Jaką dodatkową pomoc od gminy mogą otrzymać rodzice

w Radni w uchwale mogą podwyższyć wysokość dodatków do zasiłku

w Na szczególne wsparcie mogą liczyć opiekunowie z trójką i więcej dzieci na utrzymaniu

Osoby wychowujące dzieci są uprawnione do różnych świadczeń, zarówno pieniężnych, jak i w formie rzeczowej, które są finansowane przez budżet i wypłacane przez samorządy. Te ostatnie mogą również dodatkowo wspierać rodziców. O tym, jaka będzie to pomoc, każda gmina decyduje samodzielnie, biorąc głównie pod uwagę swoje możliwości finansowe. Ona też wskazuje szczegółowe warunki, które muszą spełnić rodzice, aby uzyskać wsparcie.

Wyższe dodatki

Pierwszą z możliwości, które mogą wybrać gminy, jest wypłacanie świadczeń rodzinnych w wyższej wysokości niż te, które na podstawie przeprowadzanej co trzy lata weryfikacji wskazuje rząd. Wprawdzie do świadczeń rodzinnych zalicza się zasiłek na dziecko wraz z dodatkami, świadczenia opiekuńcze oraz jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia dziecka, czyli becikowe, ale przepisy określają, że samorządy mogą zwiększyć tylko kwoty dodatków.

W tym celu radni gminy muszą podjąć uchwałę wskazującą, które z nich i w jakiej wysokości zostaną podwyższone.

Obecnie do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki z tytułu:

● urodzenia dziecka,

● samotnego wychowywania potomka,

● opieki nad dzieckiem w trakcie urlopu wychowawczego,

● kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnego dziecka,

● wychowywania potomka w rodzinie wielodzietnej,

● rozpoczęcia roku szkolnego,

● podjęcia nauki w szkole poza miejscem zamieszkania.

Gminy, wybierając tę formę wsparcia, najczęściej decydują się na podwyższenie dodatku dla rodzin wielodzietnych, który wynosi 80 zł miesięcznie na trzecie i kolejne dziecko uprawnione do zasiłku rodzinnego oraz tego wypłacanego na rozpoczęcie roku szkolnego. To z kolei jest świadczenie jednorazowe wynoszące 100 zł.

Aby rodzice mogli korzystać z wyższych dodatków, których różnicę ponad standardową wysokość finansują gminy, muszą spełniać warunki uzyskania zasiłku na dziecko i poszczególnych dodatków. W tym przypadku takim podstawowym wymogiem jest osiąganie dochodów nieprzekraczających 539 zł na osobę w rodzinie lub 623 zł, gdy opiekunowie wychowują niepełnosprawnego potomka.

Po urodzeniu dziecka

Radni gminy mogą też uchwałą ustanowić własną zapomogę z tytułu urodzenia dziecka, czyli gminne becikowe, które będzie wypłacane zamieszkałym na terenie gminy rodzicom. Szczegółowe zasady jej przyznawania powinny być określone właśnie w tym akcie prawa miejscowego. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych zawierają tylko zastrzeżenie, że na jednego potomka przysługuje jedna zapomoga.

To oznacza, że gminy, przyznając własne becikowe, mogą swobodnie określić jego wysokość i nie muszą go uzależniać od wysokości dochodów rodziców. Zdarza się jednak, że samorządy wybierają ten sam próg dochodowy, który obowiązuje w przypadku zasiłków na dzieci. W praktyce oznacza to, że opiekunowie otrzymują wyższy dodatek do zasiłku z tytułu urodzenia dziecka, np. 1,5 tys. zł, na co składa się podstawowa kwota dodatku (1 tys. zł) oraz gminne becikowe (500 zł).

Samorządy mogą też uzależnić uzyskanie becikowego od tego, jak długo rodzice mieszkają na ich terenie. Może to być np. minimum rok przed narodzinami potomka. Innym warunkiem może być liczba dzieci urodzonych w trakcie jednego porodu. Gmina może ustalić, że będzie przyznawać pomoc, tylko gdy na świat przychodzą trojaczki, co jednak znacznie ogranicza krąg opiekunów uprawnionych do tej formy wsparcia. Ponadto otrzymanie pomocy nie musi być uwarunkowane przedstawieniem zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego objęcie opieką medyczną od 10. tygodnia ciąży do porodu, które jest niezbędne do otrzymania rządowego becikowego i dodatku do zasiłku z tytułu urodzenia dziecka.

