Pożegnamy wydatki strukturalne

Można stwierdzić, że wydatki strukturalne powoli odchodzą do lamusa. Prawdopodobnie jeszcze w tym roku znikną przepisy je regulujące. A wszystko za sprawą projektu ustawy o zmianie ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 oraz niektórych innych ustaw, który jest po pierwszym czytaniu w Sejmie. Zmienia on przepisy ustawy o finansach publicznych, co prowadzi do likwidacji dodatkowej klasyfikacji wydatków strukturalnych, a co za tym idzie też i sprawozdań z nimi związanych.

W skrócie można stwierdzić, że same zasady weryfikacji dla perspektywy 2014-2020 sprawiają, że nie zachodzi już potrzeba identyfikacji wydatków strukturalnych ponoszonych przez jednostki sektora finansów publicznych według dodatkowej klasyfikacji określającej kody wydatków strukturalnych oraz sporządzania przez te jednostki sprawozdań o poniesionych wydatkach strukturalnych. I stąd ta zmiana przepisów.

W sumie można się było tego spodziewać, bo pierwszym sygnałem było wprowadzenie wyjaśniającego wpisu zawartego w załączniku nr 40 do rozporządzenia w sprawie sprawozdawczości budżetowej, który stanowi instrukcję sporządzania sprawozdań Rb-WSa i Rb-WSb o wydatkach strukturalnych. Chodzi o paragraf 1 ust. 1, wskazujący, że: "Jednostka sporządza sprawozdanie z wydatków strukturalnych poniesionych z krajowych środków publicznych. W sprawozdaniu tym nie uwzględnia się wydatków związanych z realizacją projektów w ramach perspektywy finansowej 2014-2020".

I właśnie wejście w życie nowej unijnej perspektywy finansowej 2014-2020 jest kluczowe dla tych wszystkich zmian. Spowodowało, że pojawiły się nowe projekty unijne, a także nowe kody i rodzaje wydatków. Polityka wsparcia unijnego jest kontynuowana, ale w zmienionej formie w stosunku do perspektywy finansowej 2007-2013. A od momentu wejścia w życie obecnej perspektywy finansowej 2014-2020 pojawiały się pytania i wątpliwości odnośnie do kwalifikowania ponoszonych w jej ramach wydatków do wydatków strukturalnych. I pomimo wyjaśniającego wpisu do rozporządzenia nadal dla wielu osób był to problem. Choć powinno być już jasne, że w sprawozdaniach za 2016 r. w przypadku projektów realizowanych w nowej perspektywie finansowej 2014-2020, wkładu krajowego nie należało wykazywać w sprawozdaniach Rb-WSa i Rb-WSb. Natomiast wykazywało się jedynie wkład krajowy dotyczący realizacji projektów z poprzedniej perspektywy finansowej 2007-2013 oraz wydatki ponoszone na realizację działań/zadań finansowanych wyłącznie ze środków publicznych krajowych, które można było dopasować do obecnie obowiązującej klasyfikacji wydatków strukturalnych. Czyli wydatki realizowane w 100 proc. ze środków krajowych nadal należało klasyfikować jako wydatki strukturalne w kodach i obszarach dotychczas obowiązujących.

Na czym polega zmiana

Celem tego projektu jest wprowadzenie usprawnień, uproszczeń i zapewnienie efektywnego wykorzystania środków funduszy Unii Europejskiej oraz rozwiązanie problemów wynikających z wniosków i postulatów zgłaszanych przez instytucje oraz podmioty zaangażowane we wdrażanie i wydatkowanie środków perspektywy finansowej 2014-2020.

Zapis, który można znaleźć na stronie 36 projektu, w art. 11, brzmi: "W ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (...) wprowadza się następujące zmiany: (...) 2) w art. 39: a) uchyla się ust. 2, b) w ust. 4 uchyla się pkt 2; 3) w art. 41 ust. 2 w pkt 1 uchyla się lit. j".

A właśnie obowiązek stosowania dodatkowej klasyfikacji określającej kody wydatków strukturalnych został określony w art. 39 ust. 2 ustawy o finansach publicznych. Zgodnie z nim "wydatki publiczne klasyfikuje się również według dodatkowej klasyfikacji określającej kody wydatków strukturalnych". Z kolei zapis zawarty w art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy o finansach publicznych stanowił podstawę prawną do wydania rozporządzenia w sprawie szczegółowej klasyfikacji wydatków strukturalnych: "Minister Finansów określi, w drodze rozporządzenia (...) szczegółową klasyfikację wydatków strukturalnych, o których mowa w ust. 2, uwzględniając potrzebę identyfikacji wydatków strukturalnych, ponoszonych przez jednostki sektora finansów publicznych".

