Jak podwyższyć lub zmienić kwalifikacje za pieniądze z UE

Projekty firm szkoleniowych dla szkolących się osób są realizowane w ramach Poddziałania 6.1.1 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL) Wsparcie osób pozostających bez zatrudnienia na regionalnym rynku pracy.

Mogą być kierowane do osób w wieku aktywności zawodowej (18-64 lata), pozostających bez zatrudnienia oraz zdolnych i gotowych do jego podjęcia w co najmniej połowie wymiaru czasu pracy. Z unijnych szkoleń mogą więc korzystać osoby poszukujące pracy, ale nieposiadające statusu bezrobotnego, jak i bezrobotni. Ci ostatni mają obowiązek powiadomienia powiatowego urzędu pracy o udziale w szkoleniu.

Osoba pozostająca bez pracy, która chce wziąć udział w szkoleniu, ale nie jest zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy, składa stosowne oświadczenie. Podobnie jest w przypadku osób długotrwale bezrobotnych, tj. pozostających bez pracy przez ponad 12 miesięcy w okresie ostatnich 2 lat, z wyłączeniem okresów odbywania stażu i przygotowania zawodowego w miejscu pracy.

Kursy zawodowe realizowane ze środków UE są bardzo różnorakie i nie ma jednolitego typu tego rodzaju szkoleń. Muszą jednak prowadzić do podniesienia i uzupełnienia albo zmiany kwalifikacji zawodowych osób pozostających bez pracy. Na szkoleniach można przygotować się do wykonywania zupełnie nowego zawodu, np. kosmetyczki wizażystki czy opiekuna osób starszych.

Dużą zaletą takich kursów jest to, że mogą być powiązane z pośrednictwem pracy. Organizatorzy takich szkoleń kontaktują uczestników z regionalnymi pracodawcami. W jednym z projektów realizowanych obecnie na terenie woj. łódzkiego osoby bezrobotne, które ukończyły szkołę średnią lub wyższą, mogą na przykład zdobyć nowy zawód grafika komputerowego. Uczestnicy mają zagwarantowane 250 godz. szkolenia specjalistycznego w studiu poligraficznym. Biorą też udział w warsztatach aktywizacji zawodowej (48 godz.) obejmujących moduły takie jak: rynek pracy i zjawisko bezrobocia, aktywne poszukiwanie pracy oraz autoprezentacja.

Każdej osobie przysługują co najmniej 4 godz. indywidualnego doradztwa zawodowego, obejmującego analizę potrzeb, indywidualną ocenę zawodową, przygotowanie indywidualnego planu działania oraz pomoc w sporządzaniu dokumentów aplikacyjnych. Uzupełnieniem szkolenia zawodowego oraz szansą praktycznego wykorzystania informacji zdobytych podczas szkolenia jest sześciomiesięczny staż odbywany w agencjach reklamy, studiach grafiki komputerowej oraz wydawnictwach. Organizator szkolenia przez trzy miesiące po jego zakończeniu oferuje uczestnikom usługę pośrednictwo pracy.

Najczęstszym typem szkoleń za środki z UE nie są kursy przygotowujące do wykonywania nowego zawodu, lecz rozszerzające posiadane dotychczas kwalifikacje. Podczas finansowanych przez UE szkoleń można na przykład nauczyć się prowadzić gospodarstwo agroturystyczne lub poznać podstawy obsługi komputera. Dla osób pozostających bez pracy są też dostępne unijne szkolenia, które oferują zdobycie dodatkowych uprawnień, np. do drogowego przewozu towarów niebezpiecznych czy obsługi urządzeń do napełniania i opróżniania zbiorników LPG.

W niektórych projektach istnieje możliwość nauki języka obcego, jednak taki kurs musi wynikać z potrzeb zawodu, do wykonywania którego przygotowuje dane szkolenie. Kurs może kończyć się przystąpieniem do egzaminu państwowego (np. na prawo jazdy kat. C) i uzyskaniem certyfikatu (np. na przewóz towarów niebezpiecznych). Jednak w przypadku wielu szkoleń ich uczestnik otrzymuje tylko zaświadczenie o odbyciu określonej liczby godzin szkolenia i uzyskanych uprawnieniach.

