Zbuduj-sfinansuj, dopasuj model finansowania do swoich potrzeb

@RY1@i02/2016/100/i02.2016.100.08800120a.803.jpg@RY2@

Rozmowa z Adrianem Kozłowskim, dyrektorem ds. finansowania jednostek samorządu terytorialnego w Magellan S.A.

110 mld zł to kwota środków unijnych skierowana do samorządów w ramach nowej perspektywy finansowej 2014-2020. Jak pan ocenia możliwości ich pełnego wykorzystania?

Skuteczne wykorzystanie środków unijnych będzie możliwe wyłącznie w przypadku wniesienia wkładu własnego, czyli w kontekście segmentu JST, mówimy o kwocie 60-70 mld zł. Analiza sytuacji finansowej sektora pokazuje, że będzie to trudne zadanie. Zadłużenie całego segmentu stale wzrasta, a to w konsekwencji zwiększa kwotę obsługi długu i negatywnie wpływa na wskaźniki zadłużenia. Z danych resortu finansów wynika, że część samorządów może mieć problem ze spełnieniem relacji z art. 243 u.o.f.p., a w konsekwencji kłopot z pozyskaniem finansowania zewnętrznego na wkład własny.

Czego dotyczy relacja z art. 243 u.o.f.p., o której pan wspomina?

Chodzi o indywidualny wskaźnik zadłużenia określający maksymalny poziom obsługi długu przez JST w ciągu roku w relacji do dochodów ogółem. Do jego wyliczenia bierze się pod uwagę spłaty rat kapitałowych i odsetek z tytułu zaciągniętych kredytów, pożyczek oraz wykupu obligacji. Brak przestrzeni wskaźnikowej w praktyce uniemożliwia samorządom dalsze ubieganie się o finansowanie w tradycyjnej formie (kredyty, obligacje), ale nie zawsze musi oznaczać problemy płynnościowe danej jednostki. Dla tych samorządów alternatywą przy realizacji projektów inwestycyjnych są takie rozwiązania finansowe, jak: model zbuduj-sfinansuj, PPP czy obligacje przychodowe.

Na czym polega model zbuduj-sfinansuj?

Wraz z dokumentacją przetargową oferent/dostawca ma obowiązek przedstawić promesę instytucji finansowej, z której wynika, że po wykonaniu prac i spełnieniu warunków płatności wykonawca otrzymuje zapłatę w terminie płatności od instytucji finansowej. Następnie instytucja ta podpisuje z samorządem umowę, na podstawie której rozkłada jednostce spłatę zobowiązań w czasie wskazanym wcześniej w warunkach przetargu (SIWZ).

Jaka jest wiedza zainteresowanych na temat tego sposobu finansowania inwestycji?

Coraz więcej samorządów ma wiedzę i doświadczenie w zakresie stosowania wykupu wierzytelności do sfinansowania realizowanych przez siebie inwestycji. Niestety, po stronie przedsiębiorstw współpracujących z JST w większości przypadków tylko duże firmy i zagraniczne korporacje korzystają

aktywnie i świadomie z tego typu rozwiązań, dzięki czemu w praktyce zwiększają swoje szanse w przetargach organizowanych przez JST.

W czym tkwi wspomniana przewaga konkurencyjna?

Ta przewaga wynika z istoty samej transakcji. Zamawiający zobowiązuje potencjalnych oferentów do przedstawienia promesy instytucji finansowej, gwarantującej wykup faktury wystawionej przez oferenta z tytułu wykonanych prac/usług. Konieczność uzyskania promesy automatycznie zmniejsza liczbę startujących w przetargu, pozostawiając na placu boju tych najlepszych, co potencjalnie gwarantuje wyższą jakość prac i usług przez nie świadczonych. Duże przedsiębiorstwa nie mają większych problemów z uzyskaniem promesy, ale wykonawcy z segmentu MSP, szczególnie z branży budowlanej, często otrzymują negatywną decyzję bankową.

Rozumiem, że uzyskanie promesy przez oferenta jest w tym procesie kluczowe. Ile czasu zajmuje jej przygotowanie przez instytucje finansujące i czy łatwo ją uzyskać?

Banki każdorazowo analizują kondycję finansową zarówno oferenta, jak i inwestora, czyli instytucji publicznej. Od swoich klientów wiemy, że może to zająć nawet kilka tygodni, a prawdopodobieństwo pozytywnej decyzji w sektorze budowlanym waha się w granicach 20-30 proc. W naszym przypadku potrzebujemy na decyzję wraz z dokumentacją maksymalnie tydzień, a pozytywne decyzje podejmujemy w przypadku 80-90 proc. złożonych wniosków.

Czy istnieją jakieś szczególne ograniczenia przy zastosowaniu modelu zbuduj-sfinansuj?

Po pierwsze, planując inwestycje, trzeba wziąć pod uwagę, że wykup wierzytelności stosowany w modelu zbuduj-sfinansuj nie może mieć zastosowania w przypadku projektów unijnych ze względu na to, że rozliczenie wkładu własnego musi być dokonywane bezpośrednio z rachunku samorządu.

W ramach modelu zbuduj-sfinansuj to instytucja finansowa, a nie JST płaci bezpośrednio na rachunek wykonawcy.

...po drugie?

Samorządy często same się ograniczają, przygotowując warunki przetargowe. W SIWZ pojawiają się zapisy zawężające grupę instytucji finansowych mogących wystawić promesę wykupu wierzytelności jedynie do banków. Teoretycznie to działanie w trosce o środki publiczne, a w praktyce to ograniczenie konkurencyjności najlepszej oferty. Przede wszystkim koszt pieniądza w modelu zbuduj-sfinansuj odgrywa drugorzędną rolę (w ocenie oferty standardowo 90-95 proc. to koszt usługi, a zaledwie 5 proc. to koszt finansowania). Dodatkowo różnice kosztu finansowania w modelu zbuduj-sfinansuj pomiędzy bankami a instytucjami finansowymi sięgają 1,5-2 proc. Zatem dla uzyskania najlepszej oferty krytyczna staje się dostępność promesy, dzięki czemu zwiększa się grupa oferentów i rośnie konkurencyjność oferty. Powyższe najlepiej obrazuje transakcja, w której braliśmy udział w zeszłym roku. W projekcie oświetlenia stadionu o wartości 3 mln zł wygrała oferta wykonawcy, który przystąpił do przetargu z naszą promesą, a całkowity koszt inwestycji okazał się niższy o ponad 700 tys. zł w porównaniu z drugą ofertą złożoną przez konkurenta wraz z promesą bankową.

Zbuduj-sfinansuj podobnie jak PPP czy restrukturyzacja zobowiązań w ramach umowy subrogacji to przykłady niestandardowych instrumentów finansowych. Czy dużo jest podmiotów na polskim rynku finansowym oferujących te rozwiązania?

Wspomniane produkty są szeroko dostępne na rynku finansowym i są coraz częściej wykorzystywane przez samorządy. Z ogólnodostępnych analiz poświęconych niestandardowym rozwiązaniom finansowym oferowanym jednostkom samorządu terytorialnego wynika, że około 90 proc. tego typu transakcji realizowanych jest przez banki.

PARTNER

@RY1@i02/2016/100/i02.2016.100.08800120a.804.jpg@RY2@