Azbest na dachu ? Gmina zapłaci za usunięcie

Odpowiedź brzmi "tak", zwłaszcza jeśli chodzi o usunięcie i unieszkodliwienie położonych na dachach płyt azbestowo-cementowych, tzw. eternitu, lub innych pokrytych azbestem elementów zabudowań. Środki możemy pozyskać z różnych źródeł.

Pomoc z powiatu

Może z niej skorzystać każda osoba prawna, przedsiębiorca lub osoba fizyczna, czyli również nasz czytelnik. Wymogi i warunki przyznania dofinansowania określone są przeważnie uchwałą zarządu powiatu, w którego okręgu położona jest inwestycja. Bezzwrotna dotacja zwykle obejmuje 100 proc. kosztów kwalifikowanych - rozbiórkę-demontaż elementów zawierających azbest, zabezpieczenie, załadunek, transport i składowanie odpadów. Objęte jest nią również oczyszczenie terenu z pozostałego pyłu azbestowego. Wydatki na zakup nowych urządzeń, elementów lub pokryć musimy jednak ponieść z własnej kieszeni. Wysokość dofinansowania zależna jest od budżetu powiatu na rok, w którym staramy się o nie, i wysokości przekazanych na ten cel środków z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW) lub Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW). W mniejszych i biedniejszych powiatach środki są mniejsze, może też niestety w ogóle ich nie być.

Starając się o dofinansowanie, należy wypełnić i złożyć w wyznaczonym terminie wniosek, do którego trzeba dołączyć stosowne dokumenty:

● oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością,

● pozwolenie na budowę-rozbiórkę lub potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia przez właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej, którym często jest starosta,

● kosztorys z dokumentacją projektową lub opis robót z kalkulacją kosztów przedsięwzięcia.

Po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku podpisujemy umowę z przyznającym dotację i możemy rozpocząć prace związane z usunięciem i utylizacją azbestu. Ale uwaga! Prace może wykonać wyłącznie podmiot posiadający uprawnienia do wytwarzania odpadów niebezpiecznych zawierających azbest, jego transportu, składowania i unieszkodliwiania. Warunkiem koniecznym kończącym proces usunięcia i unieszkodliwienia materiałów zawierających azbest jest dostarczenie do wglądu karty przekazania odpadu na składowisko. Kartę zanosimy do urzędu, w którym otrzymaliśmy dotację. Pieniądze zostaną wypłacone dopiero po zakończonym przedsięwzięciu i przedłożeniu niezbędnych dokumentów do rozliczenia umowy w postaci wspomnianej karty przekazania odpadu na składowisko i faktur potwierdzających poniesione wydatki.

Pieniądze z gminy

Właściciele budynków jednorodzinnych i gospodarskich z założenia sami pokrywają koszty usuwania azbestu i oczyszczenia terenu ze szkodliwych odpadów. Mogą je zmniejszyć, pozyskując różnorodne formy wsparcia z gminy m.in. w postaci dotacji i pożyczek z funduszu ochrony środowiska. Sami jednak muszą zapłacić za zakup nowych materiałów w zamian za usunięte. Gmina z własnych środków pokrywa przewóz, zapewnia też składowanie i utylizację odpadów azbestowych. Przy budynkach jednorodzinnych i gospodarskich program odbiega od ogólnych reguł stosowanych przy usuwaniu azbestu i oczyszczania terenu po jego usunięciu. Właściciel nieruchomości może wykonać prace samodzielnie, nie muszą tego robić wyłącznie wyspecjalizowane firmy. Warunkiem jest odpowiednie przeszkolenie i posiadanie odpowiednich środków technicznych eliminujących narażenie na kontakt z włóknami zawartymi w azbeście. To m.in. jednorazowa ochronna odzież pyłoszczelna z kapturem, maski pyłoszczelne o odpowiednich parametrach. Szkolenia w opisanym zakresie organizowane są bezpłatnie w gminach.

