Nie tak łatwo będzie podzielić Mazowsze

Dodatkowych pieniędzy z Brukseli nie będzie, bo efekty planu PiS odczujemy dopiero po 2020 r. - Na jesieni spodziewamy się decyzji Eurostatu w sprawie podziału województwa mazowieckiego - zapowiada wiceminister rozwoju Jerzy Kwieciński. Na zmiany trzeba będzie poczekać. Jeśli unijni urzędnicy pozytywnie rozpatrzą wniosek, zmiany wejdą w 2018 r. A realny skutek związany z podziałem funduszy UE będzie odczuwalny dopiero w nowym programowaniu finansowym Unii, czyli po 2020 r.

Plan zakłada wyodrębnienie z Mazowsza aglomeracji warszawskiej (Warszawy i dziewięciu przyległych powiatów) - jednak nie w sensie administracyjnym, lecz na potrzeby dystrybucji środków z Brukseli. Stolica sztucznie pompuje PKB województwa, wskutek czego całe Mazowsze jest traktowane przez UE jako region rozwinięty. A to oznacza mniejsze pieniądze w kolejnych latach. Ucierpiałyby na tym regiony wokół stolicy - podczas gdy wskaźnik PKB na mieszkańca dla Warszawy osiąga pułap 290 proc. średniej krajowej, dla podregionów radomskiego, ostrołęckiego czy ciechanowskiego jest on nawet czterokrotnie niższy.

Czy ta statystyczna gimnastyka ma w ogóle sens? Na naszą prośbę Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego, któremu szefuje Adam Struzik z PSL, dokonał symulacji finansowych. Gdyby pod uwagę wziąć obecne wskaźniki i kryteria, subregion mazowiecki otrzymałby ok. 2,4 mld euro w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR) i Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS), a subregion warszawski - tylko 0,3 mld euro w ramach EFS. Dla beneficjentów z całego (administracyjnego) woj. mazowieckiego byłoby w sumie ok. 2,7 mld euro. To sporo, zważywszy, że obecnie na lata 2014-2020 Mazowsze dostało nieco ponad 2 mld euro (1,5 mld z EFRR i 0,5 mld z EFS). Teoretycznie więc region ze statystycznie wyodrębnioną Warszawą byłby nawet o 700 mln euro do przodu.

A gdyby do podziału statystycznego nie doszło? To po 2020 r. województwo otrzymałoby 0,5 mld euro z EFS. Nie da się powiedzieć, czy dostałoby cokolwiek z EFRR (według obecnych zasad - nic). - Czyli bez podziału statystycznego tracimy wiele, z podziałem statystycznym mielibyśmy więcej niż obecnie - podsumowuje Marta Milewska, rzeczniczka urzędu marszałkowskiego. Ale nie ma gwarancji, że podział aż tak się opłaci po 2020 r. - Nie wiemy, w jakiej sytuacji gospodarczej czy demograficzno-społecznej się znajdziemy, a tym bardziej nie znamy możliwości finansowych UE w kolejnych latach - zwraca uwagę Milewska.

Wiceminister Kwieciński zapowiada, że po wydzieleniu Warszawy i okolicznych powiatów będziemy mieli nie 16, lecz 17 regionalnych programów operacyjnych UE. Pojawia się problem, kto miałby zarządzać tym przewidzianym dla stolicy - dziś każdym z 16 RPO zarządza marszałek danego województwa. Warszawa miałaby swój RPO, ale przecież nie byłaby odrębnym województwem z własnym marszałkiem, przynajmniej na razie. Rozważane są najróżniejsze scenariusze, z których większość de facto pozbawiałaby Warszawę decyzyjności - mowa np. o marszałku Mazowsza, wojewodzie, a nawet kimś na miarę specjalnego komisarza. Na razie Ministerstwo Rozwoju ucina temat. - Decyzja w tym zakresie zostanie podjęta na etapie przygotowywania programów operacyjnych i tworzenia systemu instytucjonalnego na kolejną perspektywę budżetową UE, czyli na lata 2021-2027 - mówi Stanisław Krakowski z wydziału prasowego resortu.

Po 2020 r. w podobnej sytuacji co Mazowsze znajdą się kolejne regiony: wielkopolski, dolnośląski, śląski i - być może - pomorski. Rząd już dziś zapowiada, że tam do podziałów statystycznych jednak nie dojdzie. Chociażby dlatego, że dysproporcje między stolicami a resztą województw są mniejsze niż na Mazowszu. Zresztą tamtejsze samorządy niekoniecznie się palą do gmerania w statystykach. - Dzielenie województwa wyłącznie po to, aby utrzymać dostęp do "kroplówki" UE, byłoby bardzo krótkowzroczne - ocenia Radomir Matczak, dyrektor departamentu rozwoju regionalnego i przestrzennego w Pomorskim Urzędzie Marszałkowskim.

@RY1@i02/2016/035/i02.2016.035.00000120a.101.gif@RY2@

Geografia i pieniądze

Tomasz Żółciak

tomasz.zolciak@infor.pl