Za mało pracowników socjalnych w gminach

29 proc. ośrodków pomocy społecznej nie spełnia ustawowego wskaźnika uzależniającego liczbę pracowników socjalnych od tego, ile osób mieszka na terenie gminy.

Zgodnie z art. 110 ust. 11 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 135 z późn. zm.) jedna taka osoba zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy ma przypadać na 2 tys. mieszkańców, przy czym nie może to być mniej niż trzech pracowników. Tymczasem, mimo że przepis ten obowiązuje już dziewięć lat, gminy nadal mają problem z jego spełnieniem.

Potwierdzają to dane Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej za 2012 r. Wynika z nich, że wymagany wskaźnik pracowników socjalnych osiągnęły 1782 z 2497 ośrodków pomocy społecznej (OPS), czyli 71 proc. z nich. W pozostałych jednostkach wciąż na tym stanowisku pracuje zbyt mało osób, choć jak zaznacza resort pracy, kolejne 506 OPS jest bliskie uzyskania ustawowego standardu. Odnotowano w nich wskaźnik w przedziale od 0,7 do 0,9 pracownika na 2 tys. mieszkańców.

Natomiast mniej niż 0,5 zatrudnionej osoby miały w ubiegłym roku 44 ośrodki.

- Największy kłopot mają w tym względzie małe gminy - mówi dr. Joanna Staręga-Piasek, wicedyrektor Instytutu Rozwoju Służb Społecznych.

Dodaje, że nierespektowanie przez samorządy przepisów, które nie jest zresztą zagrożone żadną sankcją, to skutek tego, że gminy od lat oszczędzają na pomocy społecznej. Często są to jednak pozorne oszczędności.

- Gmina inwestując w pracowników socjalnych, którzy będą zajmować się bezpośrednim wsparciem rodzin i osób z różnych powodów bezradnych życiowo, może w konsekwencji przeznaczyć mniej środków na wypłatę świadczeń dla takich potrzebujących - uważa Joanna Staręga-Piasek.

Resort pracy podaje też, że systematycznie zwiększa się udział pracowników socjalnych, którzy zajmują się właśnie zadaniami w środowisku i w rejonach opiekuńczych. O ile w 2006 r. wynosił on 79 proc., to w ubiegłym roku kształtował się na poziomie 83 proc.

Ponadto w celu zmotywowania samorządów do szybszego zwiększania zatrudniania takich osób niektóre urzędy wojewódzkie, np. lubuski, zmieniły zasady podziału dotacji przekazywanej z budżetu państwa na dofinansowanie kosztów utrzymania OPS. Najważniejszym kryterium stało się to dotyczące ustawowego wskaźnika.

Z kolei od 1 stycznia 2015 r. wchodzi w życie nowelizacja art. 110 ust. 11, która da samorządom wybór. Zamiast spełniać wskaźnik związany z liczbą mieszkańców, będą mogły zatrudniać jednego pracownika socjalnego na 50 osób lub rodzin objętych pracą socjalną.

19,5 tys. pracowników socjalnych zatrudniały OPS w 2012 r.

Michalina Topolewska

michalina.topolewska@infor.pl