Jak się zmienia mozaika form prowadzenia gospodarki komunalnej

Fundamentem normatywnym form i sposobów prowadzenia gospodarki komunalnej od wielu lat jest ustawa z 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 679). Zgodnie z jej art. 2 gospodarka komunalna może być prowadzona z wykorzystaniem zasobów własnych m.in. w formie zakładu budżetowego lub spółki komunalnej. Z kolei w art. 3 wskazano na sposoby realizacji zadań, które z założenia opierają się na potencjale zewnętrznym. Wiodącą praktyką realizacji zadań z zakresu gospodarki komunalnej jest zawieranie umów o zamówienia publiczne na podstawie uprzednio przeprowadzonych postępowań. Stan ten wydaje się niezagrożony.

Ukryte statystyki

Dostrzec jednak można zmiany, które przejawiają się w intensywnym poszukiwaniu alternatywnych mechanizmów. W znacznej mierze determinowane jest to osłabieniem kondycji finansowej samorządów, większą trudnością w pozyskiwaniu środków zewnętrznych czy wzrostem wydatków bieżących oraz inwestycyjnych. Te przyczyny, niejednokrotnie wraz z czynnikami wskazującymi na nieprawidłowości w funkcjonowaniu mechanizmów rynkowych (o czym świadczy m.in. mała liczba otrzymywanych ofert czy wręcz monopolizacji pewnych obszarów rynków), skłaniają niektóre samorządy do pójścia w kierunku rekomunalizacji. Najgłośniej słychać o tego rodzaju pomysłach czy wręcz o już wdrażanych rozwiązaniach w obszarze usług dotyczących odpadów komunalnych przy okazji in-house kontraktowego, ale nie oznacza to, że pozostałych sfer gospodarki komunalnej zjawisko to dotyczy. Prowadzone przez prezesa Urzędu Zamówień Publicznych statystyki potwierdzają, że rokrocznie in-house kontraktowy zdominowany jest przez usługi odpadowe, ale wynika to z tego, że odbiór odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości nie może być zlecany z pominięciem prawa zamówień publicznych, a więc z wykorzystaniem chociażby zakładu budżetowego czy uchwałowej formuły powierzenia realizacji usług własnej spółce komunalnej.