Oświadczenia majątkowe - gdzie czają się pułapki na wójtów i radnych

@RY1@i02/2016/071/i02.2016.071.08800040a.101.gif@RY2@

Nie zawsze luki i nieścisłości w oświadczeniach majątkowych samorządowców są wynikiem ich świadomego działania. Często są spowodowane zawiłością regulacji. Należy jednak pamiętać, że podanie nieprawdy lub jej zatajenie powoduje odpowiedzialność karną na podstawie art. 233 par. 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. nr 88, poz. 553 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem kto składając zeznanie mające służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub w innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Warto więc zapoznać się z zasadami wypełniania formularzy, tak by nie popełniać błędów, które wytykają później samorządowcom wojewodowie (do nich trafiają oświadczenia).

Odrębnie czy wspólnie

Oświadczenie majątkowe dotyczy majątku odrębnego oraz majątku objętego małżeńską wspólnością majątkową. Tak mówi art. 24h ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 446; dalej: u.s.g.). Ponadto w poszczególnych częściach oświadczenia trzeba wskazać przynależność określonych składników do majątku odrębnego lub majątku objętego małżeńską wspólnością majątkową. Ten wymóg jest nagminnie ignorowany przez samorządowców. Można przypuszczać, że wynika to z braku wiedzy o różnicy między tymi terminami. Zorientowania się w zawiłościach prawnych dodatkowo nie ułatwia niespójność art. 24h ust. 1 u.s.g. z ustawą z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 2082 ze zm.; dalej: k.r.o.).

Obecnie majątek odrębny nazywany jest majątkiem osobistym. Oświadczenie majątkowe nie obejmuje więc osobistego majątku małżonka samorządowca, jak również majątku innych członków jego rodziny (dzieci, rodziców itd.) ani majątku konkubenta.

W skład majątku wspólnego wchodzą wszystkie składniki majątkowe nabyte w trakcie trwania małżeństwa. Chodzi tu w szczególności o pobrane wynagrodzenie za pracę oraz za inne usługi świadczone osobiście przez którekolwiek z małżonków, a także dochody z majątku wspólnego i majątków osobistych każdego z małżonków. Jeżeli została zawarta małżeńska umowa majątkowa wyłączająca wspólność ustawową, przedmioty majątkowe, które stanowią majątek osobisty małżonka, nie powinny być ujawniane w oświadczeniu. Analogicznie w oświadczeniu nie wymienia się składników majątkowych, które pomimo funkcjonowania wspólności ustawowej weszły do majątku osobistego drugiego z małżonków.

Zgodnie z art. 47 k.r.o. małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego rozszerzyć lub ograniczyć wspólność ustawową albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków (umowa majątkowa). Umowa taka może poprzedzać zawarcie małżeństwa, być zmieniona albo rozwiązana. W razie jej rozwiązania w czasie trwania małżeństwa powstaje między małżonkami wspólność ustawowa, chyba że strony postanowiły inaczej. Przedmioty zwykłego urządzenia domowego służące do użytku obojga małżonków są objęte wspólnością ustawową także w przypadku, gdy zostały nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił.

Gdy między małżonkami (na podstawie orzeczenia sądowego bądź stosownej umowy sporządzonej w formie aktu notarialnego) istnieje rozdzielność majątkowa, w oświadczeniu powinna się znaleźć taka informacja z podaniem odpowiedniego dokumentu. W takiej sytuacji osoba zobowiązana do złożenia oświadczenia ujawnia jedynie informacje o swoim majątku osobistym (majątek wspólny małżonków bowiem nie istnieje).

Zasoby pieniężne

Samorządowcy w analizowanych przez wojewodów oświadczeniach podawali miejsce przechowywania środków pieniężnych z oznaczeniem banku. Nie jest to potrzebne. Ważne jest, by składający taką deklarację określił, jaka jest wartość tych środków i gdzie są ulokowane, bez szczegółowych danych dotyczących nazwy instytucji finansowej. Ale uwaga, nie wystarczy tylko wpisać np. "środki na ROR na bieżące potrzeby", bez ujawnienia kwoty i nazwy waluty.

