Sąd Najwyższy wsparł strażników

Co roku fotoradary straży miejskich rejestrują ok. 80 tys. wykroczeń. Właściciel sfotografowanego pojazdu dostaje potem formularz, w którym musi przyznać się do wykroczenia lub - jeśli nie był sprawcą - podać dane osoby, która w danym czasie kierowała autem. Odmowa wskazania kierującego to wykroczenie z art. 96 par. 3 kodeksu wykroczeń. Jeśli właściciel nie przyjmie mandatu, straż miejska kieruje wniosek do sądu o ukaranie. Problem polega na tym, że część sądów umarzała takie postępowania, stojąc na stanowisku, że strażnicy nie mają uprawnień oskarżyciela publicznego w sprawach dotyczących wykroczeń za niewskazanie.

Uprawnienia SM w tym zakresie kwestionowali zarówno rzecznik praw obywatelskich, jak i prokurator generalny, a i sam Sąd Najwyższy w ostatnich miesiącach wydawał w tej sprawie sprzeczne orzeczenia. Wreszcie w kwietniu, gdy SN rozpoznawał kolejną taką sprawę, zdecydował się przedstawić zagadnienie prawne do rozpoznania przez poszerzony skład siedmiu sędziów.

Nieudana nowelizacja?

Mieli odpowiedzieć na pytanie, czy wobec treści art. 129b ust. 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U z 2012 r. poz. 1137), po zmianie art. 17 par. 3 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia z dniem 31 grudnia 2010 r. straże gminne (miejskie) uzyskały uprawnienie oskarżyciela publicznego w ujawnionych w trakcie prowadzenia czynności wyjaśniających sprawach o wykroczenie z art. 96 par. 3 k.w.

Prokurator Aleksander Herzog z Prokuratury Generalnej nie miał wątpliwości, że nawet jeśli zmiana przepisów, która weszła w życie z początkiem 2011 r., miała rozszerzyć uprawnienia straży miejskich, to ten cel nie został osiągnięty.

- Zmiana przepisów nie doprowadziła do poszerzenia zakresu działania straży miejskich i gminnych, lecz do rozszerzenia uprawnień w ramach tego zakresu. W art. 129 ust. 3 dodano punkt 7, który upoważnia SM do żądania od właściciela informacji, komu powierzył on pojazd. To nie oznacza, że ta kompetencja poszerzyła zadania straży - argumentował Aleksander Herzog. Te określone są w par. 2 tego przepisu. Prokurator Herzog zwracał też uwagę, że art. 129b ust. 3 upoważnia tę formację do wielu działań, np. kontroli dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami.

- Lecz nie oznacza to przecież, że straże miejskie mogą kierować wnioski do sądu w sprawach o wykroczenia polegające na jeździe bez wymaganych dokumentów. Z tego względu wykładnia zarówno językowa, jak i systemowa wskazuje jednoznacznie, że zakres działalności SM nie obejmuje występowania w sprawach z art. 96 par. 3 k.w. do sądu - przekonywał przedstawiciel PG.

Ustawodawca racjonalny

Sąd Najwyższy uznał, że straż miejska ma kompetencje do kierowania do sądów wniosków o ukaranie właścicieli pojazdów, którzy odmawiają wskazania kierującego. W ustnym uzasadnieniu sędzia Zbigniew Puszkarski dużo miejsca poświęcił analizie procesu legislacyjnego i celom, które przyświecały twórcom nowelizacji. Tym miało być uwolnienie policjantów od konieczności prowadzenia spraw fotoradarowych i przekazanie ich innym organom: przede wszystkim Inspekcji Transportu Miejskiego, a także strażom.

- Gdyby nie taka była intencja ustawodawcy, to cały proces legislacyjny, przynajmniej w tym segmencie, byłby wysiłkiem zbędnym, niecelowym. Przywiązani do założenia o racjonalności ustawodawcy przyjmujemy, że zmierzał on do rozszerzenia uprawnień oskarżycielskich organów wymienionych w art. 17 ust. 3 k.p.w., m.in. straży miejskich - uzasadniał sędzia Puszkarski. Dodał, że nie po to intencją posłów było uwolnienie policjantów od pracy papierkowej za biurkiem i przekazanie tych zadań inspektorom transportu drogowego, żeby wykonywali oni z kolei inną pracę biurkową przejmowaną od strażników miejskich czy gminnych.

SN zdecydował, że wczorajsza uchwała ma moc zasady prawnej. Jest wiążąca dla innych składów sędziowskich i ze względu na autorytet tego sądu stanowi wskazówkę dla linii orzeczniczej w niższych instancjach.

@RY1@i02/2014/190/i02.2014.190.18300010a.803.jpg@RY2@

W ramach kontroli ruchu drogowego straż miejska może m.in.:

Piotr Szymaniak

piotr.szymaniak@infor.pl

ORZECZNICTWO

Uchwała Sądu Najwyższego w składzie 7 sędziów, sygn. akt I KPZ 16/14 www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia