin, dyrektorom placówek oświatowych i związkom zawodowym zrzeszającym nauczycieli, prawidłowość działania gmin w tym zakresie podlega wielokrotnej kontroli. Dlatego też w praktyce jednostki samorządu terytorialnego w większości - mimo absurdalności obowiązującego przepisu -wypłacają należne dodatki wyrównawcze, często kosztem innych wydatków.

Leszek Jaworski

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 30a, art. 30b ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.). Art. 5 - art. 9, art. 25b ustawy z 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1113 z późn. zm.).