Dotacje rozwojowe z budżetu Unii

Zgodnie z art. 106 ust. 2 pkt 3a ustawy o finansach publicznych, dotacje rozwojowe to wydatki budżetu państwa, podlegające szczególnym zasadom rozliczania, które przeznaczone są na realizację programów finansowanych z udziałem środków pochodzących z funduszy strukturalnych, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Rybołówstwa lub projektów realizowanych w ramach tych programów.

Zasady przyznawania i rozliczania zaliczek wypłacanych w ramach dotacji rozwojowej określają przepisy rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z 7 września 2007 r. w sprawie wydatków związanych z realizacją programów operacyjnych (Dz.U. nr 175, poz. 1232).

Zgodnie z przepisami powołanego rozporządzenia, umowa o dofinansowanie projektu stanowi równocześnie - w przypadku przekazywania środków dotacji rozwojowej - umowę dotacji. Instytucje, które nie są państwowymi jednostkami budżetowymi, otrzymują środki publiczne na realizację programów operacyjnych w formie dotacji rozwojowej, która udzielana jest na podstawie umowy dotacji zawartej pomiędzy instytucją właściwą dla udzielenia dotacji a beneficjentami dotacji.

Kwota przyznanego dofinansowania uwzględnia część wydatków kwalifikowanych, która podlega refundacji ze środków funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności. Wyliczenie kwoty stanowiącej tę część dofinansowania, która odpowiada zaangażowaniu środków funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności, dokonywane jest w oparciu o montaż finansowy właściwy dla danego działania lub osi priorytetowej oraz zagregowaną kwotę wydatków kwalifikowanych poniesionych w ramach danego działania lub osi priorytetowej.

Dofinansowanie dokonywane jest z zastrzeżeniem (par. 9 rozporządzenia w sprawie wydatków związanych z realizacją programów operacyjnych) poprzez:

refundację części wydatków kwalifikowanych wcześniej przez beneficjenta,

przekazanie beneficjentowi całości dofinansowania w formie zaliczki w jednej lub kilku transzach,

przekazanie beneficjentowi części przyznanego dofinansowania w formie zaliczki w jednej lub kilku transzach, przy czym pozostała kwota dofinansowania stanowi refundację części wydatków kwalifikowanych poniesionych wcześniej przez beneficjenta.

Dofinansowanie udzielone w formie zaliczki przekazywane jest na podstawie umowy o dofinansowanie, w terminach i wysokości w niej określonych.

Dotacja rozwojowa w formie zaliczki wypłacana jest beneficjentowi po ustanowieniu i wniesieniu przez niego zabezpieczenia należytego wykonania zobowiązań wynikających z umowy o dofinansowanie. Rozwiązań tych nie stosuje się do beneficjentów będących jednostkami sektora finansów publicznych. Wypłaconą zaliczkę rozlicza się przez pomniejszenie kwoty zapłaty.

Podstawę rozliczenia zaliczki stanowią zapłacone faktury lub dokumenty księgowe o równoważnej wartości dowodowej oraz inne dokumenty określone w umowie o udzielenie zamówienia.

Do wniosków o płatność załącza się poświadczone za zgodność z oryginałem przez osoby upoważnione kopie dokumentów potwierdzających poniesione przez beneficjenta wydatki.

Należy przypomnieć, że dofinansowanie obejmuje wydatki faktycznie poniesione przez beneficjenta, przez które rozumie się wydatki poniesione w znaczeniu kasowym, tj. rozchód środków pieniężnych z kasy lub rachunku bankowego beneficjenta.

Wymóg dokumentowania poniesionych wydatków nie tylko fakturami, ale również dowodami jej opłacenia (dowód zapłaty) stanowi wyraz potwierdzenia zasady kasowości tych wydatków. Wniosek o płatność wraz z wymaganymi załącznikami służy uznaniu i potwierdzeniu kwalifikowalności wydatków. Po pozytywnej weryfikacji wniosku następuje refundacja wydatków poniesionych przez beneficjenta lub też wypłacenie transzy zaliczki z publicznych środków wspólnotowych lub innych środków publicznych.

Przepis art. 211 ustawy o finansach publicznych przewiduje katalog sankcji stosowanych w przypadkach, gdy środki są wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 208 ustawy o finansach publicznych, a także wtedy, gdy zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości.

W przypadku ustalenia, że beneficjent naruszył zasady wykorzystania dotacji określone w art. 211 ust. 1 pkt 1-3 ustawy o finansach publicznych, beneficjent jest zobowiązany do dokonania zwrotu dotacji wraz z odsetkami, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji wydanej przez instytucję zarządzającą. Odsetki od tak ustalonej kwoty środków nalicza się od dnia przekazania środków na rachunek wskazany przez organ lub jednostkę przekazujące te środki, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.

Beneficjenta, który wykorzystał środki niezgodnie z przeznaczeniem, w efekcie czego nie zrealizował pełnego zakresu rzeczowego projektu, ustawodawca pozbawił dodatkowego prawa do otrzymania środków przez kolejne trzy lata.

Okres takiego wykluczenia liczy się od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, a kończy się po upływie trzech lat od dokonania zwrotu tych środków. Należy zauważyć, że ta dotkliwa sankcja nie jest stosowana w odniesieniu do państwowych jednostek budżetowych i jednostek samorządu terytorialnego. Trzeba pamiętać jednak, że sytuacja taka stanowi naruszenie dyscypliny finansów publicznych, zgodnie z art. 13 pkt 3 ustawy o naruszeniu dyscypliny finansów publicznych.

Samorząd województwa, będący instytucją zarządzającą w rozumieniu ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, otrzymuje z budżetu państwa dotację rozwojową na realizację regionalnego programu operacyjnego. Samorząd województwa, będący instytucją zarządzającą, udziela dotacji beneficjentom regionalnych programów operacyjnych.

Na potrzeby ewidencji wykorzystania funduszy UE w ramach realizacji regionalnych programów operacyjnych należy stosować wyodrębnione dla poszczególnych działań rachunki bankowe oraz odrębny rachunek dla ewidencji dotacji rozwojowej.