Procedura przyznawania dodatków mieszkaniowych przez gminy

Jednym z najważniejszych zadań własnych każdej gminy jest wspieranie budownictwa mieszkaniowego oraz zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych lokalnej społeczności. Zadania te mogą być realizowane m.in. poprzez racjonalne zarządzanie istniejącą infrastrukturą mieszkaniową, w tym poprzez dokonywanie jej remontów i modernizacji. Gmina może też pozyskiwać nowe mieszkania socjalne i komunalne na wynajem. Prawidłowa polityka mieszkaniowa każdej gminy powinna obejmować również finansowe wsparcie dla rodzin, które mają własne mieszkanie, ale nie stać ich na jego utrzymanie. Dotyczy to przede wszystkim materialnego wsparcia w ponoszeniu opłat czynszowych. W tym celu każda gmina ma możliwość przyznania dodatku mieszkaniowego dla najuboższych rodzin ze swojego terenu. Wypłata dodatków mieszkaniowych jest zadaniem własnym gminy.

Dodatek mieszkaniowy jest świadczeniem pieniężnym wypłacanym przez gminę, mającym na celu dofinansowanie wydatków mieszkaniowych ponoszonych w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego. Pomoc ta przysługuje jedynie najbiedniejszym mieszkańcom gminy w przypadkach ściśle określonych przez przepisy ustawy z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych.

Przepisy dokładnie wymieniają krąg osób uprawnionych do otrzymania dodatku mieszkaniowego. Dodatek ten przysługuje:

● najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych. Nie ma tutaj znaczenia, kto jest właścicielem mieszkania. Dotyczy to lokali komunalnych, mieszkań zakładowych czy wynajmowanych na wolnym rynku,

● osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których zalicza się spółdzielcze własnościowe lub lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego,

● osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych,

● innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego utrzymaniem, np. na podstawie umowy użyczenia,

● osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny.

Należy pamiętać, że dodatek mieszkaniowy gmina może przyznać tylko na podstawie jednego tytułu prawnego do lokalu. Nie oznacza to jednak, że każdej z tych osób automatycznie przysługuje dodatek mieszkaniowe. Może on być przyznany jedynie po spełnieniu warunków określonych w ustawie. Jednym z takich warunków jest uzyskanie odpowiedniego miesięcznego dochodu.

Dodatek mieszkaniowy może być przyznany jedynie osobom, których średni miesięczny dochód przypadający na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175 proc. kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym. Jeżeli gospodarstwo jest wieloosobowe, to miesięczny dochód nie może przekroczyć 125 proc. tej kwoty. Przy wydawaniu decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego uwzględnia się kwotę najniższej emerytury obowiązującą w dniu złożenia wniosku. Ogłaszana jest ona przez prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej Monitor Polski, na podstawie art. 94 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 z późn. zm.). Kwota ta zawsze ustalana jest od początku marca każdego roku. Już więc za kilkanaście dni zmieni się jej wysokość. Obecnie od 1 marca 2009 r. wynosi ona z 675,10 zł.

Za dochód zgodnie z ustawą uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się natomiast świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia się dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego oraz zapomogi pieniężnej.

Jeżeli o przyznanie dodatku mieszkalnego ubiega się osoba prowadząca gospodarstwo rolne, to jej dochód ustala się na podstawie powierzchni gruntów w hektarach przeliczeniowych i przeciętnego dochodu z jednego hektara przeliczeniowego, ogłaszanego przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie art. 18 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 1993 r. nr 94, poz. 431 z późn. zm.). Obecnie wysokość przeciętnego dochodu z 1 hektara przeliczeniowego wynosi 2056 zł.

