Asystent rodziny na razie nieobowiązkowy

Obowiązek zatrudniania przez gminy asystentów rodziny wynika z ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. nr 149, poz. 887 z późn. zm.), która weszła w życie 1 stycznia br. Asystent rodziny ma być jednym z urzędników w gminie, a jego program został stworzony, w myśl ustawy, dla dobra dzieci, które potrzebują szczególnej ochrony i pomocy ze strony dorosłych, środowiska rodzinnego, atmosfery szczęścia, miłości i zrozumienia, dla zapewnienia ochrony przysługujących im praw i wolności. W takiej właśnie otoczce ustawowej znajduje przestrzeń do działania asystent rodziny. Potrzebę wprowadzenia asystenta rodziny w gminie oceni praktyka. Analizując jednak przesłanki co do zasadności wprowadzenia tej funkcji, można odnieść wrażenie, iż będzie to osoba spełniająca podobną funkcję jak kurator społeczny.

Szybko okazało się jednak, że przyjęte uregulowania rodzą dla jednostek samorządu terytorialnego koszty, których nie są one w stanie ponieść, co rzutuje na prawidłowość realizacji ustawy. Pojawiły się zatem postulaty samorządów, aby dokonać odpowiednich zmian w jej przepisach. Dlatego 16 marca Sejm znowelizował ustawę, przesuwając w czasie najbardziej kosztowne rozwiązania przewidziane przez jej przepisy. Uchwalono zatem zmiany pozwalające na obniżenie kosztów wdrożenia ustawy, a także zmiany doprecyzowujące niektóre przepisy tak, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych, zwłaszcza w kwestii konieczności ponoszenia dodatkowych kosztów.

Zdecydowano, że przydzielenie asystenta rodziny stanie się obligatoryjne od 1 stycznia 2015 r. Do tej pory kierownik ośrodka pomocy społecznej będzie mógł, ale nie będzie musiał zatrudnić takiego pracownika. Liczba asystentów rodziny w okresie trzech lat, wobec faktu, że zatrudnienie asystenta będzie zadaniem fakultatywnym, uzależniona będzie od potrzeb i możliwości danej gminy.

Postanowiono także o niełączeniu funkcji asystenta rodziny z wykonywaniem obowiązków pracownika socjalnego na terenie gminy, w której wykonuje on pracę. Umożliwiono przy tym łączenie pracy asystenta rodziny z wykonywaniem obowiązków pracownika socjalnego na terenie innej gminy. Zmiana ta może powodować obniżenie ewentualnych wydatków gmin.

Zmieniono też m.in. obowiązek zatrudniania koordynatora rodzinnej pieczy zastępczej. Obowiązek ten został przesunięty w czasie i wejdzie w życie 1 stycznia 2015 r. Do tego czasu starosta, na wniosek rodziny, jest obowiązany go przydzielić rodzinom zastępczym i rodzinnym domom dziecka nieposiadającym dwuletniego doświadczenia (przed zmianą - trzyletniego doświadczenia).

Wprowadzono także inne zmiany, które powinny wpłynąć na obniżenie ponoszonych przez samorządy kosztów wdrażania ustawy, jak chociażby to, że pod opieką koordynatora będzie się mogło znajdować do 30 rodzin zastępczych lub rodzinnych domów dziecka (obecnie jest to 15 rodzin).

Uchwalone zmiany (w tej chwili są rozpatrywane przez Senat) będą miały duży wpływ na budżety samorządów powiatowych i gminnych. Obniżą bowiem koszty realizacji ustawy w pierwszych latach jej funkcjonowania. Skala ograniczenia wydatków samorządów jest trudna do oszacowania, gdyż ograniczenia dotyczą zadań nowych, dotychczas nierealizowanych przez samorządy. Projektodawcy nowelizacji podają, że możliwe do przeprowadzenia szacunki wskazują na ograniczenie wydatków samorządów o kwotę co najmniej 25 mln zł w skali roku.

Po raz kolejny zatem okazało się, że bez zapewnienia samorządom przez państwo środków na nowe zadania wprowadzenie ich jest nierealne.

@RY1@i02/2012/071/i02.2012.071.08800020b.802.jpg@RY2@

Przemysław Gogojewicz, radca prawny

Przemysław Gogojewicz

radca prawny