Należy pamiętać, że zasoby pieniężne to po prostu posiadane oszczędności. Środki pieniężne to zarówno posiadana gotówka, jak i środki przechowywane w formie bezgotówkowej (np. na rachunkach bankowych, rachunkach oszczędnościowych, w funduszach inwestycyjnych, jako ubezpieczenie na życie i środki gromadzone w III filarze w ramach ubezpieczenia emerytalnego itp.). Są to też środki znajdujące się w dyspozycji innych osób fizycznych i prawnych, czyli np. udzielone pożyczki.

Informacja powinna obejmować także papiery wartościowe (np. obligacje, weksle, czeki). Trzeba przy tym podać kwotę, na jaką opiewają, wartość, emitenta oraz rok nabycia. Oprócz tego w tej części oświadczenia należy wskazać inne posiadane walory dewizowe.

Nieruchomości

Dużym problemem jest poprawne wypełnienie formularzy w części dotyczącej posiadanych nieruchomości. Najczęstszym błędem jest brak określenia tytułu prawnego do posiadanej nieruchomości, niewykazanie jej powierzchni oraz wartości. Zgodnie z wymogami wynikającymi z formularzy osobno należy wymienić dom, a osobno mieszkanie, wskazując właśnie tytuł prawny do tych nieruchomości.

Luki w formularzach niekoniecznie są świadomym zaniechaniem samorządowca. Przecież nie każdy z nich jest prawnikiem. Mogą one wynikać z braku wiedzy w tym zakresie. Zdarza się bowiem, że samorządowcy w rubryce "tytuł prawny" wpisują "wspólność małżeńska" lub "wspólność majątkowa". Nie jest to jednak wskazanie tytułu prawnego. Pojęcia te określają ustrój majątkowy, jakim objęte są dana nieruchomość lub prawo. Nie określają zaś tytułu prawnego, jakim dysponują małżonkowie w ramach wspólności małżeńskiej. Nie jest też tytułem prawnym wskazywanie w oświadczeniu "akt notarialny" albo "księga wieczysta". Pierwszy z nich to rodzaj umowy potwierdzającej nabycie nieruchomości lub praw do niej, druga zaś jest rejestrem publicznym, który przedstawia stan prawny nieruchomości.

Trzeba zatem wyjaśnić, że tytułem prawnym jest np. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, użytkowanie wieczyste, dzierżawa, najem czy użyczenie.

Ponadto należy pamiętać o dokładnym podawaniu jednostki miary, według której określana jest powierzchnia nieruchomości, np. mkw., a, ha. Dużo wątpliwości może też powstać przy ocenie, co oznaczają poszczególne pojęcia użyte w formularzach. Przykładowo użyte w nim słowo "dom" jest pojęciem potocznym niemającym definicji ustawowej. Dlatego powinno się stosować definicję budynku, która jest zawarta w art. 3 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 290). Zgodnie z tym przepisem budynek to obiekt budowlany trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, mający fundamenty i dach. Dlatego do oświadczenia nie wpisuje się co do zasady altan, np. na działkach pracowniczych. Inna definicja domu jest zawarta w ustawie z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1222 ze zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 3 tej ustawy domem jednorodzinnym jest dom mieszkalny, jak również samodzielna część domu bliźniaczego lub szeregowego przeznaczona przede wszystkim do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych.

W ustawie brak jest definicji mieszkania. Zatem można skorzystać z art. 2 ust. 2 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1892), który wskazuje, że samodzielnym lokalem mieszkalnym jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych do stałego pobytu ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Do kategorii "mieszkanie" zalicza się dwa rodzaje praw: lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość oraz spółdzielcze prawa do lokalu mieszkalnego. Mieszkaniem może być także lokal pozostający w publicznym zasobie mieszkaniowym, o którym mowa w ustawie z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 150 ze zm.), albo wynajęty w towarzystwie budownictwa społecznego.

W oświadczeniu należy podać powierzchnię domu i mieszkania, a także ich wartość. Powierzchnię określaną w metrach kwadratowych można podać np. na podstawie aktu notarialnego potwierdzającego własność czy przydział lokalu mieszkalnego. Obowiązek ujawnienia wartości nieruchomości występuje tylko w odniesieniu do praw zbywalnych (nie dotyczy np. najmu czy dzierżawy). Nie trzeba więc podawać wartości lokalu, który samorządowiec wynajmuje np. od gminy, TBS czy osoby fizycznej.