Poza kryterium dochodowym osoba ubiegająca się o przyznanie dodatku mieszkaniowego musi także spełnić kryterium wielkości zajmowanego przez siebie lokalu. Dodatek mieszkaniowy wypłacany jest jedynie wówczas, gdy osoba zamieszkuje w lokalu o odpowiedniej wielkości. Przy ustalaniu powierzchni użytkowej lokalu bierze się pod uwagę wszystkie pomieszczenia. W skład powierzchni lokalu wchodzą zatem pokoje, kuchnie, spiżarnie, przedpokoje, alkowy, hole, korytarze, łazienki i inne pomieszczenia służące potrzebom mieszkalnym i gospodarczym. Nie wlicza się natomiast do niej balkonów, tarasów, loggii, antresoli, szaf i schowków w ścianach, pralni, suszarni, wózkowni, strychów, piwnic i komórek na opał. W przypadku najmu lub podnajmu części lokalu mieszkalnego za zajmowaną powierzchnię użytkową gmina powinna uznać powierzchnię zajmowanych pokoi, wynikającą z umowy najmu lub podnajmu, oraz część powierzchni kuchni, łazienki, korytarzy i innych pomieszczeń wspólnych znajdujących się w lokalu, odpowiadającą stosunkowi liczby członków gospodarstwa domowego najemcy lub podnajemcy do liczby osób zajmujących cały lokal. Ustalona w ten sposób powierzchnia użytkowa nie może być większa niż powierzchnia określona w ustawie o dodatkach mieszkaniowych.

● o 175 proc. najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym,

● o 125 proc. najniższej emerytury w gospodarstwie wieloosobowym.

● jednej osoby - 35 mkw.

● dwóch osób - 40 mkw.

● trzech osób - 45 mkw.

● czterech osób - 55 mkw.

● pięciu osób - 65 mkw.

● sześciu osób - 70 mkw., a w razie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym większej liczby osób, dla każdej kolejnej osoby zwiększa się powierzchnię normatywną tego lokalu o 5 mkw.

● wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich utrzymania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe.

● świadczenia pomocy materialnej dla uczniów,

● dodatki dla sierot zupełnych,

● jednorazowe zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka,

● dodatki z tytułu urodzenia dziecka,

● pomoc w zakresie dożywiania,

● zasiłki pielęgnacyjne,

● zasiłki okresowe z pomocy społecznej,

● przyznane wcześniej dodatki mieszkaniowe,

● zapomogi pieniężne dla emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny.

Dodatek mieszkaniowy może być przyznany przez gminę także w sytuacji, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego przekracza obszar określony przez ustawę. W takiej sytuacji powierzchnia ta nie może być przekroczona jednak o więcej niż 30 proc. albo 50 proc., pod warunkiem że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60 proc.

Powierzchnia lokalu może zostać zwiększona także wówczas, gdy w lokalu mieszka osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku, lub jeżeli niepełnosprawność lokatora wymaga zamieszkiwania w odrębnym pokoju. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2008 r. nr 14, poz. 92 z późn. zm.). W obu tych sytuacjach gmina przyznaje dodatek mieszkaniowy także wówczas, gdy dopuszczalna powierzchnia lokalu przekroczona zostanie maksymalnie o 15 mkw.

Osoba, która spełnia wszystkie wymagania określone w ustawie i uważa, że należy się jej dodatek mieszkaniowy, musi złożyć odpowiedni wniosek. Formularz takiego wniosku został określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie dodatków mieszkaniowych. We wniosku należy wpisać między innymi takie informacje, jak adres zamieszkania, nazwę i siedzibę zarządcy domu, tytuł prawny do zajmowanego lokalu oraz jego powierzchnię. Powinien on określać liczbę osób w gospodarstwie domowym, a także kwoty wydatków na mieszkanie za ostatni miesiąc. Tak wypełniony wniosek musi zostać potwierdzony przez administrację domu lub mieszkania, które zajmuje wnioskodawca. Właściciele domów jednorodzinnych z kolei muszą dołączyć do wniosku zaświadczenie potwierdzające powierzchnię użytkową i wyposażenie techniczne domu wystawione przez starostę. Dodatkowo zobowiązani są do przedstawienia rachunków związanych z wydatkami na utrzymanie domu.

Poza odpowiednio wypełnionym formularzem o dodatek mieszkaniowy gminie trzeba przedstawić również informację o uzyskiwanych miesięcznych dochodach. Osoba ubiegająca się o pomoc wypełnia deklarację o dochodach za ostatnie trzy miesiące sprzed daty złożenia wniosku. Wzór takiej deklaracji stanowi załącznik numer 3 do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie dodatków mieszkaniowych. W deklaracji tej wnioskodawca będzie musiał podać także, pod rygorem odpowiedzialności karnej, w szczególności dane dotyczące posiadanych ruchomości i nieruchomości oraz zasobów pieniężnych. Niezłożenie takiego oświadczenia jest podstawą do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. Należy pamiętać, że dokumenty potwierdzające wysokość dochodów wykazanych w deklaracji o dochodach gospodarstwa domowego wnioskodawca ma obowiązek przechowywać przez trzy lata od dnia wydania decyzji o przyznaniu dodatku mieszkaniowego.