Karta dla wielodzietnych

Coraz popularniejszą formą pomocy wprowadzaną przez kolejne samorządy jest karta dużej rodziny. Jest ona skierowana do opiekunów wychowujących troje lub więcej dzieci (taka jest najczęściej stosowana definicja rodziny wielodzietnej), którzy są bardziej niż pozostali rodzice narażeni na ubóstwo i wykluczenie społeczne. W związku z tym, że żadne przepisy nie określają zasad nabywania takiej karty oraz uprawnień, jakie daje jej posiadanie, to gminy muszą je samodzielnie ustalić.

Najczęściej karta dużej rodziny daje prawo do różnego rodzaju ulg i zniżek w przypadku korzystania z samorządowych instytucji, w tym przejazdów komunikacją miejską. Zdarza się też, że do prowadzonych przez gminy programów wspierających rodziny wielodzietne przyłączają się prywatne firmy.

Zniżki w żłobkach

Kolejną formą wsparcia rodzin są ulgi w opłatach ponoszonych przez rodziców mających dzieci w gminnych żłobkach lub klubach dziecięcych. W przypadku tych placówek gminy mają prawo częściowo lub całkowicie zwolnić opiekunów z ich wnoszenia. Do tego potrzebne jest podjęcie przez radnych uchwały, która będzie określać szczegółowe zasady umożliwiające obniżenie opłat dla spełniających je rodziców. Zniżka może więc być uzależniona od dochodu rodziców, a gminy mogą wybrać np. kryterium, które obowiązuje w świadczeniach rodzinnych lub to uprawniające do pomocy społecznej. Niższa opłata lub jej brak mogą też dotyczyć sytuacji, gdy do żłobka uczęszcza więcej niż jedno dziecko.

Na podobne ulgi mogą liczyć rodzice, gdy ich potomek jest w przedszkolu. Wprawdzie obecnie przepisy ustawy o systemie oświaty bezpośrednio nie dają samorządom takiej możliwości (kwestie te ma uregulować skierowana pod obrady rządu jej nowelizacja), to podjęta przez NSA 11 grudnia 2012 r. (sygn. akt I OPS 6/12) uchwała przesądza, że uchwała radnych, która przewiduje ulgi w opłatach za pobyt w przedszkolu publicznym dla drugiego i kolejnego dziecka z jednej rodziny, jest zgodna z prawem

Natomiast na podstawie ustawy oświatowej samorządy mogą tworzyć regionalne lub lokalne programy wyrównywania szans edukacyjnych lub wspierania edukacji uzdolnionych dzieci i młodzieży. Na ich realizację mogą one wykorzystać środki własne oraz te uzyskane z UE. Przy tworzeniu takich programów mogą też współpracować z organizacjami pozarządowymi. Szczegółowe warunki udzielania pomocy dzieciom i młodzieży, w tym formy i jej zakres, wymagają określenia w uchwale radnych. W obecnie prowadzonych programach samorządy najczęściej decydują się na wypłatę stypendiów, dofinansowanie do zakupu biletów komunikacji miejskiej oraz pomocy naukowych, prowadzenie dodatkowych zajęć, np. sportowych lub wyrównawczych, dla uczniów mających problemy z uczeniem się.

Świadczenia dla rodziców zastępczych

Wyższą pomoc mogą też otrzymywać osoby, którym sąd powierzył opiekę nad dziećmi. Zgodnie z art. 91 ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 135 z późn. zm.) rada powiatu może w uchwale podwyższyć wysokość części przysługujących im świadczeń. Taka możliwość dotyczy wsparcia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka, które wynosi nie mniej niż 660 zł miesięcznie, gdy przebywa ono w rodzinie zastępczej spokrewnionej, oraz tysiąc złotych, gdy jest umieszczone w rodzinie zastępczej zawodowej, niezawodowej bądź rodzinnym domu dziecka. Podwyższeniu może też ulec dodatek na dziecko niepełnosprawne oraz kwota wynagrodzenia dla rodziców zastępczych. Ponadto w ramach dodatkowych świadczeń starosta może przyznawać dofinansowanie do kosztów wypoczynku dziecka poza miejscem zamieszkania, świadczenie na pokrycie kosztów związanych z przyjęciem go do rodziny lub tych powstałych po zaistnieniu zdarzenia losowego. Z kolei prowadzący rodzinny dom dziecka mogą liczyć na środki na remont mieszkania, w którym przebywają ich podopieczni.

