Na jaki okres można zamknąć w zakładzie

Sprawca kolizji samochodowej, prowadzący pojazd pod wpływem środków odurzających, został skazany na karę pozbawienia wolności. Zastosowano wobec niego również środek zabezpieczający w postaci umieszczenia go w zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego.

- Czy czas wykonywania środka zabezpieczającego jest niezależny od wysokości orzeczonej kary pozbawienia wolności, a o zwolnieniu z zakładu decydują wyłącznie wyniki leczenia - pyta pan Łukasz z Inowrocławia.

Pobyt skazanego w zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego jest niezależny od wymierzonej kary pozbawienia wolności. W art. 96 k.k. zostały określone jedynie ramy czasowe tego pobytu przez wskazanie, że nie może on trwać krócej niż 3 miesiące i dłużej niż 2 lata.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z 21 lipca 2011 r. (I KZP 9/11) wyjaśnił, że względy lecznicze związane z koniecznością poddania sprawcy skutecznemu leczeniu odwykowemu są wiodące, co przemawia przeciwko limitowaniu czasu trwania tego środka zabezpieczającego wysokością wymierzonej kary pozbawienia wolności. Tak też zakłada sam ustawodawca, skoro dolna granica czasu pobytu w zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego określił na 3 miesiące, choć kara pozbawienia wolności może zostać wymierzona za niektóre przestępstwa w niższym wymiarze. Wówczas czas wykonywania orzeczonego obok tej kary środka zabezpieczającego będzie dłuższy niż wymierzona kara.

Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że środek zabezpieczający w postaci umieszczenia w zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego nie jest orzekany zamiast kary, ale obok kary pozbawienia wolności. Inne są bowiem cele kary, a inne orzekania środka zabezpieczającego. Gdyby wiec wymiar kary pozbawienia wolności miał mieć wpływ na czas pobytu w zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego, to w sposób pośredni taki wpływ miałyby okoliczności dotyczące wymiaru kary, choć nie mają one związku z wykonywaniem środków zabezpieczających. Ponadto, gdy leczenie nie zostało jeszcze zakończone, to konieczność jego zaprzestania z uwagi na wymiar kary pozbawienia wolności mogłaby zniweczyć dotychczasowe efekty terapii. Dlatego też uchylenie tego środka powinno nastąpić wówczas, gdy można prognozować, że ustało wysokie prawdopodobieństwo ponownego popełnienia przez sprawcę przestępstwa w związku z uzależnieniem od alkoholu lub innego środka odurzającego.

W myśl art. 96 par. 4 k.k. na poczet kary sąd zalicza okres pobytu skazanego w zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego. Sąd Najwyższy przypomniał, że w literaturze wskazuje się, że pobyt w zakładzie leczniczym nie może być dłuższy niż orzeczona kara pozbawienia wolności, gdyż w przeciwnym wypadku powstałej nadwyżki nie można byłoby zaliczyć na poczet tej kary. SN nie zgodził się z tym poglądem. Stwierdził, że ustawodawca akceptuje sytuację, w której w wypadku przekroczenia okresu pobytu w zamkniętym zakładzie leczenia odwykowego w stosunku do wymiaru kary pozbawienia wolności powstała nadwyżka nie podlega żadnemu zaliczeniu.

leszek.jaworski@infor.pl

Art. 96 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. nr 88, poz. 553 z późn. zm.).

Postanowienie Sądu Najwyższego z 23 lipca 2011 r., I KZP 9/11, www.sn.pl.