Po złożeniu formularza wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz deklaracji o uzyskiwanych miesięcznych dochodach wnioskodawca musi się liczyć także z tym, że pracownik urzędu gminy przeprowadzi u niego wywiad środowiskowy. Powinien on zostać przeprowadzony w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, w ciągu 14 dni od daty złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego.

Wywiad środowiskowy powinien określać aktualną sytuację dochodową, zawodową, zdrowotną oraz rodzinną wnioskodawcy. Podczas jego przeprowadzania pracownik gminy musi sprawdzić przede wszystkim, jaki jest faktyczny stan majątkowy wnioskodawcy oraz jakie są jego warunki bytowe. Pracownik urzędu gminy powinien także sprawdzić, jaka jest faktycznie liczba osób wchodzących w skład gospodarstwa domowego wnioskodawcy. Wyniki wywiadu wpływają na rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania dodatku mieszkaniowego. Przykładowo rażąca dysproporcja między faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy ustalonym w wyniku wywiadu środowiskowego a dochodami zadeklarowanymi we wniosku jest podstawą do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. Podstawą odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego może być także stwierdzenie, że gospodarstwo domowe wnioskodawcy składa się z mniejszej liczby osób, niż wynika to z deklaracji składanej razem z wnioskiem o dodatek.

Osoby ubiegające się o przyznanie dodatku mieszkaniowego powinny składać wnioski we właściwych ze względu na położenie nieruchomości urzędach gminy lub miasta. Zgodnie z ustawą o dodatkach mieszkaniowych wójt, burmistrz lub prezydent miast może upoważnić inną osobę do wydawania decyzji w sprawach dodatków mieszkaniowych. W praktyce w niektórych miejscowościach decyzje takie wydawane są przez miejskie ośrodki pomocy społecznej.

Dodatek mieszkaniowy przyznawany jest na podstawie decyzji administracyjnej wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Decyzja powinna być wydana w ciągu miesiąca od dnia złożenia wniosku oraz doręczona wnioskodawcy i zarządcy lub osobie uprawnionej do pobierania należności za lokal mieszkalny. Pieniądze wypłacane są z budżetu gminy, na terenie której położony jest lokal.

Dodatek mieszkaniowy przyznawany jest zawsze na okres sześciu miesięcy, licząc od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu złożenia wniosku przez wnioskodawcę. Przyznanie dodatku mieszkaniowego nie oznacza jednak, że wnioskodawca będzie co miesiąc otrzymywał dodatkowe środki finansowe na swoje konto. Gmina wypłaca dodatek mieszkaniowy na konto administracji domu, w którym zamieszkuje wnioskodawca. W ten sposób osoba uprawniona ma obowiązek płacenia czynszu za zajmowany przez siebie lokal w wysokości pomniejszonej o wartość przyznanego dodatku mieszkaniowego. Wypłacanie dodatku nie do rąk uprawnionego, ale na konto administratora domu, gwarantuje ponadto, że przyznana przez gminę pomoc na pewno zostanie właściwie wykorzystana.

Inne zasady obowiązują z kolei przy wypłacaniu dodatków mieszkaniowych właścicielom domów jednorodzinnych. Osoby te otrzymują dodatek bezpośrednio do swoich rąk. Gmina ma obowiązek wypłacania przyznanego dodatku mieszkaniowego oraz ryczałtu na opał do 10 dnia każdego miesiąca z góry.

● wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego,

● dokumenty potwierdzające tytuł prawny do zajmowanego lokalu lub prawo do lokalu socjalnego albo zamiennego,

● deklarację o wysokości dochodów gospodarstwa domowego,

● dokumenty potwierdzające wysokość dochodów osiągniętych w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku, np.:

- zaświadczenie o dochodzie z zakładu pracy (dotyczy osób zatrudnionych na umowę o pracę):

- oświadczenie o dochodach osób zamieszkujących z wnioskodawcą (dotyczy osób uzyskujących dochody z prac dorywczych, działalności gospodarczej, otrzymujących pomoc od rodziny, dobrowolne alimenty),

- trzy ostatnie odcinki renty (emerytury) lub zaświadczenie z ZUS (dotyczy osób pobierających świadczenia emerytalno-rentowe),

- decyzję przyznającą świadczenia rodzinne lub odcinki przekazów pocztowych, lub wyciąg z konta bankowego (dotyczy osób pobierających świadczenia rodzinne),

- zaświadczenie o wysokości stypendium (socjalnego, naukowego) lub o niepobieraniu stypendium (dotyczy studentów wyższych uczelni).

