Jednostki zorganizują wspólną obsługę administracyjną

Obowiązująca od ponad dwóch lat ustawa żłobkowa wprowadziła dla podmiotów chcących założyć placówkę zapewniającą opiekę małym dzieciom, w tym m.in. gmin, wiele ułatwień. Nałożyła też na samorządy dodatkowe zadania związane z realizacją nowych przepisów. Zmiany w części z nich określa ustawa z 10 maja 2013 r. o zmianie ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. z 2013 r. poz. 747), która nowelizuje ustawę z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. nr 45, poz. 235 z późn. zm.)

Księgowość w zespole

Jedna z modyfikacji, które wprowadza nowelizacja, dotyczy gmin mających na swoim terenie kilka żłobków, klubów dziecięcych lub zespoły takich placówek. Będą one mogły prowadzić ich wspólną obsługę administracyjną, finansową i organizacyjną, polegającą np. na dokonywaniu wspólnych zakupów dla wszystkich tych miejsc opieki oraz zatrudnianiu dla nich jednej księgowej i kadrowej. Co więcej, obsługę w tym zakresie samorządy będą mogły powierzyć jednostkom obsługi ekonomiczno-administracyjnej wskazanym w art. 5 ust. 9 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 z późn. zm.), które zajmują się funkcjonowaniem szkół i przedszkoli.

Ta zmiana ma na celu przede wszystkim obniżenie niektórych kosztów prowadzenia placówek opieki. Nie oznacza jednak, że gminy będą mogły tworzyć zespoły żłobkowo-przedszkolne i zatrudniać dla nich jednego dyrektora lub kierownika. Nie ma natomiast przeszkód, aby te jednostki mieściły się w tym samym budynku.

Nowelizacja reguluje też kwestie związane z danymi dzieci, rodziców lub ich opiekunów prawnych, które są przez samorządy zbierane w trakcie rekrutacji do żłobków i klubów dziecięcych. Do tej pory ustawa w ogóle nie zawierała żadnych rozwiązań w tym zakresie, a każda gmina indywidualnie określała zasady przyjmowania maluchów do prowadzonych przez siebie placówek i wskazywała, jakie dokumenty są w tym przypadku wymagane (np. w uchwale radnych lub zarządzeniu dyrektora żłobka).

Zgodnie z wprowadzonymi zmianami gmina będzie mogła uzyskiwać od rodzica ubiegającego się objęcie swojego potomka opieką w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna następujące dane:

wimię, nazwisko, datę urodzenia i nr PESEL dziecka oraz rodziców,

wadres ich miejsca zamieszkania,

wadres poczty elektronicznej i numer telefonu rodziców,

wmiejsce pracy lub pobierania nauki w szkole lub szkole wyższej,

winformacje o stanie zdrowia, stosowanej diecie i rozwoju psychofizycznym dziecka,

wwysokość dochodu rodziców.

Ta ostatnia informacja może być zbierana, gdy rodzice ubiegają się o całkowite lub częściowe zwolnienie z opłaty za pobyt dziecka w placówce opieki, pod warunkiem że to uprawnienie jest uzależnione od wysokości dochodów. Wskazane wyżej dane rodzice będą mogli podawać w oświadczeniach lub zaświadczeniach, a samorząd będzie mógł je wykorzystać tylko w związku z rekrutacją oraz w celu zapewnienia dziecku prawidłowej opieki.

Rejestracja w urzędzie

Następna modyfikacja dotyczy nałożonego na gminy zadania związanego z rejestrowaniem żłobków i klubów dziecięcych działających na ich terenie. W tym celu właściciel takiej placówki musi w urzędzie właściwym ze względu na miejsce prowadzenia działalności złożyć pisemny wniosek. Dzięki nowelizacji gmina będzie miała obowiązek przyjąć go w formie elektronicznej, gdy podmiot prowadzący złoży go za pomocą platformy e-PUPAP (będzie to jeszcze wymagało opublikowania jego wzoru w centralnym repozytorium wzorów dokumentów elektronicznych).

