Przygotowano wzory kontraktów socjalnych

Kontrakt socjalny to specjalna umowa zawierana między pracownikiem socjalnym a osobą korzystającą ze świadczeń z pomocy społecznej. Jego podstawowym celem jest określenie sposobów współdziałania w rozwiązywaniu problemów osoby lub rodziny znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. Kontrakt ma też służyć wzmocnieniu aktywności i samodzielności życiowej osoby lub rodziny oraz zapobiegać ich wykluczeniu społecznemu. Końcowym efektem kontraktu powinna być taka poprawa sytuacji osoby lub rodziny, która spowoduje, że nie będzie już potrzebowała korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej lub pomoc będzie jej udzielana w mniejszym stopniu. Jednocześnie odmowa zawarcia kontraktu albo niedotrzymywanie jego postanowień mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o jego przyznaniu lub wstrzymania jego udzielania.

Przygotowany przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej nowy wzór kontraktu socjalnego ma umożliwić skuteczne udzielanie wsparcia osobom długotrwale bezrobotnym i znajdującym się w trudnej sytuacji, w dużym stopniu uzależnionym od pomocy społecznej.

Zgodnie z wprowadzonymi zmianami ośrodki pomocy społecznej będą stosowały jeden z dwóch wzorów kontraktu w zależności od problemu zdiagnozowanego w rodzinie wymagającej pomocy. Do tej pory obowiązywał jednolity wzór kontraktu.

Pierwszy z nich oznaczony jako część IA i IIA jest zawierany w celu rozwiązania trudnej sytuacji życiowej osoby lub rodziny. Część IA określa podstawowe ustalenia kontraktu socjalnego.

Do tego druku muszą być wpisane dane dotyczące osoby lub rodziny zawierającej kontrakt oraz dane pracownika socjalnego. Następny element stanowi ocena sytuacji życiowej rodziny, w tym przyczyny znalezienia się jej w trudnej sytuacji życiowej, możliwości jej rozwiązania oraz ograniczenia lub bariery powodujące utrudnienia w tej kwestii. Kolejnym krokiem w kontrakcie jest wyznaczenie celów założonych do osiągnięcia, aby przezwyciężyć trudną sytuację życiową. Wskazane też mają być działania, które będą podejmować pracownik socjalny i druga strona kontraktu socjalnego, aby osiągnąć wyznaczone cele oraz terminy ich realizacji.

Z kolei część II ma oceniać realizację działań ustalonych w kontrakcie socjalnym. Przepisy nie przewidują, po jakim okresie taka ocena powinna nastąpić. Termin takiej analizy, który też jest wpisany do kontraktu, jest wyznaczany wspólnie. W przypadku gdy w wyniku oceny strony uznają, że nie zostały jeszcze osiągnięte cele kontraktu, wprowadzane są do niego zmiany i określane nowe zadania.

Odrębny wzór kontraktu oznaczony jako część I B oraz II B dotyczy osób będących w szczególnej sytuacji na rynku pracy, o których mowa w art. 49 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.). Zbieranie bardziej szczegółowych danych o osobach długotrwale bezrobotnych ma służyć wzmocnieniu ich aktywności i samodzielności życiowej, zawodowej oraz przeciwdziałać ich dalszemu wykluczeniu społecznemu.

W przypadku tych osób podpisanie kontraktu socjalnego jest dokonywane na podstawie skierowania z powiatowego urzędu pracy. Za taką osobę ośrodek pomocy społecznej opłaca też składkę na ubezpieczenie zdrowotne.

Część I B kontraktu przeznaczonego dla tych osób również wymaga wpisania danych osoby i pracownika socjalnego, którzy go zawierają. W kontrakcie muszą być opisane przyczyny bezrobocia, możliwości i predyspozycje pozwalające na wzmocnienie samodzielności i aktywności osoby pozostającej bez pracy oraz ograniczenia i bariery występujące w środowisku, które powodują trudności w znalezieniu przez nią zatrudnienia. Kontrakt powinien szczegółowo określać, od kiedy osoba jest bezrobotna, jakie były do tej pory podejmowane działania, które służyły jej aktywizacji zawodowej oraz przyczyny ich niepowodzenia. Na tej podstawie tworzony jest plan działań, które zobowiązują się podjąć obydwie strony, oraz wyznaczane są cele, których realizację ma zapewnić kontrakt.

Tak jak w przypadku pierwszego typu kontraktu część II B pozwala obydwu stronom kontraktu socjalnego dokonać oceny podjętych i zrealizowanych działań, terminu realizacji lub przedstawienia przyczyn braku realizacji dokonanych uzgodnień.

Ośrodki pomocy społecznej będą mogły stosować dotychczas obowiązujący wzór kontraktu socjalnego do wyczerpania swoich zapasów. Nie mogą jednak korzystać z nich dłużej niż do 30 czerwca 2011 r.

Do grupy osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji na rynku pracy, które będą podlegać drugiemu typowi kontraktu socjalnego zalicza się:

● bezrobotnych do 25 roku życia,

● długotrwale pozostających bez pracy albo kobiet, które nie podjęły zatrudnienia po urodzeniu dziecka,

● osoby powyżej 50 roku życia,

● bezrobotnych bez kwalifikacji zawodowych, bez doświadczenia zawodowego lub bez wykształcenia średniego,

● osoby samotnie wychowujących co najmniej jedno dziecko do 18 roku życia,

● bezrobotnych, którzy po odbyciu kary pozbawienia wolności nie podjęli zatrudnienia,

● osoby niepełnosprawne.

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 8 listopada 2010 r. w sprawie wzoru kontraktu socjalnego (Dz.U. nr 218, poz. 1439).

Art. 108 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 z późn. zm.).