● czynsz,

● opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej,

● zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną,

● odszkodowanie za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego,

● inne opłaty za używanie lokalu mieszkalnego,

● opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych,

● wydatek stanowiący podstawę obliczania ryczałtu na zakup opału.

● ubezpieczeń,

● podatku od nieruchomości,

● opłat za wieczyste użytkowanie gruntów,

● opłat za gaz przewodowy, energię elektryczną, dostarczane do lokalu mieszkalnego na cele bytowe.

Gmina wydająca decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego powinna zamieścić w niej pouczenie o trybie i terminie odwołania. Co do zasady składa się je za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie 14 dni od daty jej otrzymania. Jeśli organ, który wydał decyzję (najczęściej wójt, burmistrz lub prezydent miasta) uzna, że odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, to może w ciągu siedmiu dni od otrzymania odwołania wydać nową decyzję, w której uchyli lub zmieni decyzję zaskarżoną. W przypadku gdy organ ten uzna, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, ma obowiązek przekazania sprawy do samorządowego kolegium odwoławczego. Od rozstrzygnięcia organu odwoławczego można wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Tryb ten jest dopuszczalny w sytuacji, gdy wnioskodawca uzna, że wydanie decyzji nastąpiło z naruszenie prawa bądź jego interesu prawnego.

Jeżeli w wyniku wznowienia postępowania o przyznanie dodatku mieszkaniowego zostanie stwierdzone, że dodatek mieszkaniowy zainteresowany otrzymał na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku, to osoba otrzymująca dodatek mieszkaniowy jest obowiązana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. Należności te wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Wypłatę dodatku mieszkaniowego w skorygowanej wysokości wstrzymuje się do czasu wyegzekwowania należności.

Dodatek mieszkaniowy jest pomocą, którą gmina przyznaje najbiedniejszym mieszkańcom ze swojego obszaru. Pomoc ta nie jest jednak przyznawana każdemu w równej wysokości. To, w jakiej wysokości gmina przyzna dodatek mieszkaniowy, zależy od różnicy wysokości wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania oraz ustawowo ustalonej ich wysokości. Wynik tej różnicy stanowi właśnie wysokość przyznanego przez gminę dodatku.

Dla najemców i podnajemców oraz innych osób mających tytuł prawny do używania lokalu wydatkami tymi jest czynsz albo inne opłaty za używanie lokalu oraz opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych. Dla członków spółdzielni mieszkaniowych, którym przysługują spółdzielcze prawa do lokali mieszkalnych, osób, którym przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, niebędących członkami spółdzielni mieszkaniowych, oraz właścicieli lokali mieszkalnych w budynkach spółdzielni mieszkaniowych wydatkami tymi są natomiast opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych oraz opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej, z wyłączeniem ubezpieczeń, podatku od nieruchomości i opłat za wieczyste użytkowanie gruntów. Do opłat właścicieli lokali mieszkalnych zalicza się natomiast opłaty za energię cieplną i wodę dostarczane do lokalu, opłaty za odbiór nieczystości stałych i płynnych oraz zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną, z wyłączeniem ubezpieczeń, podatku od nieruchomości i opłaty za wieczyste użytkowanie gruntów. Opłaty za energię cieplną i wodę dostarczane do lokalu oraz opłaty za odbiór nieczystości stałych i płynnych ponoszone są natomiast przez osoby, które używają lokali mieszkalnych w budynkach wielorodzinnych stanowiących ich własność oraz właścicieli domów jednorodzinnych. Do wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania przypadających na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu ponoszonych przez osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego i oczekujące na dostarczenie przysługującego im lokalu zamiennego lub socjalnego należy zaliczyć odszkodowanie za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego oraz opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych, z wyłączeniem ubezpieczeń, podatku od nieruchomości i opłat za wieczyste użytkowanie gruntów.