Ponadto zmiany zostały wprowadzone też w stosunku do dokumentów, które muszą być dołączone do wniosku o zarejestrowanie placówki. Takie informacje jak NIP i REGON, a w przypadku osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej - numer lub indeks identyfikujący podmiot we właściwym rejestrze publicznym, np. w KRS - będą zawarte w samym wniosku. Na podobnej zasadzie osoba fizyczna wskaże w nim swój numer PESEL. Nie trzeba więc będzie podawać ich w oświadczeniu lub w wyciągu z odpowiedniego rejestru.

Konieczne będzie natomiast dołączenie do wniosku oświadczenia o spełnianiu warunków lokalowych i sanitarnych, o posiadaniu tytułu prawnego do lokalu, w którym będzie prowadzony żłobek lub klub dziecięcy, oraz potwierdzenia dokonania opłaty za uzyskanie wpisu do rejestru placówek. Te dwie ostatnie informacje były do tej pory przedstawiane gminnym urzędnikom do wglądu.

Dodatkowo, aby sprawdzić zgodność podawanych danych ze stanem faktycznym, wójt, burmistrz lub prezydent miasta będą mogli żądać odpisu z odpowiedniego rejestru, dokumentu potwierdzającego tożsamość, zaświadczenia o niekaralności lub dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do lokalu.

Zmodyfikowane zasady uzyskiwania wpisu do rejestru gminy mają stosować wobec tych wniosków, które zostaną złożone już po wejściu nowelizacji w życie, co nastąpi po 14 dniach od publikacji w Dzienniku Ustaw. Z kolei w przypadku tych, które trafiły do samorządu przed tą datą i nie zostały jeszcze rozpatrzone, zastosowane mają być przepisy dotychczasowe.

Dodatkowe informacje

Kolejna zmiana, którą przewiduje nowelizacja ustawy, polega na rozszerzeniu informacji, które gmina będzie musiała podawać w publikowanym w Biuletynie Informacji Publicznej rejestrze żłobków i klubów dziecięcych. Obecnie wpis zawiera nazwę lub imię i nazwisko oraz siedzibę lub adres podmiotu prowadzącego placówkę, jego NIP i REGON oraz miejsce prowadzenia działalności. Do tego dodana zostanie informacja o liczbie miejsc, którymi dysponuje żłobek lub klub dziecięcy, przy czym już teraz niektóre samorządy nawet bez ustawowego zapisu takie dane od właścicieli zbierają.

Aby uaktualnić dane znajdujące się w rejestrze, te placówki, które już zostały do niego wpisane, będą musiały przekazać informacje o liczbie miejsc w ciągu trzech miesięcy od ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw. Tyle samo czasu będą miały też podmioty, które złożyły wniosek o zarejestrowanie żłobka lub klubu dziecięcego przed zmianą przepisów.

Nowelizacja precyzuje też, że jeżeli podmiotem prowadzącym jest osoba fizyczna, a jej adres jest inny niż miejsca, w którym działa jego placówka, to nie zostanie on ujawniony w rejestrze.

Nazwiska w wykazie

Następna grupa zmian dotyczy dziennego opiekuna, czyli osoby, która zajmuje się dziećmi w swoim domu lub mieszkaniu. Dotychczas mogły ich zatrudniać tylko gminy, po wejściu nowelizacji w życie takie prawo będą miały też osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej. Samorządy, które mają na swoim terenie taką formę opieki, muszą prowadzić publikowany w Biuletynie Informacji Publicznej rejestr dziennych opiekunów. Wykaz ten zawiera ich imiona oraz nazwiska. Po zmianie przepisów mają być w nim umieszczane dane również tych osób, dla których pracodawcą nie jest gmina. Zgłoszenia będzie dokonywał ten podmiot, u którego dzienny opiekun świadczy usługi.