Preferencyjne kredyty

Chcąc pozbyć się azbestu, można też skorzystać z preferencyjnego kredytu w BOŚ (Banku Ochrony Środowiska). Warunki jego przyznawania są odmienne dla każdego województwa, ale maksymalny czas kredytowania wynosi 5 lat. Kredyt może otrzymać każdy, kto złoży zabezpieczenie majątkowe na jego spłatę, np. w postaci hipoteki, poręczenia osoby trzeciej. Przy kredycie do 20 tys. zł przedkładamy tylko wyciągi z konta, bez konieczności okazywania zaświadczenia o dochodach. Wysokość przyznawanego kredytu waha się od 5 tys. do 300 tys. zł w poszczególnych województwach i może stanowić nawet 100 proc. finansowania kosztu realizacji przedsięwzięcia. Oprocentowanie wynosi maksymalnie do 3,5 proc. w skali roku, prowizja - od 0,9 do 3 proc. wartości kredytu.

Kredyt preferencyjny przede wszystkim jest przyznawany na demontaż wyrobów budowlanych wykonanych z materiałów zawierających azbest z powierzchni dachowych i elewacyjnych oraz na koszty ich transportu i unieszkodliwienia. Tylko w niektórych województwach można z niego sfinansować również zakup i montaż nowego pokrycia dachu bądź elewacji. Kredytem możemy też sfinansować budowę wodociągów w technologii rur bezazbestowych w miejsce wodociągów z rur azbestowych. Zróżnicowanie warunków i wysokości udzielanego kredytu podyktowane jest zamożnością regionu kraju, w którym będziemy realizować zadanie.

Po podpisaniu umowy kredytowej wraz z wnioskiem o przydzielenie dotacji z WFOŚiGW na realizację zadania (musi się tym zająć wyspecjalizowany podmiot) mamy maksymalnie 18 miesięcy, przy czym w każdym województwie okres ten jest inny. Zakończenie prac zgłaszamy do banku kredytującego i wtedy wysyłana jest inspekcja, która ma potwierdzić czy zadanie zostało wykonane. Jeśli stwierdzi, że tak, bank zgłasza nasz wniosek o udzielenie dotacji do WFOŚiGW. Uwaga! W różnych województwach procedury mogą się nieznacznie różnić.

Uwaga

Niedopuszczalne jest usuwanie w tym trybie materiałów miękkich zawierających azbest, wymaga to bowiem przestrzegania rygorystycznych warunków dotyczących minimalizacji pylenia. Podobnie jest z większymi obiektami budowlanymi innymi niż budynki jednorodzinne i gospodarskie. W tych przypadkach działania są obowiązkowo koordynowane przez poszczególne jednostki samorządu terytorialnego (gminy, powiaty, województwa) przy jednoczesnym wskazaniu wyspecjalizowanego w tym zakresie przedsiębiorcy. Finansowanie nie przekracza 80 proc. poniesionych kosztów, pozostałe 20 proc. trzeba wyłożyć z własnej kieszeni.

Sankcje karne

W każdym przypadku przed rozpoczęciem prac związanych z usuwaniem azbestu należy złożyć odpowiednie zawiadomienie w gminie i organie nadzoru budowlanego (np. u powiatowego inspektora nadzoru budowlanego). Za naruszenie obowiązków i niestosowanie się do przepisów w zakresie produkcji, obrotu i stosowania azbestu grożą kary:

● grzywna od 5 do 20 tys. zł,

● ograniczenie lub pozbawienie wolności od 3 miesięcy do 5 lat.

Program Oczyszczania Całego Kraju z Azbestu (POKA) na lata 2009-2032

Obowiązek całkowitego usunięcia azbestu jest inwestycją rozciągniętą w dość długim czasie, ale środki na ten cel są. Jednak jednym z podstawowych i koniecznych warunków do ich pozyskania np. przez gminy jest sporządzenie aktualnej inwentaryzacji obiektów z zawartością azbestu na danym terenie. W skali kraju taki wymóg spełniło dopiero ok. 1/3 gmin. O wiele wyższa jest liczba uchwalonych gminnych programów usuwania azbestu, lecz nadal mało z nich wnioskuje o przyznanie dotacji na ten cel do WFOŚiGW. Niemniej warto zapytać o to w naszej gminie, powiecie lub województwie, bo sytuacja ciągle ulega zmianie. Ostateczny termin zrealizowania programu upływa 31 grudnia 2032 r., a pozyskane w jego ramach środki finansowe stanowią pomoc bezzwrotną.