Do wydatków, od których zależy wysokość przyznanego dodatku mieszkaniowego, nie zalicza się natomiast ubezpieczeń, podatku od nieruchomości, opłat za wieczyste użytkowanie gruntów, a także opłat za gaz przewodowy, energię elektryczną, dostarczane do lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego na cele bytowe.

Wydatki na normatywną powierzchnię zajmowanego lokalu mieszkalnego gmina oblicza, dzieląc wydatki ponoszone za ten lokal przez jego powierzchnię użytkową i mnożąc uzyskany w ten sposób wskaźnik przez normatywną powierzchnię określoną w ustawie.

Jeżeli osoba składająca wniosek o dodatek mieszkaniowy zajmuje tylko część lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego, to przy ustalaniu wydatków na mieszkanie gmina uwzględnia jedynie wydatki przypadające na tę część lokalu lub domu. W przypadku gdy osoba ubiegająca się o dodatek mieszkaniowy zamieszkuje w lokalu mieszkalnym lub domu niewchodzącym w skład mieszkaniowego zasobu gminy, gdyż np. wynajmuje mieszkanie od osoby prywatnej, mieszka w lokalu spółdzielczym itp., to do wydatków przyjmowanych dla celów obliczenia dodatku mieszkaniowego zalicza się wydatki, które w wypadku najmu lokalu mieszkalnego byłyby pokrywane w ramach czynszu, lecz wyłącznie do wysokości czynszu, jaki obowiązywałby dla danego lokalu, gdyby lokal ten wchodził w skład zasobu mieszkaniowego gminy. Dodatkowo do wydatków takich zalicza się opłaty, poza czynszem, które obowiązywałyby w zasobie mieszkaniowym gminy, gdyby lokal ten wchodził w skład tego zasobu.

Wnioski składa się w urzędzie gminy (gminnym ośrodku pomocy społecznej), na terenie której położony jest lokal.

Decyzja w sprawie dodatku powinna zostać wydana w ciągu miesiąca.

Dodatki są przyznawane na sześć miesięcy i wpłacane na konto zarządcy nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny w poszerzonym składzie podjął uchwałę dotyczącą zasad przyznawania dodatku mieszkaniowego. Siedmioosobowy skład sądu uznał, że dodatku pielęgnacyjnego z ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie wlicza się do limitu dochodu, od którego uzależnione jest przyznanie dodatku mieszkaniowego.

Prezes Izby Ogólnoadministracyjnej NSA Włodzimierz Ryms zauważył, że do dochodu warunkującego przyznanie dodatku mieszkaniowego nie wlicza się m.in. zasiłków pielęgnacyjnych. Niestety, przepisy nie dają jasnej odpowiedzi, jaka jest treść tego pojęcia. Dlatego w ocenie NSA należy zastosować wykładnię systemową. Sąd zauważył, że w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ustawodawca posługuje się pojęciem: dodatek pielęgnacyjny. W ustawie o zasiłkach rodzinnych funkcjonuje zaś pojęcie: zasiłek pielęgnacyjny. Należy uznać, że mają one jednak podobne funkcje. Jak podkreślił NSA, prawo do zasiłku pielęgnacyjnego zostaje wyłączone w przypadku przyznania dodatku pielęgnacyjnego. Zdaniem sądu dodatek pielęgnacyjny mieści się w ogólnym pojęciu zasiłki pielęgnacyjne.

Uchwała została podjęta z inicjatywy Rzecznika Praw Obywatelskich. W swoim wniosku rzecznik zwrócił uwagę na rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych. Niektóre składy orzekające uznawały, że do limitu dochodów przy ustalaniu dodatku mieszkaniowego należy doliczyć dodatek pielęgnacyjny, bo nie jest on zasiłkiem. Sam RPO opowiedział się za uznaniem, że dodatek pielęgnacyjny nie wpływa na wysokość dochodu branego pod uwagę przy przyznawaniu dodatku mieszkaniowego

● nie częściej niż co sześć miesięcy (z wyjątkiem opłat niezależnych od właściciela),

● jeśli w wyniku podwyżki czynsz przekroczy 3 proc. wartości odtworzeniowej lokalu, może ona zostać dokonana tylko wówczas, gdy czynsz nie wystarcza na utrzymanie lokalu, zwrot kapitału lub zysk,

● brak pisemnego przedstawienia lokatorowi przyczyny i kalkulacji podwyżki w ciągu 14 dni spowoduje, że będzie ona nieważna,

● zwrot kapitału nie może przekroczyć w skali roku 1,5 proc. nakładów na budowę lub zakup lokalu albo 10 proc. nakładów na ulepszenia.