Za wpisanie opiekuna do takiego wykazu, w przeciwieństwie do żłobków i klubów dziecięcych, nie jest przewidziane pobieranie przez gminę żadnej opłaty. Konieczność prowadzenie nowego rejestru nie oznacza też, że gmina będzie musiała weryfikować poprzez przeprowadzenie wywiadu środowiskowego tego, czy kandydat na dziennego opiekuna spełnia warunki do pełnienia tej funkcji. Taki wymóg ma bowiem tylko w przypadku osób, które sama zatrudnia. Sprawdzenie potencjalnego opiekuna będzie więc obowiązkiem tych podmiotów, które będą jego pracodawcą. Zadaniem gminy będzie tylko prowadzenie rejestru i uaktualnianie go w sytuacji zatrudniania nowych osób lub rozwiązania bądź wygaśnięcia umów z opiekunami.

Samorząd będzie natomiast mógł fakultatywnie wspierać finansowo pobyt dzieci u dziennych opiekunów zatrudnianych przez prywatne podmioty poprzez przyznawanie dotacji celowych. Aby było to możliwe, radni gminy muszą, tak jak ma to miejsce przy dofinansowywaniu maluchów w żłobkach i klubach dziecięcych, podjąć uchwałę. W niej powinna być określona wysokość dotacji, zasady jej ustalania oraz rozliczania.

Decyduje rozporządzenie

Kolejna kwestia, która została zmodyfikowana nowymi przepisami, to warunki sanitarne i przeciwpożarowe, które musi spełnić lokal wybrany przez gminę (lub inny podmiot) na żłobek i klub dziecięcy. Obecnie są one określone w rozporządzeniu ministra pracy i polityki społecznej z 25 marca 2011 r. w sprawie wymagań lokalowych i sanitarnych dotyczących żłobków i klubów dziecięcych (Dz.U. nr 69, poz. 367). Zdarza się jednak, że inspekcja sanitarna stosuje też inne przepisy, w szczególności te wynikające z ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 212, poz. 1263 z późn. zm.) oraz wydanych na jej podstawie rozporządzeń. To powoduje, że w zależności od stanowiska zajmowanego przez inspektoraty wymaga się od samorządów spełnienia różnych warunków. W efekcie może to generować wyższe koszty związane z uruchomieniem placówki.

Aby uniknąć niejednolitych interpretacji, nowelizacja precyzuje, że żłobek lub klub dziecięcy może być prowadzony w lokalu spełniającym wymogi wskazane w rozporządzeniu. To oznacza, że tylko te przepisy będą stanowiły podstawę do wydania pozytywnych opinii sanitarnych i przeciwpożarowych.

Po tym, jak nowe przepisy zaczną obowiązywać, gminy mogą też spodziewać się wyższych dotacji celowych na realizację zadań z zakresu opieki nad dziećmi w wieku do lat 3. Obecnie w ramach ogłaszanego co roku resortowego programu Maluch wkład własny, który musi zapewnić samorząd starający się o pieniądze na uruchomienie placówki, zwiększenie miejsc w istniejącej oraz dofinansowanie kosztów bieżącego funkcjonowania żłobka lub klubu dziecięcego, wynosi 50 proc. Jego obniżenie do 30 proc. jest możliwe tylko w sytuacji, gdy gmina deklaruje, że dotowane miejsca będą przeznaczone dla dzieci niepełnosprawnych lub wymagających szczególnej opieki. Po zmianie przepisów udział budżetu państwa jeszcze się zwiększy i będzie wynosił 80 proc. Pozostałą część kosztów inwestycji, czyli 20 proc., samorząd musi pokryć z własnych środków.

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 1 pkt 1, 3-7, 14, 19, 23 oraz art. 4 i 5 ustawy z 10 maja 2013 r. o zmianie ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 oraz niektórych innych ustaw.