Czy można dochodzić praw do rzeczy, które uległy przepadkowi

Podatniczka była właścicielką samochodu, którego przepadek został orzeczony w postępowaniu karnym skarbowym. Podatniczka przebywała za granicą i nie została zawiadomiona o toczącym się postępowaniu i nie miała możliwości zgłoszenia interwencji.

- Czy mogę w jakiś sposób dochodzić swoich roszczeń i ile mam na to czasu - pyta pani Marianna z Cieszyna.

W takim wypadku podatniczce pozostaje wytoczenie powództwa przeciwko Skarbowi Państwa z tytułu tzw. bezpodstawnego wzbogacenia. Powództwo takie należy wnieść w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia, w którym powód dowiedział się o prawomocnym orzeczeniu przepadku przedmiotów. Przy czym ostatnia nowelizacja kodeksu karnego skarbowego wydłużyła termin przedawnienia takich roszczeń. Wyniesie on dziesięć lat od daty uprawomocnienia się orzeczenia, zamiast dwóch. Nowelizacja w tym zakresie została przekazana do Senatu i wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Wyjaśnijmy, że sąd może orzec środek karny w postaci przepadku przedmiotów m.in. pochodzących bezpośrednio z przestępstwa skarbowego czy stanowiących mienie ruchome, które służyło lub było przeznaczone do popełnienia przestępstwa skarbowego, także gdy nie są własnością sprawcy. W tym drugim przypadku sąd może orzec przepadek, jeżeli właściciel na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach przewidywał albo mógł przewidzieć, że mogą one służyć lub być przeznaczone do popełnienia przestępstwa skarbowego. Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy przedmiot ten został uzyskany w drodze czynu zabronionego, np. kradzieży. W takim wypadku przepadku nie orzeka się.

Zasadą jest, że osoba roszcząca sobie prawo (np. własności) do przedmiotów podlegających przepadkowi powinna dochodzić roszczeń w toczącym się postępowaniu w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe, zgłaszając tzw. interwencję. Jednak w razie prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów, co do których właściciel nie zgłosił interwencji we właściwym czasie z przyczyn od siebie niezależnych, odpowiedzialność Skarbu Państwa ocenia się według przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.

Przepis art. 119 par. 2 k.k.s. po wejściu w życie zmiany będzie stanowił, że roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia wygasa, jeżeli powództwa nie wytoczono w terminie 3 miesięcy licząc od dnia, w którym powód dowiedział się o prawomocnym orzeczeniu przepadku przedmiotów, nie później jednak niż przed upływem 10 lat od daty uprawomocnienia się tego orzeczenia. Dwuletni termin przedawniania został zakwestionowany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 11 maja 2010 r. (SK 50/08).

magdalena.majkowska@infor.pl

Art. 1, art. 2 ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny skarbowy, którą Sejm uchwalił 15 kwietnia (przekazana do Senatu).

Art. 119 par. 2 ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.).