Wysokość dodatku mieszkaniowego zależy również od dochodów i liczby osób w gospodarstwie domowym. Zgodnie z ustawą o dodatkach mieszkaniowych gospodarstwo jednoosobowe może przeznaczać 15 proc. swoich miesięcznych dochodów brutto na opłaty za mieszkanie, a resztę może pokryć dodatek mieszkaniowy. W przypadku gospodarstwa dwu-, trzy-, i czteroosobowego kwota ta wynosi 12 proc. miesięcznych dochodów brutto na opłaty za mieszkanie, a w przypadku gospodarstwa pięcioosobowego lub więcej kwota ta może wynosić 10 proc. miesięcznych dochodów.

Jeżeli średni miesięczny dochód jest równy lub wyższy od 150 proc. kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 100 proc. tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, lecz nie przekracza odpowiednich wysokości średnich miesięcznych dochodów, czyli odpowiednio 175 proc. i 125 proc., to gmina musi przyjąć, że gospodarstwo jednoosobowe przeznacza 20 proc. swoich miesięcznych dochodów brutto na opłaty za mieszkanie, gospodarstwo dwu-, trzy- i czteroosobowe przeznacza 15 proc. swoich miesięcznych dochodów brutto na opłaty za mieszkanie, a gospodarstwo pięcio- i więcej osobowe przeznacza 12 proc. swoich miesięcznych dochodów brutto na opłaty związane z utrzymaniem mieszkania. Reszta tych wydatków może być pokrywana z dodatku mieszkaniowego.

Zgodnie z ustawą o dodatkach mieszkaniowych gmina nie przyznaje dodatku, jeżeli jego wysokość miałaby być niższa niż 2 proc. najniższej emerytury w dniu wydania decyzji. Dodatkowo przepisy ograniczają wielkość wypłacanych przez gminę dodatków. Zgodnie z jej brzmieniem wysokość dodatku mieszkaniowego łącznie z ryczałtem na zakup opału nie może przekroczyć 70 proc. wydatków faktycznie poniesionych przez wnioskodawcę na utrzymanie lokalu. Wysokość dodatku mieszkaniowego nie może również przekroczyć 70 proc. wydatków przypadających na normatywną powierzchnię zajmowanego przez wnioskodawcę lokalu. Natomiast jeżeli w okresie sześciu miesięcy od dnia przyznania dodatku mieszkaniowego osobie wnioskującej zmienią się warunki życiowe i bytowe, to nie będą one miały wpływu na wysokość wypłacanego dodatku mieszkaniowego.

Gminy mają możliwość zmieniania liczb procentowych, które określają maksymalną wysokość przyznanego dodatku mieszkaniowego. Uprawnienie to przysługuje radzie gminy, która w drodze uchwały może obniżyć lub podwyższyć ten wskaźnik nie więcej niż o 20 punktów procentowych. Obniżenie lub podwyższenie opisywanego wskaźnika ma wpływ na ostateczną wysokość wsparcia, którą otrzymuje osoba uprawniona do dodatku. Rada gminy może postanowić zatem, że wysokość dodatku mieszkaniowego łącznie z ryczałtem na zakup opału nie może przekroczyć od 50 do 90 proc. wydatków faktycznie poniesionych na utrzymanie lokalu lub wydatków przypadających na normatywną powierzchnię zajmowanego lokalu.

Gmina ma również możliwość przyznania w ramach dodatku mieszkaniowego ryczałtu na zakup opału. Ryczałt taki gmina może przyznać, jeżeli osobie przysługuje dodatek mieszkaniowy, a w jej mieszkaniu nie ma centralnego ogrzewania lub ciepłej wody, lub gazu przewodowego z zewnętrznego źródła znajdującego się poza lokalem. Wysokość ryczałtu na zakup opału wypłacana jest nie obok dodatku mieszkaniowego, ale łącznie z nim. Oznacza to, że wysokość przyznanego dodatku łącznie z ryczałtem nie może przekroczyć określonej przez gminę maksymalnej wysokości dodatku mieszkaniowego. Dodatkowo wysokość przyznanego ryczałtu nie jest jednakowa dla wszystkich mieszkańców i zależy od powierzchni zajmowanego lokalu oraz liczyby osób, które wchodzą w skład gospodarstwa domowego.