Gospodarstwem jest natomiast obszar gruntów o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, sklasyfikowany w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności innej niż rolnicza, stanowiący własność lub znajdujący się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki niemającej osobowości prawnej (art. 2 ust. 1 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym, t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1381 ze zm.).

W oświadczeniu należy ujawnić takie elementy związane z gospodarstwem rolnym, jak rodzaj gospodarstwa, powierzchnię, wartość, rodzaj zabudowy i tytuł prawny. Z analiz dokonanych przez wojewodów wynika, że samorządowcy notorycznie nie określają rodzaju gospodarstwa rolnego. Wyjaśnić zatem trzeba, że podaje się, czy jest to gospodarstwo rolne wspólne (a więc stanowiące współwłasność co najmniej dwóch osób), czy gospodarstwo indywidualne. Wartość gospodarstwa należy opierać na oszacowaniu odpowiadającym cenom rynkowym. Jako "rodzaj zabudowy" konieczne jest wpisanie zarówno budynków, jak i budowli.

Częstym błędem jest nieujawnianie osiągniętego przychodu i dochodu z gospodarstwa rolnego bądź wskazywanie tylko jednej kwoty, mimo że zapis zawarty we wzorze oświadczenia majątkowego jednoznacznie wskazuje, iż mają być podane obie te informacje. Należy zatem wyjaśnić, że dochody z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.) nie podlegają opodatkowaniu, z wyłączeniem przychodów z działów specjalnej produkcji rolnej. Wysokość osiągniętego przychodu i dochodu określa się na podstawie przepisów ustawy o podatku rolnym i ustawy z 30 października 2002 r. o podatku leśnym (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 374).

W kategorii "inne nieruchomości" należy ujawnić przykładowo działki rekreacyjne, pracownicze lub wykorzystywane do działalności gospodarczej przez składającego oświadczenie lub jego współmałżonka, grunty niezabudowane, grunty gospodarcze i leśne niewchodzące w skład gospodarstwa rolnego, nieużytki, garaże, warsztaty.

Wojewodowie zarzucają też samorządowcom podawanie informacji o nieruchomości, które są niespójne z tymi z oświadczeń z lat poprzednich. Nie może się zdarzać taka sytuacja, że ten sam dom lub działka mają w oświadczeniu za 2015 r. powierzchnię różną od wykazanej w oświadczeniu za 2014 r., chyba że w 2015 r. część nieruchomości wykazanej w 2014 r. została np. zbyta. Dlatego samorządowiec, wpisując dane dotyczące nieruchomości, powinien konfrontować je z informacjami wykazanymi przez niego w oświadczeniach za lata wcześniejsze.

Udziały i akcje

Wojewodowie alarmują, że samorządowcy nagminnie nie wypełniają tej rubryki formularza. Trzeba więc przypomnieć, że wszystkie osoby zobowiązane do złożenia oświadczenia wykazują spółki, w których posiadane przez te osoby udziały czy akcje stanowią pakiet większy niż 10 proc. w danej spółce. Ujawnieniu podlega też informacja o wysokości dochodu osiągniętego z tego tytułu za rok ubiegły. W tej części wzoru należy podać liczbę akcji i ich emitenta.

Nabycie mienia, które trzeba wykazać w oświadczeniu.

Ujawnieniu w oświadczeniu majątkowym podlegają nabyte w drodze przetargu prawa własności i inne prawa majątkowe od:

wSkarbu Państwa,

winnej państwowej osoby prawnej (np. od przedsiębiorstwa państwowego lub uczelni państwowej),

wjednostek samorządu terytorialnego (gmin, powiatów i samorządu województwa) lub ich związków (np. związku międzygminnego),

wkomunalnej osoby prawnej (np. od muzeum miejskiego lub biblioteki gminnej).

