Jakie są skutki przyjęcia urzędnika bez procedury naboru

Zatrudnienie pracownika z pominięciem obowiązkowej procedury otwartego i konkurencyjnego naboru powoduje nieważność czynności prawnej nawiązującej stosunek pracy (art. 58 k.c. w związku z art. 300 k.p.). Tak orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z 22 czerwca 2006 r. (III SA/Lu 154/06, LEX nr 910173). Chociaż ustawa o pracownikach samorządowych nie określa skutków zatrudnienia pracownika z pominięciem procedury naboru to pogląd o nieważności czynności prawnej nawiązującej stosunek pracy prezentowany jest także w literaturze.

Problem jednak w tym, kto może żądać stwierdzenia takiej nieważności, w jakim trybie i czy w ogóle jest to możliwe. Teoretycznie istnieje możliwość skorzystania ze złożenia skargi do sądu administracyjnego, ale nie jest on uprawniony do rozstrzygania o ważności czynności prawnej dotyczącej w analizowanej sytuacji zawarcia umowy o pracę. Czynności wójta, starosty, marszałka województwa z zakresu prawa pracy, co do zasady, nie podlegają także nadzorowi wojewody. Zatem pozostaje żądanie ustalenia przez sąd pracy nieistnienia stosunku pracy (nieważności umowy o pracę) na podstawie art. 189 k.p.c. Z tego uprawnienia mogą skorzystać jednak wyłącznie sam pracownik lub pracodawca, czyli podmioty w tym przypadku niezainteresowane kwestionowaniem ważności umowy. Osoba trzecia nie ma interesu prawnego, w rozumieniu art. 189 k.p.c., dochodzeniu ustalenia nieistnienia stosunku pracy. Z powództwem o ustalenie nieistnienia stosunku pracy mógłby natomiast wystąpić prokurator na podstawie art. 7 i art. 57 k.p.c.

W literaturze spotykamy pogląd, że zastosowanie sankcji nieważności umowy o pracę godziłoby w słuszny interes osoby zatrudnionej, która w niezawiniony sposób zostałaby pozbawiona uprawnień pracowniczych. Podkreśla się, że sam nabór nie jest czynnością prawną, lecz zespołem czynności faktycznych, dlatego niemożliwe jest zastosowanie do niego sankcji nieważności z powodu sprzeczności z prawem. Sama czynność nawiązująca stosunek pracy nie jest bowiem sprzeczna z prawem, nie zmierza również do obejścia prawa. Natomiast sprzeczne z prawem jest wyłonienie kandydata z pominięciem otwartego i konkurencyjnego naboru. Dlatego zgodnie z powyższym stanowiskiem sprzeczny z prawem sposób przeprowadzenia naboru tylko wtedy spowodowałby skutek w postaci nieważności umowy, gdyby istniał jakikolwiek przepis wiążący taki skutek ze sposobem przeprowadzenia naboru. Ponieważ w przepisach ustawy takiego uregulowania brak, tym samym brak podstaw do stwierdzenia nieważności zawartej umowy o pracę.

Powyższe rozważania nie oznaczają jednak całkowitej bezkarności wójta. Ponosi on bowiem odpowiedzialność jako pracodawca za działania naruszające prawo. Zgodnie z art. 96 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym jeżeli powtarzającego się naruszenia konstytucji lub ustaw dopuszcza się wójt, wojewoda wzywa go do zaprzestania naruszeń, a jeżeli wezwanie to nie odnosi skutku - występuje z wnioskiem do prezesa Rady Ministrów o jego odwołanie. Poza tym działania wójta podlegają kontroli komisji rewizyjnej. Dodatkowo wójt ponosi odpowiedzialność przed wyborcami.

@RY1@i02/2012/242/i02.2012.242.21700090b.802.jpg@RY2@

Krzysztof Chyba, aplikant radcowski

Krzysztof Chyba

aplikant radcowski

Podstawa prawna

Art. 11 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 223, poz. 1458 z późn. zm.).

Art. 18a, art. 96 ust. 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.).