Przyznanie dodatku mieszkaniowego pociąga za sobą również obowiązki po stronie osoby uprawnionej. Jej podstawowym obowiązkiem jest opłacanie na bieżąco należności za lokal. Jeżeli należności te nie są wpłacane regularnie, to wypłata dodatku jest wstrzymywana przez gminę do czasu pokrycia zaległości. Podmiot pobierający należności za lokale mieszkalne, czyli np. właściciel mieszkania, zarządca nieruchomości lub spółdzielnia mieszkaniowa, ma obowiązek niezwłocznego zawiadomienia organu przyznającego dodatek mieszkaniowy o wystąpieniu zaległości w opłacaniu czynszu obejmujących pełne dwa miesiące. W razie niedopełnienia tego obowiązku podmiot ten będzie miał obowiązek zwrócenia organowi przyznającemu dodatek mieszkaniowy kwoty dodatków wypłaconych za miesiące, w których występowały zaległości w opłatach. Zwrot tych kwot powinien nastąpić w terminie kolejnych dwóch miesięcy, jeżeli gospodarstwo domowe, któremu przyznano dodatek mieszkaniowy, nie uiści zaległych opłat w terminie miesiąca od powstania obowiązku zawiadomienia organu o powstaniu zaległości. Podobnie jest w przypadku ryczałtu na zakup opału. Jeżeli był on wypłacany do rąk pobierającego, na którym spoczywał obowiązek powiadamiania gminy o wystąpieniu zaległości w opłatach, to będzie on zobowiązany do zwrócenia go niezależnie od wypłaconego ryczałtu.

Z kolei decyzja o przyznaniu dodatku mieszkaniowego wygasa, jeżeli zaległości nie zostaną pokryte w ciągu trzech miesięcy od dnia wydania przez gminę decyzji o wstrzymaniu wypłaty dodatku. Jeśli natomiast osoba uprawniona ureguluje zaległości w terminie, to gmina wypłaci jej dodatek za okres, w którym wypłata była wstrzymana. Dodatkowo, jeśli po przeprowadzeniu przez pracownika urzędu gminy wywiadu środowiskowego okaże się, że zachodzi rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji a faktycznym stanem majątkowym, gmina ma prawo do niewypłacenia dodatku, uznając, że wnioskodawca jest w stanie płacić za mieszkanie z własnych środków. Gmina nie wypłaci również dodatku, gdy stwierdzi, że faktyczna liczba osób w gospodarstwie domowym jest niższa niż podana w deklaracji.

- iloczyn ceny 5 kilowatogodzin energii elektrycznej według rachunku za ostatni okres rozliczeniowy, z wyłączeniem opłaty abonamentowej i stałych opłat miesięcznych, oraz liczby metrów kwadratowych zajmowanej powierzchni użytkowej, ale nie większej niż określona ustawowo powierzchnia normatywna lokalu.

- iloczyn ceny 20 kilowatogodzin energii elektrycznej według rachunku za ostatni okres rozliczeniowy, z wyłączeniem opłaty abonamentowej i stałych opłat miesięcznych, oraz liczby osób w gospodarstwie domowym.

- suma 10 kilowatogodzin energii elektrycznej w gospodarstwie jednoosobowym według rachunku za ostatni okres rozliczeniowy, z wyłączeniem opłaty abonamentowej i stałych opłat miesięcznych, oraz 2 kilowatogodzin na każdą dodatkową osobę.

@RY1@i02/2010/028/i02.2010.028.092.0005.001.jpg@RY2@

Wzór 1

@RY1@i02/2010/028/i02.2010.028.092.0005.002.jpg@RY2@

Wzór 2

arkadiusz.jaraszek@infor.pl

Ustawa z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. nr 71, poz. 734 z późn. zm.).

Rozporządzenie Rady Ministrów z 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. nr 156, poz. 1817 ze zm.).

Rozporządzenie ministra infrastruktury z 27 grudnia 2001 r. w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także wzoru legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu (Dz.U. nr 156, poz. 1828).