Oznacza to, że zmiany w art. 39 ust. 2 oraz w art. 41 ust. 2 pkt 1 lit. j spowodują, że zniknie zapis zobowiązujący do stosowania dodatkowej klasyfikacji, jak i podstawa prawna funkcjonowania rozporządzenia w sprawie szczegółowej klasyfikacji wydatków strukturalnych. Skutkiem tego jest również zniesienie obowiązku sporządzania sprawozdań z poniesionych przez jednostki sektora finansów publicznych wydatków strukturalnych.

Zapisy końcowe mówią, że ustawa z pewnymi wyjątkami ma wejść w życie po upływie 14 dni od jej ogłoszenia, więc jedyne, co nam w tej chwili pozostaje, to czekać na jej publikację. Obecnie projekt skierowano do Komisji do Spraw Unii Europejskiej i Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej, z zaleceniem zasięgnięcia opinii Komisji Finansów Publicznych oraz Komisji Polityki Społecznej i Rodziny.

Nowa perspektywa - nowe zasady weryfikacji

Warto przypomnieć, że funkcjonujące przepisy ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych dotyczące stosowania przez jednostki sektora finansów publicznych klasyfikacji wydatków strukturalnych zostały ustanowione na podstawie rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999. Zgodnie z założeniem stosowanie klasyfikacji wydatków strukturalnych przez jednostki zaliczane do sektora finansów publicznych miało służyć weryfikacji przez Polskę zasady dodatkowości. Chodziło o to, że trzeba pokazać Komisji Europejskiej, iż środki unijne, które Polska otrzymuje, są dodatkowe (są czymś ekstra) i że nawet bez unijnego dofinansowania Polska i tak by się rozwijała w tych obszarach, w których Unia Europejska nas wspiera. I właśnie dane wykazywane w sprawozdaniach Rb-WSa i Rb-WSb służą do weryfikacji zasady dodatkowości. Jednak zadanie to dla okresu programowania 2007-2013 zostało wykonane i Polska jako kraj członkowski otrzymała potwierdzenie prawidłowej weryfikacji zasady dodatkowości.

Zaś dla okresu programowania 2014-2020 weryfikacja zasady dodatkowości podlegać będzie zasadom określonym w art. 95 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 r. Szczegółowe zasady dotyczące weryfikacji przestrzegania zasady dodatkowości określono w pkt 2 załącznika X do wymienionego rozporządzenia. Zgodnie z tymi zapisami weryfikacja zasady dodatkowości dla perspektywy 2014-2020 polega na wykazaniu nakładów brutto na środki trwałe instytucji rządowych i samorządowych, przy czym państwo członkowskie nie ma obowiązku wykazywania tych kwot oddzielnie dla każdej z kategorii interwencji.

Uproszczony charakter weryfikacji zasady dodatkowości pozwala na uzyskanie danych o nakładach brutto na środki trwałe instytucji rządowych i samorządowych z obowiązującej sprawozdawczości.

Co to jest

Wydatki strukturalne to krajowe wydatki publiczne poniesione w obszarach interwencji funduszy strukturalnych w związku z realizacją operacji i celów (np. projektu, działania, zadania), określonych i opisanych w rozporządzeniu ministra finansów z 10 marca 2010 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji wydatków strukturalnych. Każdy wydatek zaliczony do wydatków strukturalnych należy odpowiednio udokumentować, a następnie zaewidencjonować. Do obliczenia wydatków strukturalnych jednostka powinna przyjąć wydatki faktycznie poniesione w okresie sprawozdawczym, udokumentowane opłaconą fakturą lub innym równoważnym dokumentem księgowym.

WAŻNE

Jeśli planowana zmiana wejdzie w życie, to za 2017 r. już nie będzie trzeba przygotowywać sprawozdań za wydatki strukturalne.

@RY1@i02/2017/131/i02.2017.131.00800010a.801.jpg@RY2@

Agata Piłat

specjalistka z zakresu wydatków strukturalnych

Podstawa prawna

Ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1870 ze zm.).

Rozporządzenie ministra finansów z 16 stycznia 2014 r. w sprawie sprawozdawczości budżetowej (Dz.U. z 2014 r. poz. 119 ze zm.).

Projekt ustawy o zmianie ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 1636).

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz.Urz. UE z 20 grudnia 2013 r. L 347/320).