PORADA EKSPERTA

@RY1@i02/2013/203/i02.2013.203.00700020c.805.jpg@RY2@

Agnieszka Kołodziej adwokat prowadząca Kancelarię Adwokacką w Oławie

Zgodnie z długofalowym programem wycofywania azbestu z gospodarki, jak i obowiązującym stanem prawnym, wykorzystywanie azbestu lub zawierających go wyrobów dopuszcza się w użytkowanych instalacjach (również budynkach) lub urządzeniach nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2032 r. Formalny zakaz stosowania azbestu i wyrobów zawierających azbest został wprowadzony w życie od 1998 r. ustawą z 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest. Obowiązek oceny stanu i określenia możliwości bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierających azbest wynika z aktów wykonawczych do ww. ustawy. Kryterium określenia stopnia pilności stanowi sumaryczna liczba punktów, wynikająca z przeprowadzonej oceny wyrobu zawierającego azbest, obliczona według wzoru podanego w załączniku do rozporządzenia. Pilny obowiązek wymiany dachu nastąpi w przypadku uzyskania w ocenie stanu wyrobu zawierającego azbest powyżej 120 punktów. Wykonanie czynności związanych z wymianą pokrycia dachowego zawierającego azbest jest przeprowadzane pod nadzorem właściwego organu nadzoru budowlanego, państwowego inspektora sanitarnego i okręgowego inspektora pracy. Zgłoszenia do wymienionych organów w terminie co najmniej 7 dni przed przystąpieniem do prac dokonuje wykonawca prac polegających na zabezpieczeniu lub usunięciu wyrobów zawierających azbest. Roboty budowlano-remontowe prowadzone z udziałem wyrobów zawierających azbest są pracami niebezpiecznymi i wymagają spełnienia odpowiednich wymogów wynikających z przepisów BHP. Podejmujący te prace powinni przejść specjalistyczne badania medyczne, odbyć przeszkolenie w zakresie minimalizacji zagrożeń oraz posiadać odpowiednie zezwolenia starosty lub marszałka województwa właściwego dla terenu robót na wytwarzanie odpadów zawierających azbest. Ponadto nie jest dopuszczalne samodzielne usuwanie wyrobu zawierającego azbest przez właściciela budynku bez wcześniejszego przeszkolenia odbytego w tym kierunku ani bez posiadanych do tego celu niezbędnych instrumentów. Dodatkowo pamiętajmy, że przed przystąpieniem do prac związanych z likwidacją azbestu należy sprawdzić firmę, która przyjmuje zlecenie. Warto też wiedzieć, czy przedsiębiorca posiadający wymagane uprawnienia, dokonuje w ramach jednej usługi zdjęcia i usunięcia płyt eternitowych. Wytworzony niebezpieczny odpad przedsiębiorca jest zobowiązany przekazać do unieszkodliwienia na składowisko przeznaczone do składowania odpadów zawierających azbest lub poddać go innym dopuszczonym ustawowo procesom unieszkodliwienia.

Joanna Skarżyńska

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 69 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2013 r. poz. 21).

Par. 5 rozporządzenia ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej z 2 kwietnia 2004 r.

w sprawie sposobów i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest (Dz.U. z 2004 r. nr 71, poz. 649).

Art. 1 ustawy z 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest (Dz.U. z 2004 r., nr 101, poz. 628 z późn. zm.).

Art. 37 ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U. z 2007 r. nr 59 poz. 404 z późn. zm.).

Załącznik do uchwały nr 39/2010 Rady Ministrów z 15 marca 2010 r. Program Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009-2032.

@RY1@i02/2013/203/i02.2013.203.00700020c.806.jpg@RY2@

@RY1@i02/2013/203/i02.2013.203.00700020c.807.jpg@RY2@

Rys. Jarosław Łokietek