Czas trwania kursu jest uzależniony od jego zakładanych efektów. Jeśli szkolenie ma prowadzić do podniesienia i uzupełnienia kwalifikacji zawodowych, może trwać do 6 miesięcy, a w sytuacjach uzasadnionych programem - do 12 miesięcy. Na przykład kurs kończący się certyfikatem uprawniającym do przewozu towarów niebezpiecznych trwa 80 godzin. Szkolenie przygotowujące do profesjonalnego wykonywania zawodu handlowca, obejmujące warsztaty nowoczesnych technik sprzedaży i strategii marketingowych oraz lektorat języka angielskiego, trwa 150 godzin.

W przypadku szkoleń zmieniających kwalifikacje zawodowe kurs może trwać do 12 miesięcy, a w sytuacjach uzasadnionych programem szkolenia w danym zawodzie - nawet do 24 miesięcy. Popularne kursy przygotowujące do wykonywania pracy spawacza, operatora koparko-ładowarki czy kierowcy wózków jezdniowych trwają średnio około 200 godzin i są realizowane w ciągu 4 miesięcy.

Wszystkie szkolenia i kursy zawodowe, dofinansowywane przez UE, są dla uczestników bezpłatne. Warunkiem uzyskania wsparcia jest jednak uczestnictwo we wszystkich przewidzianych w programie szkolenia zajęciach. Każda nieobecność musi być usprawiedliwiona. Za przerwanie uczestnictwa grozi kara finansowa.

Osobom włączonym do programów aktywizacji zawodowej przysługuje wsparcie finansowe na zasadach określonych w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Obligatoryjną formą wsparcia, która powinna zostać uwzględniona w każdym projekcie szkoleniowym realizowanym w ramach Poddziałania 6.1.1 PO KL, jest stypendium szkoleniowe.

Zgodnie z wytycznymi Ministerstwa Rozwoju Regionalnego w projektach szkoleniowych realizowanych na terenie całego kraju obowiązuje jednolita stawka godzinowa. Za godzinę uczestnictwa w szkoleniu zawodowym można otrzymać 4 zł. Bezrobotny, który ukończy szkolenie przygotowujące do zawodu spawacza (trwa średnio 200 godzin), oprócz nowych kwalifikacji zawodowych zyska 800 zł.

Jeśli organizator szkolenia przewidział skierowanie uczestnika na staż u pracodawcy, wypłaca mu stypendium w wysokości nie wyższej niż kwota minimalnego wynagrodzenia, które wynosi obecnie 1276 zł.

Firma szkoleniowa jest zobowiązana pobrać zaliczkę na poczet podatku dochodowego i wystawić uczestnikowi szkolenia PIT-11. W przypadku stypendium szkoleniowego wypłacanego za udział w krótkim szkoleniu jego uczestnik może nie przekroczyć kwoty wolnej od podatku. Organizator szkolenia nie musi więc pobierać zaliczki na podatek dochodowy, jeśli stypendium było jedynym przychodem uzyskanym przez uczestnika szkolenia. W takim przypadku wystawia mu PIT-8C.

Podmioty realizujące szkolenia mają obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i zdrowotne za osoby biorące udział w projekcie zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Obowiązek ten dotyczy osób niezarejestrowanych przez powiatowe urzędy pracy.

Uczestnikom szkoleń przysługuje też zwrot kosztów dojazdu na szkolenie. Dotyczy to przejazdu najtańszym możliwym środkiem komunikacji. Potwierdzeniem poniesienia wydatku na dojazd jest bilet PKP lub PKS. Niektórzy organizatorzy zapewniają każdorazowy przewóz uczestników z domu do miejsca odbywania szkolenia i z powrotem.

Uczestnikowi projektu przysługuje, po udokumentowaniu poniesionych wydatków, refundacja kosztów opieki w czasie szkolenia. Zgodnie z ustawą o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy kwota refundacji nie może przekroczyć połowy zasiłku dla bezrobotnych (275,9 zł), na każde dziecko, na opiekę którego poniesiono koszty, pod warunkiem nieprzekroczenia wysokości kryterium dochodowego na osobę w rodzinie w rozumieniu przepisów o pomocy społecznej. Kwota ta jest stała, niezależnie od tego, czy uczestnik projektu posiada status bezrobotnego. W niektórych projektach przewidziane jest ubezpieczenie NNW uczestników, ciepły posiłek oraz finansowanie badań lekarskich. W przypadku projektów, które kończą się przystąpieniem do egzaminu, jego koszty ponosi również forma szkoleniowa. Standardowo organizatorzy szkoleń zapewniają też bezpłatne materiały szkoleniowe.