Podaje się opis mienia, datę jego nabycia i określa się podmiot, od którego mienie zostało nabyte. Te wszystkie elementy są istotne, nie można opuszczać - na co zwracają uwagę wojewodowie - niektórych z nich. Samorządowcy szczególnie często pomijają rubrykę dotyczącą dokładnego określenia podmiotu, od którego mienie zostało nabyte. Przy wypełnianiu tej części formularza należy przyjąć następujące zasady:

wpodaje się mienie nabyte w drodze przetargu w roku ubiegłym,

wwpisuje się mienie nabyte w ciągu roku poprzedniego, nawet jeżeli zostało zbyte przed 31 grudnia (czyni się o tym wzmiankę),

wujawnia się całe mienie, także to nabyte od gminy innej niż ta, w której pełni się funkcję,

wwykazuje się mienie nabyte przez współmałżonka, chyba że należy do jego majątku odrębnego,

wpodaje się mienie wskazane już w innych punktach oświadczenia, jeżeli zostało nabyte w ww. sposób.

Inne dochody

Samorządowcy popełniają dużo błędów, wypełniając rubrykę dotyczącą innych dochodów. Tu wskazać należy miejsca zatrudnienia, działalność zarobkową lub zajęcie wraz z wysokością uzyskiwanych dochodów (czyli przychód minus koszty uzyskania przychodu) niepodlegające ujawnieniu w innych punktach oświadczenia majątkowego.

Co ważne, uzyskiwanych dochodów nie należy sumować, lecz dla każdego źródła dochodu należy oddzielnie wpisać kwotę uzyskiwaną z tego tytułu. Podawanie łącznego dochodu bez wskazania, z jakiego tytułu zostały uzyskane, jest częstą wadą składanych oświadczeń.

Innymi źródłami dochodu mogą być np.:

wstosunek służbowy,

wstosunek pracy, również spółdzielczy (również dodatkowe świadczenia: nagrody jubileuszowe, nagrody uznaniowe itp.),

wczłonkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną,

wpraca nakładcza,

wemerytura lub renta,

wumowy cywilnoprawne, np. umowa-zlecenie, umowa o dzieło,

wdziały specjalne produkcji rolnej,

wnajem lub dzierżawa,

wprawa majątkowe (w tym autorskie),

woprocentowanie kapitałów pieniężnych.

Ujawnieniu podlega dochód opodatkowany, jak również wolny od podatku. Podać należy dochód uzyskany w ciągu całego okresu, za jaki składane jest oświadczenie.

Nagminną wadą jest niepodawanie w oświadczeniu przez radnych diety z tytułu pełnienia funkcji. A jest to przecież również źródło dochodu.

Ruchomości

Powszechnie wiadomo, jakich kłopotów może przysporzyć niezadeklarowanie drogiego zegarka. Trzeba pamiętać, że ruchomość to nie tylko samochód. Ruchomością jest także zwierzę (jeśli nie wchodzi w skład gospodarstwa rolnego). Jeśli więc samorządowiec posiada wartościowego pupila (np. konia arabskiego), też musi go wpisać w tej części oświadczenia. Oprócz tego lista ruchomości jest długa, bo obejmuje np.:

wmeble,

wdzieła sztuki,

wbiżuterię,

wsprzęt rtv i agd,

wpojazdy mechaniczne, np. samochody, urządzenia, maszyny, również te służące do wykonywania działalności gospodarczej, gdy nie są własnością odrębnej osoby prawnej, ciągnik rolniczy, przyczepę; należy podać markę, model i rok produkcji,

wobiekty niezwiązane trwale z gruntem, np. domki kempingowe.

Wartość składników majątku ruchomego należy określić według ceny rynkowej na 31 grudnia.

Zobowiązania

Wyjawieniu podlegają wszystkie zobowiązania pieniężne o wartości powyżej 10 tys. zł zaciągnięte u osób prawnych i fizycznych. Chodzi więc np. o kredyty i pożyczki bankowe, pracownicze, wystawione weksle, pożyczki od osób prywatnych. Należy podać także zobowiązanie cywilnoprawne dotyczące obowiązku zapłaty odszkodowania lub zadośćuczynienia osobie trzeciej za wyrządzoną szkodę.

Wojewodowie są zgodni, że najważniejszym błędem w tej części oświadczenia jest niewskazywanie, w związku z jakim zdarzeniem lub wobec kogo zostało zaciągnięte dane zobowiązanie pieniężne. Ponadto samorządowcy wpisują początkową wysokość kredytu bez podania kwoty pozostającej do spłacenia w dniu 31 grudnia.

