Bunt o podwyżki

Od 1 lipca tego roku najsłabiej zarabiający lekarze, pielęgniarki, aptekarze i inni pracownicy medyczni mają dostać pierwszą turę podwyżek. Docelowo (do końca 2021 r.) wysokość najniższego wynagrodzenia ma być nie niższa niż wskazuje ustawa. Koszt podwyżek oszacowano na kilkanaście miliardów złotych. W przypadku samorządowych placówek nie przewidziano finansowania dla tych zmian.

Urzędy marszałkowskie szacują zaś, że w ich lecznicach koszty mogą wynieść nawet po kilkanaście milionów złotych w kolejnych latach. Wśród powiatów, które pytaliśmy, to kwoty od kilkuset tysięcy do kilku milionów zł. Drugie tyle mogą kosztować wzrosty wynagrodzeń nieujęte wprost w ustawie.

- Choć w tabeli dołączonej do ustawy nie ujęto zawodów pozamedycznych, w samej ustawie w pkt. 5 są oni wymienieni - mówi DGP Maciej Sytek, członek zarządu Województwa Wielkopolskiego.

Spłaszczona siatka płac

Na dodatek wzrostu płac mogą oczekiwać osoby, których ustawa nie obejmie, np. pracownicy kontraktowi. Jeśli osoba o większych uprawnieniach i ważniejszej roli nie zostanie objęta podwyżkami, a pracownicy z jego zespołu już tak, to ich pensje mogą się zrównać. Oznacza to spłaszczenie siatki wynagrodzeń i by przywrócić proporcje szef placówki prawdopodobnie będzie musiał podwyższyć płace, by uniknąć konfliktów. - Niewykluczone więc, że koszty tych zmian będą podwójne w stosunku do tego co planowano - dodaje. Jak wyjaśnia, tylko w tym roku podwyżki dla osób ujętych wprost w tabeli towarzyszącej ustawie to w wielkopolskich placówkach marszałkowskich koszt ok. 3,5 mln zł (bez danych z jednej placówki). W 2018 r. będzie to ponad 10 mln zł. W sumie wdrożenie ustawy w wersji minimum kosztować ma przynajmniej 56,5 mln zł w ciągu 4,5 roku.

Z kolei np. miejski szpital nr 1 w Rzeszowie mający ok. 60 mln zł kontraktu musi znaleźć 400 tys. zł w roku 2017 i 1,6 mln zł w roku 2018. Podobnie jest we wszystkich regionach.

- Nikt nie wie, skąd mają pochodzić środki finansowe na wprowadzenie ustawy - przyznaje Roman Kolek, wicemarszałek w Opolskim.

Część szpitali już zaczęła wypłacać wyższe płace. Inne chcą docisnąć rząd o dodatkowe pieniądze. Wielkopolska zamierza stworzyć wspólny front placówek marszałkowskich i powiatowych. Także w innych regionach trwają gorące dyskusje. - Jak już ruszymy z wypłacaniem pieniędzy, to rząd uzna, że znów mu się udało przerzucić na nas koszty swoich działań. Oni dają, a my za tę imprezę mamy jakoś zapłacić - mówi szef powiatowej placówki. Są np. pomysły by w porozumienia ze związkami wpisać, że wypłaty ruszą, gdy placówki dostaną na to pieniądze.

- Wystąpimy do resortu zdrowia o wskazanie źródeł finansowania tych wzrostów. Gdy minister Marian Zembala dawał podwyżki pielęgniarkom, zostało określone, że będą na to wydzielone pieniądze w NFZ - przypomina Sytek. - Uważamy, że podwyżki są uzasadnione, zarobki często skandalicznie niskie, ale nie może być tak, że kwestie znalezienia pieniędzy zrzuca się na samorządy - dodaje. I wyjaśnia, że straciliby na tym także pacjenci.

Długi wzrosną

- Wykonanie tego zadania spowoduje większe zadłużenie szpitali. A wynagrodzenia to często 50-70 proc. całego kontraktu na świadczenia medyczne. Szpitale zadłużone muszą szukać oszczędności kosztem np. leków czy jakości, nie mówiąc o inwestycjach - wyjaśnia Sytek. Na jego prośbę kancelaria Domański Zakrzewski Palinka (DZP) analizuje możliwe działania prawne mające pomóc w uzyskaniu finansowania. Mecenas Piotr Najbuk z tej kancelarii podkreśla, że ustawa podwyżkowa może być niezgodna z art. 167 ust. 4 Konstytucji RP. - Zmiany zadań i kompetencji samorządu terytorialnego powinny następować wraz z odpowiednimi zmianami w podziale dochodów publicznych - podkreśla. Brak wskazania źródeł finansowania może też naruszać zasady prawidłowej legislacji. Czy samorządy złożą skargę do Trybunału Konstytucyjnego? - Ze względu na obecną sytuację wokół TK nie jest to w naszej ocenie optymalne rozwiązanie - tłumaczy mecenas. Alternatywą jest procedura przed sądami powszechnymi. - Wynikająca z ustawy zasadnicza zmiana obowiązków związanych z zatrudnieniem może zostać oceniona na gruncie prawa cywilnego jako nadzwyczajna zmiana stosunków, która uzasadniać będzie modyfikacje umów zawartych z płatnikiem publicznym - mówi Najbuk. Wzrost zarobków osób wykonujących zawody medyczne może też zostać zbilansowany przez lepszą wycenę świadczeń przez NFZ, do tego trzeba by zmienić zarządzenia. Samorządowcy i szefowie szpitali podkreślają, że swojej walki nie odpuszczą.

@RY1@i02/2017/147/i02.2017.147.18300090a.801(c).jpg@RY2@

Ile kosztować mają podwyżki najniższych płac w ochronie zdrowia

Współpraca: Klara Klinger, Grzegorz Kowalczyk

Aleksandra Kurowska

aleksandra.kurowska@infor.pl