Społecznicy zbadają przejrzystość urzędów

Projekt nazywa się "Obywatelski monitoring realizacji prawa do informacji publicznej" i będzie prowadzony do 30 lipca 2014 r., m.in. dzięki środkom przyznanym stowarzyszeniu w ramach szwajcarskiego programu współpracy z nowymi krajami członkowskimi Unii Europejskiej. Jego celem jest monitorowanie wdrażania ustawy z 6 września 2001 r. o udostępnianiu informacji publicznej (Dz.U. nr 112, poz. 1198 z późn. zm.) na szczeblu samorządowym i rządowym. Rezultatem ma być ułatwienie obywatelom realizacji ich konstytucyjnego prawa.

Sprawdzą BIP...

W ramach opisywanego projektu zostaną przeprowadzone dwa badania. Pierwsze to analiza porównawcza wdrażania ustawy przez jednostki administracji publicznej szczebla centralnego i samorządowego. Przedstawiciele stowarzyszenia "Miasta w Internecie" sprawdzą biuletyny informacji publicznej (BIP).

- Badanie to zostanie przeprowadzone z wykorzystaniem specjalnie przygotowanego kwestionariusza, tj. zestandaryzowanej karty oceny BIP. Polegać będzie na analizie treści zawartych na stronach BIP badanych urzędów. Kwestionariusz wypełnią badacze, a sposób realizacji tej części nie wymaga kontaktu z urzędami - powiedziały nam Anna Siemek-Filuś i Magda Sroga z biura stowarzyszenia.

Kluczową rolę przy ocenie biuletynów urzędów odegra to, czy pracownicy danej jednostki zamieszczają tam wszystkie informacje wymagane przez ustawę w internecie. Dodatkowe znaczenie będzie miało to, czy zamieszczane w BIP informacje są wystarczające z perspektywy obywatela oraz czy urząd publikuje tam coś więcej, niż wynika to z przepisów. Trzeba bowiem pamiętać, że ustawa nie ogranicza zakresu danych publikowanych w BIP, ustala jedynie pewien minimalny zestaw, który musi się znaleźć w sieci.

...i zapytają jako obywatele

W ramach analizy porównawczej stowarzyszenie zbada również reakcje urzędów na składane przez obywateli wnioski.

- Badanie "Obywatel pyta" będzie polegało na zadawaniu urzędom standardowych pytań drogą telefoniczną, e-mailową, z wykorzystaniem formularzy wniosków o udostępnienie informacji publicznej oraz poprzez wysłanie pisma z zapytaniem pocztą. Pytania będą formułowane przez badaczy, którzy wcielą się w rolę zwykłych obywateli - wyjaśniają przedstawicielki stowarzyszenia.

Tu będą się liczyć: terminowość udzielania odpowiedzi, ich kompletność i poziom merytoryczny - z czym administracja najczęściej ma problemy.

Stowarzyszenie zbada również segment informacji publicznej udostępnianej w celu jej ponownego wykorzystania.

- Na podstawie wyników opracowany zostanie indeks przejrzystości, który posłuży do zbiorczej oceny i uszeregowania badanych urzędów zgodnie z liczbą uzyskanych punktów. W ten sposób stworzony zostanie ranking przejrzystości - tłumaczą nasze rozmówczynie.

Jawność stanowienia prawa

Drugą dużą częścią projektu będzie analiza dostępu do informacji publicznej o procesie stanowienia prawa, zarówno na poziomie ministerstw, jak i sejmików wojewódzkich oraz rad miejskich.

Szczególnie ciekawy wydaje się ten ostatni segment analizy. Samorządy mogą się bowiem spodziewać, że badacze przyjrzą się zakresowi i sposobowi publikacji informacji o projektowanych i podjętych uchwałach oraz kwestii zamieszczania informacji o uzasadnieniach uchwał. W tym zakresie dodatkowym źródłem danych do badań może stać się monitoring mediów.

Po zakończeniu przygotowań, tj. stworzeniu metodologii, opracowaniu kwestionariusza do badania BIP, wytycznych dotyczących pytań zadawanych w badaniu "Obywatel pyta" oraz wybraniu obszarów tematycznych do analizy dostępu do informacji publicznej do ponownego wykorzystania w zależności od rodzaju urzędu, badanie już się rozpoczęło. Zostanie zakończone w ciągu najbliższych kilku miesięcy.

Piotr Pieńkosz

piotr.pienkosz@infor.pl