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 15a i 22a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.).

Art. 59 ust. 2 ustawy z 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz.U. nr 45, poz. 235 z późn. zm.).

Art. 90t ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 z późn. zm.).

Rodziny wielodzietne mogą korzystać z bezpłatnej komunikacji miejskiej

@RY1@i02/2013/055/i02.2013.055.183001400.802.jpg@RY2@

Fot. Materiały prasowe

Ewa Kamińska, wiceprezydent Gdańska ds. polityki społecznej

Od 2011 roku funkcjonuje w Gdańsku karta dużej rodziny. Kto może ją otrzymać?

Taka forma pomocy przysługuje rodzinom wielodzietnym, czyli takim, które mają na utrzymaniu troje lub więcej dzieci w wieku do 18 lat lub do 26 lat w przypadku, gdy dziecko uczy się lub studiuje. O jej przyznanie mogą ubiegać się również rodziny zastępcze i rodzinne domy dziecka, które mają pod swoją opieką troje lub więcej dzieci. Kartę otrzymuje każdy członek rodziny, a do jej uzyskania niezbędne jest złożenie wniosku w jednym z punktów obsługi klienta Zarządu Transportu Miejskiego. Do wniosku trzeba dołączyć zdjęcia oraz przedstawić do wglądu inne dokumenty. W przypadku rodziców są to dowody tożsamości, a dzieci - legitymacja szkolna lub studencka, a jeżeli dziecko ma od 4 lat do 6 lat - akt urodzenia. Wniosek o wydanie kart jest realizowany w ciągu miesiąca i wymaga opłacenia kaucji w wysokości 10 zł za każdą z nich.

Z jakich ulg mogą korzystać osoby mające takie karty?

Szczegółową listę ulg oraz ich wysokości zawiera specjalny katalog, który jest wydawany razem z kartą. Jest on też dostępny na stronie internetowej miasta. Karta dużej rodziny upoważnia do bezpłatnych przejazdów komunikacją miejską oraz do ulgowych lub bezpłatnych wejściówek do miejskich instytucji, takich jak muzea, instytucje kultury i zoo. Zniżkami objęte są też prowadzone przez samorząd żłobki. Ponadto rodziny wielodzietne mają możliwość korzystania z ulg w placówkach tych podmiotów prywatnych, które zdecydowały się na przystąpienie do akcji. Obecnie na liście znajdują się m.in. szkoły językowe, gospodarstwa agroturystyczne, sklep internetowy oraz salon fryzjerski.

Czy kartę trzeba przedłużać?

Tak. Aby karta dużej rodziny zachowała ważność, trzeba ją co roku przedłużać i można to robić już od października w tych samych miejscach, w których jest ona wyrabiana. W tym celu rodzic musi ponownie okazać te same dokumenty, które są wymagane do wydania karty. Jeżeli natomiast karta zaginie, to jej właściciel lub przedstawiciel ustawowy (rodzic, opiekun) jest zobowiązany do niezwłocznego zawiadomienia o tym Zarząd Transportu Miejskiego wraz z prośbą o wydanie jej wtórnika. Zagubiony dokument zostanie zablokowany, a wtórnik wydany po opłaceniu kaucji w wysokości ceny nowej karty.

Ile rodzin z trójką i więcej dzieci na utrzymaniu korzysta obecnie z tego dokumentu?

W Gdańsku mieszka 6755 takich rodzin, a kartę dużej rodziny wyrobiło 3989 z nich, co stanowi 60 proc. Dokument ten ma teraz 17,8 tys. osób, spośród których 11,1 tys. stanowią dzieci. Wszyscy uznają, że najbardziej znaczącym przywilejem, który daje im karta, jest możliwość korzystania z bezpłatnej komunikacji.

Rozmawiała Michalina Topolewska