Aby nie popełnić podobnej wpadki, należy pamiętać, że przy każdym zobowiązaniu trzeba podać jego warunki, tj.:

wnazwę podmiotu udzielającego (np. nazwę banku, dane personalne osoby fizycznej),

wwysokość zobowiązania w momencie zaciągnięcia (należy pamiętać o określeniu waluty),

wokres, na jaki zobowiązanie zostało zaciągnięte,

wwysokość zobowiązania na dany rok (na dzień 31 grudnia),

wcel, na jaki zobowiązanie zostało zaciągnięte, np. zakup mieszkania, zakup samochodu, zakup lokalu użytkowego, budowa budynku mieszkalnego,

winne warunki (np. wysokość oprocentowania).

WAŻNE

Osoba składająca oświadczenie majątkowe musi w nim określić przynależność poszczególnych składników, dochodów i zobowiązań do majątku odrębnego i objętego małżeńską wspólnością majątkową.

!Wartość domu i mieszkania podaje się szacunkowo, na podstawie cen rynkowych. Bez znaczenia jest okoliczność, za jaką kwotę ten składnik majątku został nabyty.

WAŻNE

Orzeczenie separacji znosi obowiązek ujawnienia w składanym oświadczeniu majątkowym informacji o majątku wspólnym małżonków. Stosownie bowiem do art. 54 par. 1 k.r.o. orzeczenie separacji powoduje powstanie między małżonkami rozdzielności majątkowej.

!W oświadczeniu należy podać także mienie nabyte w drodze rokowań. Nie ujawnia się natomiast mienia nabytego w drodze bezprzetargowej.

WAŻNE

Ujawnieniu podlegają jedynie te ruchomości, których wartość wynosi powyżej 10 tys. zł, wykazaniu podlega tylko rodzaj mienia, nie ma obowiązku deklarowania jego wartości.

Majątek osobisty

wprzedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej,

wprzedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił (np. że spadek wejdzie w skład majątku wspólnego małżonków),

wprawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom (np. wspólność majątkowa wspólników spółki cywilnej),

wprzedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków,

wprawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie (np. prawo do nieodpłatnego nabycia akcji),

wprzedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia albo z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Nie dotyczy to jednak renty należnej poszkodowanemu małżonkowi z powodu całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej albo z powodu zwiększenia się jego potrzeb lub zmniejszenia widoków powodzenia na przyszłość,

wwierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,

wprzedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcia jednego z małżonków,

wprawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy,

wprzedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Zasady ogólne

wmusi być ono staranne, rzetelne i zupełne,

wnależy wykazać majątek znajdujący się w kraju i za granicą,

wpotrzebne jest określenie na wstępie informacji o panującym między małżonkami ustroju majątkowym lub każdorazowe wskazanie przynależności poszczególnych składników majątku do majątku odrębnego osoby składającej oświadczenie bądź do majątku objętego małżeńską wspólnością majątkową,

wnie wpisuje się elementów majątku należącego do dzieci (darowizny, spadki), nawet jeżeli są one niepełnoletnie,

wnie podaje się majątku odrębnego współmałżonka,

wdane muszą być aktualne na 31 grudnia,

wnależy dołączyć kopię całego, kompletnego i podpisanego zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym (PIT),

wnie ma obowiązku dołączania dokumentów źródłowych,

wnie pozostawia się pustych rubryk, należy wpisać "nie dotyczy",

wwpisuje się wszystkie wymagane elementy zawarte w opisie rubryki, np. w sytuacji gdy w pozycji wymagane jest podanie zarówno przychodu, jak i dochodu, należy podać obie te wartości,

wskłada się je w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach,

wskładający oświadczenie musi się podpisać na każdej stronie dokumentu, w przypadku kserokopii każda strona kserokopii musi być opatrzona oryginalnym podpisem.

@RY1@i02/2016/071/i02.2016.071.08800040a.102.gif@RY2@

Najczęstsze nieprawidłowości

OPINIE EKSPERTÓW

@RY1@i02/2016/071/i02.2016.071.08800040a.803.jpg@RY2@

Bartłomiej Bartczak burmistrz Gubina

O ile wyczerpujące wymienienie w art. 24h ustawy o samorządzie gminnym osób zobowiązanych do składania oświadczeń majatkowych nie pozostawia pola do dyskusji, o tyle sama treść tego dokumentu może nastręczać sporo trudności. Najwięcej kontrowersji w oświadczeniach majątkowych budzą kwestie wyceny nieruchomości. Brak jakiegoś wspólnego algorytmu powoduje, że sprawa ta była wielokrotnie obiektem żartów czy wręcz kpin. Ogłoszenia typu "kupię dom od radnego według wyceny z oświadczenia majątkowego" są na porządku dziennym. Nieco problemów nastręczają też nie do końca doprecyzowane poszczególne punkty oświadczenia, chociażby dotyczące zasobów pieniężnych. Czy należy wykazywać tylko te na kontach bankowych (o ile się je posiada), czy też należy ująć wszystko, co mamy w portfelu, na 31 grudnia? Czy należy wykazywać środki zgromadzone na Indywidualnym Koncie Zabezpieczenia Emerytalnego? Czy trzeba wykazywać diety radnych, jeśli tak, to w którym punkcie oświadczenia, bo przecież nie są to dochody uzyskiwane z tytułu zatrudnienia czy prowadzonej działalności? Wątpliwości może mieć zarówno zobowiązany do wypełnienia oświadczenia, ale także podmiot, który je analizuje. O ile ktoś nie jest koneserem drogich zegarków, których następnie celowo nie wykazuje, warto, aby obie strony w tym wszystkim zachowały dobrą wolę, umiar i zdrowy rozsądek.

@RY1@i02/2016/071/i02.2016.071.08800040a.804.jpg@RY2@

Maciej Kiełbus partner w kancelarii prawnej Dr Krystian Ziemski & Partners w Poznaniu

Przepisy prawa samorządowego jednoznacznie określają krąg osób zobowiązanych do okresowego składania oświadczeń o swoim stanie majątkowym, zaliczając do niego m.in. radnych, wójtów, zastępców wójtów, sekretarzy gminy czy skarbników gmin. W katalogu tym nie są wymienieni współmałżonkowie osób pełniących ww. funkcje, które pozostają osobami prywatnymi, których prawa (w tym prawo do prywatności) nie są ograniczane w wyniku aktywności samorządowej współmałżonków. Osoby te, o ile samodzielnie nie pełnią funkcji publicznych, nie są zobowiązane do ujawniania informacji o swoim stanie majątkowym. Ewentualne ograniczenia pod ich adresem, jak np. zakaz bycia członkami władz zarządzających lub kontrolnych i rewizyjnych czy też pełnomocnikami spółek handlowych z udziałem gminnych osób prawnych lub przedsiębiorców, w których uczestniczą takie osoby - mają charakter wyjątkowy i muszą wprost wynikać z przepisów prawa.

Powyższe uwagi należy także odnieść do obowiązku ujawniania przez samorządowców w oświadczeniach majątkowych informacji o dochodach uzyskiwanych w danym roku przez współmałżonków. Obowiązek taki nie wynika ani z przepisów ustrojowych ustaw samorządowych, ani też z aktów wykonawczych określających wzory formularzy służących złożeniu oświadczeń majątkowych. Samorządowcy są jedynie wskazani do opublikowania informacji o określonych składnikach majątkowych, na które mogą się składać środki pieniężne pochodzące z wynagrodzenia współmałżonków (o ile w danym małżeństwie funkcjonuje ustrój wspólności majątkowej).

Stanowisko takie można odnaleźć także w wypowiedziach niektórych organów administracji publicznej, czego przykładem może być odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji - z upoważnienia ministra - na interpelację nr 13720 w sprawie oświadczeń majątkowych radnych Warszawy z 25 stycznia 2010 r. Pomimo upływu ponad sześciu lat od jej wydania pogląd w niej wyrażony zachowuje swoją aktualność. Podkreślić jednak należy, że pogląd ten nie jest akceptowany powszechnie i można spotkać w tym zakresie stanowiska odmienne.

Leszek Jaworski

dgp@infor.pl